Instytut Pamięci Narodowej

Biuro Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej organizuje w dniach 7–8 listopada 2013 r. ogólnopolską konferencję naukową zatytułowaną „Na wzór »wielkiego brata«? Szkolenie funkcjonariuszy organów represji w PRL". Konferencja odbędzie się w Warszawie w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki „Przystanek Historia", przy ul. Marszałkowskiej 21/25.

Celem konferencji jest przybliżenie procesu kształcenia kadr resortu spraw wewnętrznych. Policja polityczna była w PRL jednym z podstawowych elementów umacniania systemu komunistycznego. Obecnie dość dużo wiemy o działaniach represyjnych podejmowanych przez funkcjonariuszy UB/SB wobec społeczeństwa. Osobnych badań wymaga jednak system szkolenia kadr. Aparat represji posiadał własne ośrodki szkoleniowe, kształcił kadry dydaktyczne (niekiedy współpracował z „cywilnymi" uczelniami). Konferencja ma służyć przede wszystkim pogłębieniu wiedzy na temat funkcjonowania systemu szkolenia kadr aparatu represji oraz być okazją do wymiany doświadczeń badawczych wśród naukowców zajmujących się niniejszą tematyką. 

PROGRAM

7 listopada 2013 r.

10.00–10.15 – otwarcie konferencji

10.15–12.00 – sesja I: Ośrodki szkoleniowe (prowadzący: Radosław Peterman)

• dr hab. Krzysztof Lesiakowski (UŁ) – Krótka historia Centralnej Szkoły Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi (1945–1947)
• dr Grzegorz Goryński (PWSH „Pomerania" w Chojnicach) – Powstanie, organizacja i działalność Szkoły Specjalistów Morskich Wojsk Ochrony Pogranicza w Gdańsku
• dr Ireneusz Bieniecki (AP Słupsk) – Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Ochrony Pogranicza w Kętrzynie w latach 1967–1991 (powstanie – organizacja – działalność)
• Grzegorz Wołk (IPN) – Legionowski ośrodek kształcenia kadr policji politycznej. Zarys działalności (1947–1990)
• dyskusja

12.00–12.15 – przerwa kawowa

12.15–14.00 – sesja II: Szkolenie w kraju i za granicą (prowadzący: Grzegorz Wołk)

• Jarosław Ciślak – Próba usystematyzowania ośrodków oraz instytucji szkoleniowych funkcjonujących w MBP, KdsBP i MSW w latach 1945–1990
• dr Adrian Jusupović (IPN, IH PAN) – Przyczynek do roli przyzakładowego szkolenia organów bezpieczeństwa państwa w latach 1944–1990. Na wybranych przykładach
• Piotr Rybarczyk (IPN) – Szkolenie funkcjonariuszy wojewódzkiego aparatu bezpieczeństwa i porządku publicznego PRL na przykładzie Komendy Wojewódzkiej MO w Bydgoszczy w latach 1956–1980
• Janusz Oszytko (IPN) – Szkolenia zagraniczne funkcjonariuszy SB z Opolszczyzny w Wyższej Szkole KGB w Moskwie. Studium przypadku Henryka Macha u schyłku lat osiemdziesiątych XX wieku
• dyskusja

14.00–15.00 – przerwa

15.00–16.30 – sesja III: Szkolenia a kariery zawodowe (prowadzący: dr Adrian Jusupović)

• dr Zbigniew Bereszyński – Rekrutacja, szkolenie i związki społeczno-zawodowe funkcjonariuszy SB w województwie opolskim
• dr Piotr Osęka (ISP PAN) – Znaczenie szkoleń i studiów uniwersyteckich w karierach funkcjonariuszy UB i SB. Analiza prozopograficzna
• Andrzej W. Kaczorowski – Edukacja i wyszkolenie funkcjonariuszy Wydziału II/V Departamentu IV MSW
• dyskusja

16.30–16.45 – przerwa kawowa

16.45–18.15 – sesja IV: Nauczanie w praktyce (prowadzący: dr Elżbieta Kowalczyk)

• Szymon Hermański (IPN) – Zastosowanie teorii Ervinga Goffmana o tzw. „teatralnym charakterze ludzkich zachowań" jako jednym z elementów szkolenia funkcjonariuszy pionu obserwacji zewnętrznej Służby Bezpieczeństwa
• Igor Kordas – Teoretyczne i praktyczne aspekty naukowych metod operacyjno-śledczych komunistycznej policji politycznej w świetle naukowo-dydaktycznej działalności Wyższej Szkoły Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego oraz Akademii Spraw Wewnętrznych
• Justyna Kuświk (USz) – Reguły wpływu społecznego w Instrukcjach Pracy Operacyjnej Służby Bezpieczeństwa
• dyskusja

8 listopada 2013 r.

10.00–11.45 – sesja V: W kręgu wywiadu i kontrwywiadu (prowadzący: dr Władysław Bułhak)

• dr hab. Zbigniew Siemiątkowski (UW) – Ewolucja modelu szkolenia kadr wywiadowczych w PRL. Od Długiej po Kiejkuty
• Witold Bagieński (IPN) – Szkolenie kadr wywiadu cywilnego Polski Ludowej (1945–1962)
• dr Paweł Skubisz (IPN) – Szkolenie i wychowanie partyjne funkcjonariuszy UBP i SB na przykładzie pionu kontrwywiadowczego (1945–1990)
• dr Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk (IPN) – Szkolenia polityczno-wychowawcze w Oddziale/Zarządzie II Sztabu Generalnego WP
• dyskusja

11.45–12.00 – przerwa kawowa

12.00–13.45 – sesja VI: Nie tylko „bezpieka" (prowadzący: Witold Bagieński)

• Radosław Peterman (IPN) – Szkolnictwo w wojskowym aparacie bezpieczeństwa
• dr Tomasz Pączek (AP Słupsk) – Szkolenie zawodowe i polityczne szeregowych i podoficerów MO w latach 1945–1954
• dr Bartosz Kuświk (IPN) – Szkolenie kadr Wojskowych Sądów Rejonowych 1946–1955
• dr Elżbieta Kowalczyk (IPN) – Program nauczania Szkoły Partyjnej przy KC PZPR w latach 1952–1956
• dyskusja

13.45–15.00 – przerwa

15.00–17.00 – panel dyskusyjny: Wzorce i praktyka szkolenia kadr organów policji politycznej w PRL

prowadzący: Grzegorz Wołk
uczestnicy: dr Piotr Osęka, prof. Andrzej Paczkowski, dr hab. Zbigniew Siemiątkowski

17.00–17.15 – zakończenie konferencji