Witold Wasilewski: Proces organizacji „Ruch”

Organizacja prowadziła prace programowe i wydawała „bibułę”, ale po jej zlikwidowaniu była dość długo najbardziej znana z powziętego w 1970 r. i nigdy niezrealizowanego planu zniszczenia Muzeum Lenina w Poroninie. 23 października 1971 r. przed Sądem Wojewódzkim dla m.st. Warszawy zakończył się proces przywódców antykomunistycznej organizacji „Ruch”.

23.10.2026

Wyrokiem sądu na kary pozbawienia wolności skazani zostali: Andrzej Czuma (7 lat więzienia), jego brat Benedykt Czuma (6 lat więzienia), Stefan Niesiołowski (7 lat więzienia), Marian Gołębiewski (4,5 roku więzienia), Bolesław Stolarz (4,5 roku więzienia) i Emil Morgiewicz (4 lata więzienia).

Działacze konspiracyjnej organizacji otrzymali wyroki za prowadzenie przygotowań „do obalenia w przyszłości przemocą ustroju socjalistycznego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej”, przypisano im również pospolite przestępstwa kryminalne, choć wszystkie ich działania były motywowane politycznie, wynikały ze sprzeciwu wobec sowieckiego zniewolenia i służyły odzyskaniu przez Polskę niepodległości.

Opór wśród „małej stabilizacji”

„Ruch” sformował się w połowie lat 60. XX w. Najaktywniej działał od 1968 r. do rozbicia w czerwcu 1970 r. Był największą podziemną organizacją opozycyjną wobec władz PRL w okresie gomułkowskiej „małej stabilizacji”. Organizacja prowadziła prace programowe i wydawała poza cenzurą tzw. bibułę, ale po jej zlikwidowaniu była dość długo najbardziej znana z powziętego w 1970 r. i nigdy niezrealizowanego planu zniszczenia Muzeum Lenina w Poroninie.

„Ruch” powstał i został rozbity w okresie rządów Władysława Gomułki, ale wyrok, do którego tu nawiązujemy, zapadł już w okresie sprawowania funkcji I sekretarza PZPR przez Edwarda Gierka. Organizacja została rozbita w wyniku aresztowań rozpoczętych 20 czerwca 1970 r., będących następstwem rozpracowania prowadzonego przez Służbę Bezpieczeństwa MSW, do którego punktem wyjścia był donos jednej osoby.

Po fali aresztowań w 1970 r., która objęła ponad sto osób w kilku ośrodkach, nastąpiło wielomiesięczne śledztwo, prowadzone przez funkcjonariuszy MSW oraz prokuraturę, w którym zgromadzono kolejne informacje dotyczące organizacji i przygotowano materiał dowodowy na potrzeby oskarżenia.

Czytaj artykuł Witolda Wasilewskiego Proces organizacji „Ruch” na portalu przystanekhistoria.pl
do góry