Instytut Pamięci Narodowej

Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego

„Rocznica 27 grudnia, rocznica powstania Wielkopolski przeciw Niemcom, żyć będzie w pamięci narodu po wieki. (...) Przejdzie do legendy, opromienione aureolą (...) jak Grunwaldu krwawe dzieje (...). Dzień 27 grudnia [1918] przyniósł spełnienie. (...) Z prostej duszy ludu wielkopolskiego hasła walki z Niemcami wydarły ukryty gdzieś na dnie poryw bohaterski. (...) Ideał bohaterstwa polskiego przyoblókł się znowu w kształty widome. On daje nam niespożytą moc i wiarę w przyszłość. Dlatego zawsze żywą i świętą będzie pamięć 27 grudnia” – pisał w pierwszą rocznicę zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego „Kurier Poznański” (28 grudnia 1919 r.).

Materiały IPN

► Portale IPN

• Historia
• Kalendarium
• Osoby
• Dokumenty
• Czytelnia
• Pamięć

► Teksty, m.in.:

► Archiwum Pełne Pamięci

• Powstaniec Wielkopolski Władysław Wolniewicz Od grudnia 1918 do lutego 1919 roku brał udział w Powstaniu Wielkopolskim. Zorganizował oddział Straży Ludowej w Parzęczewie i 1 stycznia 1919 roku objął dowodzenie baonem parzęczewskim. Na jego wezwanie, do walki z Niemcami, stawiło się około 500 uzbrojonych Polaków. 3 stycznia odbył się uroczysty apel i powstańcy złożyli przysięgę. W nocy z 4 na 5 stycznia drużyna wyruszyła na powstańczy front w okolicach Wolsztyna. Wolniewicz brał udział w walkach pod Kopanicą, Kargową i Chwalimiem. Dzięki zajęciu przez baon parzęczewski Kargowej, wielkopolscy powstańcy zdobyli Babimost. Razem ze swoim oddziałem Wolniewicz powstrzymał też ofensywę niemiecką pod Grójcem i Kopanicą. Od czerwca 1919 roku Wolniewicz służył jako dowódca w 4 kompanii 2 baonu 155 pułku piechoty. W lipcu został komendantem do spraw wojskowych na powiat Poznań-Zachód w 7 kompanii 155 pułku piechoty. W sierpniu złożył egzamin oficerski. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Więcej: TUTAJ

Władysław Wolniewicz, powstaniec wielkopolski, fot. IPN Po 1117/7, Archiwum IPN (kolekcja prywatna Władysława Wolniewicza, dowódcy Batalionu Parzęczewskiego w Powstaniu Wielkopolskim)

► Spot

• [SPOT] o Powstaniu Wielkopolskim

► Wydawnictwo IPN

• „Powstanie wielkopolskie 1918–1919”, red. Olaf Bergmann, Poznań–Warszawa 2022
• Adam Pleskaczyński, Michał Krzyżaniak „Oddziały Wielkopolskie w walkach o wschodnią granicę Rzeczypospolitej”, Poznań–Warszawa 2020
• Bogusław Polak, Michał Polak „Generał Stanisław Taczak 1874–1960”, Poznań–Warszawa 2019
• Rafał Sierchuła, Wojciech Jerzy Muszyński „Józef Dowbor-Muśnicki 1867–1937”, Warszawa 2019
• Marian Olszewski „Powstanie Wielkopolskie 1918/1919”, Warszawa–Poznań 2018
• „Wielkopolskie drogi do niepodległości. Powstanie Wielkopolskie 1918–1919. Historie lokalne”, red. Olaf Bergmann, Elżbieta Wojcieszyk,Poznań–Warszawa 2018
• „Tobie, Polsko, na śmierć i życie! Mogiły powstańców wielkopolskich poległych i zmarłych w latach 1918–1920”, red. Adam Pleskaczyński, Poznań–Warszawa 2018

► Broszura popularnonaukowa

• „Leon Prauziński (1895-1940)”

► Bohaterowie Niepodległej

• Broszura z serii „Bohaterowie Niepodległej”: Tadeusz, Stanisław i Władysław Fenrychowie
• Broszura z serii „Bohaterowie Niepodległej”: Kazimierz Zenkteler „Warwas”
• Broszura z serii „Bohaterowie Niepodległej”: Józef Skrzydlewski 
• Broszura z serii „Bohaterowie Niepodległej”: Wincenty, Jan i Maria Wierzejewscy

► Teki edukacyjne

• Odzyskanie niepodległości przez Polskę

► Biuletyn IPN

• Biuletyn IPN nr 11/2017

► Wystawy IPN

• Wystawa „Powstanie Wielkopolskie 1918–1919”

• „Powstanie Wielkopolskie 1918-1919. Materiały edukacyjne do wystawy elementarnej”
• Wystawa „Zofia Sokolnicka”
• Wystawa „Ignacy Paderewski”
• Wystawa „Józef Dowbor-Muśnicki”

► Dodatki prasowe

• Dodatek prasowy „27 grudnia. Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego” Z okazji obchodzonego po raz pierwszy Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego poznański oddział IPN przygotował specjalny dodatek prasowy do tytułów Polska Press.
• Zapomniane powstanie - „Niezależna Gazeta Polska”, 5 grudnia 2008

► Wykłady

[WYKŁADY] Powstanie Wielkopolskie w pigułce

• Praca organiczna pod niemieckim zaborem: Powstanie Wielkopolskie – prof. Przemysław Matusik [WYKŁAD]
• Zanim wybuchło…: Powstanie Wielkopolskie – dr Adam Pleskaczyński [WYKŁAD]
• Naczelna Rada Ludowa: Powstanie Wielkopolskie – dr Adam Pleskaczyński [WYKŁAD]
• Ignacy Jan Paderewski: Powstanie Wielkopolskie – dr Piotr Grzelczak [WYKŁAD]
• Powstańcze walki : Powstanie Wielkopolskie – dr Marek Rezler [WYKŁAD]

• Niemcy wobec aspiracji niepodległościowych Wielkopolan – prof. Przemysław Hauser [WYKŁAD]
• Francja i Wielka Brytania wobec sprawy polskiej w trakcie i tuż po zakończeniu I wojny światowej- prof. dr hab. Tomasz Schramm
• „Społeczeństwo wobec powstania”- prof. dr hab. Janusz Karwat
• Niemieckie reakcje na wybuch powstania - prof. dr hab. Przemysław Hauser
• Reakcje Francji i Wielkiej Brytanii na powstanie - prof. dr hab. Tomasz Schramm
• Rozejm w Trewirze - prof. dr hab. Janusz Karwat
• Wielkopolanie dla Rzeczypospolitej
• Powstanie Wielkopolskie: Pamięć
• Duchowieństwo w powstaniu – dr Zdzisław Kościański
• Kobiety w powstaniu - dr Zdzisław Kościański

► Gra planszowa

• Gra planszowa „Powstanie Wielkopolskie 1918-1919”

► Plakat – do pobrania

• Galeria Plakatu IPN w Krakowie: 27 grudnia 1918-16 lutego 1919. Zwycięskie Powstanie Wielkopolskie

► Układanka

• Układanka „Powstanie Wielkopolskie. Symbole zwycięskiego powstania”

► IPNtv

► Upamiętnienie

• Miejsca pamięci Powstania Wielkopolskiego
• Miejsca Pamięci o Powstaniu Wielkopolskim na Ziemi Lubuskiej
• Okolicznościowy znaczek „Rozetka wielkopolska”

• Odznaka Grupy „Leszno”

• Upamiętnienie Powstania Wielkopolskiego na gmachu poznańskiego oddziału IPN

Kontakt dla mediów:

dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. +48 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO:

• 27 grudnia - 106. rocznica zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego - dr Adam Pleskaczyński, dyrektor Biura Edukacji Narodowej IPN