Nawigacja

Aktualności

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką – 24 marca 2019

Przedsięwzięcia Instytutu Pamięci Narodowej przygotowane z okazji Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Zapraszamy m.in. na pokazy filmu „Paszporty Paragwaju” w całym kraju oraz na wystawy „Czyny świadczą o człowieku. Polacy udzielający pomocy Żydom podczas Holocaustu na Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej Polskiej” i „Akcja »Żegota« Polski Podziemnej”

Agresja niemiecka we wrześniu 1939 r. zapoczątkowała najbardziej tragiczny okres w dziejach Polski. Na zajętych terenach Niemcy wprowadzili niesłychany terror, wymierzony przede wszystkim w ludność polską oraz liczną mniejszość żydowską. W 1941 roku przywódcy Rzeszy Niemieckiej podjęli decyzję o fizycznym unicestwieniu całego narodu żydowskiego, a następnie przystąpili do jej realizacji. W wyniku terroru okupanta niemieckiego do końca wojny zginęło łącznie 5,5 – 5,8 mln europejskich Żydów, z których połowa posiadała polskie obywatelstwo.

Mimo szerzonej przez okupanta antyżydowskiej propagandy Niemcy widzieli, że wielu Żydów może liczyć na wsparcie Polaków. Aby zniechęcić do jego udzielania, 15 października 1941 roku wydali rozporządzenie o karze śmierci za jakąkolwiek pomoc Żydom, a następnie kary rozszerzyli na tych, którzy o pomocy wiedzieli, lecz Niemcom o tym nie donieśli. Szacuje się, że doraźnej lub dłuższej pomocy mogło udzielić nawet setki tysięcy Polaków.

W sposób zorganizowany niesiono pomoc pod auspicjami Rządu RP na Uchodźstwie, który alarmował świat o Zagładzie Żydów i za pośrednictwem wielu swoich urzędników i dyplomatów realizował pomoc w praktyce, oraz Polskiego Państwa Podziemnego, w ramach którego funkcjonowała niespotykana w innych okupowanych  krajach wyspecjalizowana jednostka – Rada Pomocy Żydom „Żegota”. W pomoc zaangażowało się również wiele zgromadzeń zakonnych i księży, w tym biskupów. Jednak największego wsparcia udzielono dzięki pomocy indywidualnych osób. Ich odwaga była tym większa, że musiały się obawiać nie tylko Niemców, ale i konfidentów donoszących na wszystkich, którzy działali wbrew okupacyjnemu „prawu”.

Tak jak nauka nie ustaliła dokładnej liczby Polaków ratujących Żydów, tak nie znamy również wszystkich danych na temat Żydów uratowanych przez Polaków – prawdopodobnie było ich kilkadziesiąt tysięcy. Około tysiąca Polaków zginęło z rąk niemieckich za niesienie pomocy Żydom.

Symbolem polskiej martyrologii za pomoc Żydom stała się, znana nie tylko w Polsce, rodzina Ulmów. Józef i Wiktoria, mieszkający wraz z sześciorgiem dzieci – Stasią, Basią, Władziem, Frankiem, Antkiem i Marysią – w Markowej na Podkarpaciu, przyjęli do swojego domu, prawdopodobnie w końcu 1942 roku, ośmioro Żydów z rodzin Goldmanów, Grünfeldów i Didnerów. Wszyscy, w tym siódme dziecko w łonie Wiktorii, zostali zamordowani przez niemiecką żandarmerię 24 marca 1944 roku. Pośmiertnie Józef i Wiktoria odznaczeni zostali medalem Sprawiedliwi wśród Narodów Świata oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, a w Kościele katolickim trwa proces beatyfikacyjny całej rodziny.

 

Wydarzenia organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej

WARSZAWA

BIAŁYSTOK

BYDGOSZCZ (Delegatura IPN)

GDAŃSK

KATOWICE

KIELCE (Delegatura IPN)

LUBLIN

ŁÓDŹ

MIECHÓW (Oddział IPN w Krakowie)

  • 15 marca 2019 – uroczystości w 76. rocznicę egzekucji w Siedliskach koło Miechowa, dokonanej przez niemiecką żandarmerię na rodzinie Baranków i ukrywających się u nich żydowskich mieszkańcach Miechowa – rodzinie Goldfingerów

OSTRÓW MAZOWIECKA (Oddział IPN w Warszawie)

18 marca 2019 – pokaz filmu „Azyl” i prelekcja dr. Dariusza Gałaszewskiego w kinie w Ostrowi Maz.

POZNAŃ

RZESZÓW

TARNÓW (Oddział IPN w Krakowie)

WIELUŃ (Oddział IPN w Łodzi)

  • 4 kwietnia 2019  – wykład Doroty Sieprackiej (OBBH IPN w Łodzi) „Polacy Ratujący Żydów”  w ramach Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota” w Wieluniu (Muzeum Ziemi Wieluńskiej, ul. Narutowicza 13, godz. 13.00)

Pokazy filmu „Paszporty Paragwaju”

Zwiastun filmu:

Film „Paszporty Paragwaju” w reżyserii Roberta Kaczmarka opowiada mało znaną historię współpracy polsko-żydowskiej, której celem nadrzędnym było życie drugiego człowieka. W latach 1942–1943 w poselstwie RP w Bernie funkcjonowała nieformalna grupa złożona z polskich dyplomatów oraz działaczy organizacji żydowskich. Wspólnie działali na rzecz uzyskiwania paszportów państw Ameryki Południowej. Fałszywe dokumenty trafiały do Żydów w okupowanej Europie, którzy dzięki nim uniknęli w większości wywózek do niemieckich obozów zagłady. Posiadacze tych paszportów trafiali do obozów dla internowanych w Niemczech (Tittmoning, Liebenau, Bölsenberg) oraz do okupowanej Francji (Vittel). Część z nich doczekała końca wojny. Rodziny wielu ocalonych dopiero dziś dowiadują się, komu tak naprawdę zawdzięczają życie. Do grupy działającej przy polskim poselstwie w Bernie należeli: Aleksander Ładoś – od kwietnia 1940 r. poseł pełnomocny w Bernie; jego współpracownik Konstanty Rokicki – konsul w Bernie; Stefan Jan Ryniewicz – sekretarz i kierownik Wydziału Konsularnego w Bernie; Juliusz Kühl – sekretarz poselstwa. Ze strony organizacji żydowskich ogromną rolę odegrali: Adolf H. Silberschein – działacz syjonistyczny, poseł na Sejm RP oraz Chaim Eiss – rabin, działacz Agudat Israel.

  • 24 marca 2019 – emisja filmu w TVP2 – godz. 18.35, TVP1 – godz. 23.00

BIAŁYSTOK

BYDGOSZCZ (Delegatura IPN)

  • 25 marca 2019 –  Kinoteatr „Adria”, ul. Toruńska 30 (obowiązują wcześniejsze zgłoszenia mailowe)
  • 25 marca 2019 – Aula Instytutu Nauk Politycznych UKW, ul. ks. J. Poniatowskiego 12, godz. 17.00, wstęp wolny, pokaz realizowany wspólnie z Instytutem Nauk Politycznych UKW w Bydgoszczy

CEDRY WIELKIE (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 19 marca 2019 – Żuławski Ośrodek Kultury i Sportu, ul. Osadników Wojskowych 41

CIĘŻKOWICE  pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Ciężkowicach, godz. 10.00

DERBY, Wielka Brytania (Oddział IPN w Rzeszowie)

  • kwiecień 2019 – sala parafialna przy kościele p.w. Świętego Maksymiliana Kolbe

GDAŃSK

  • 22 marca 2019 – Uniwersytet Gdański, Wydział Filologiczny, ul. Wita Stwosza 55, godz. 19.15
  • 24 marca 2019 – pokaz otwarty w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, poprzedzony prelekcją historyczną Bartosza Januszewskiego, godz. 14.00

GORZÓW WLKP. (Delegatura IPN)

  • 26 marca 2019 – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, ul. Sikorskiego 107, godz. 17.00

GRODZISK MAZOWIECKI (Oddział IPN w Warszawie)

GROMNIK pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ogólnokształcących i Zawodowych w Gromniku, godz. 10.00

JABŁONKA (Oddział IPN w Krakowie)

  • 27 marca 2019 – Zespół Szkół im. Bohaterów Westerplatte (ul. Podhalańska 3, godz. 11.35)

JAWORZYNA ŚLĄSKA (Oddział IPN we Wrocławiu)

  • 22 marca 2019 – Szkoła podstawowa im. Marii Konopnickiej (godz. 9.00)

KATOWICE

KIELCE (Delegatura IPN)

  • 26 marca 2019 – pokaz otwarty z udziałem dr Alicji Gontarek, dr. Tomasza Domańskiego, dr. Marcina Urynowicza, CE IPN „Przystanek Historia” w Kielcach, ul. Warszawska 5, g. 17.00

KOSZALIN (Delegatura IPN)

  • 25 marca 2019 – pokaz dla szkół (Koszalińska Biblioteka Publiczna, pl. Polonii 1, godz. 13.00)

KRAKÓW

  • 26 marca 2019 – pokaz poprzedzony wykładem Romana Gieronia (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Krakowie​) Centrum Edukacyjne „Przystanek Historia” IPN, ul. Dunajewskiego 8, godz. 10.00. Rezerwacja miejsc: Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Krakowie, tel. 12 211 70 20, e-mail: oben.krakow@ipn.gov.pl

KWIDZYN (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 20 marca 2019 – Kwidzyńskie Centrum Kultury, ul. 11 listopada 13, godz. 18.00

LUBLIN

  • 25 marca 2019 – pokaz dla młodzieży szkolnej i wprowadzenie historyczne (Kino Bajka, ul. Radziszewskiego 8, godz. 9.30)
  • 25 marca 2019 – pokaz dla młodzieży szkolnej i wprowadzenie historyczne (Kino Bajka, ul. Radziszewskiego 8, godz. 11.00)
  • 25 marca 2019 – otwarta projekcja filmu i wprowadzenie historyczne (IPN Oddział w Lublinie, ul. Wodopojna 2, godz. 16.00)
  • 26 marca 2019 – projekcja dla młodzieży szkolnej i wprowadzenie historyczne (Kino Bajka, ul. Radziszewskiego 8, godz. 11.00)

ŁÓDŹ

  • 22 marca 2019 – projekcja filmu dla młodzieży szkolnej, poprzedzona wykładem wprowadzającym prof. Janusza Wróbla (Muzeum Kinematografii, godz. 11.00)
  • 22 marca 2019 – projekcja filmu dla młodzieży szkolnej, poprzedzona wykładem wprowadzającym prof. Janusza Wróbla (Muzeum Kinematografii – pokaz otwarty, godz. 17.00)

MIECHÓW (Oddział IPN w Krakowie)

  • 15 marca 2019 – pokaz filmu oraz uroczystości w 76. rocznicę egzekucji w Siedliskach koło Miechowa, dokonanej przez niemiecką żandarmerię na rodzinie Baranków i ukrywających się u nich żydowskich mieszkańcach Miechowa – rodzinie Goldfingerów (Kino „Gryf”, godz. 12.30)

NOWY SĄCZ (Oddział IPN w Krakowie)

  • 25 marca 2019 – Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu (ul. Lwowska 3, godz. 10.30)

NOWY TARG (Oddział IPN w Krakowie)

  • 19 marca 2019 – Zespół Szkół Technicznych i Placówek im. Stanisława Staszica w Nowym Targu (ul. Wojska Polskiego 9, godz. 10.00 i 11.30)

OLKUSZ (Oddział IPN w Krakowie)

OLSZTYN (Delegatura IPN w Olsztynie)

OSTRÓW MAZOWIECKA (Oddział IPN w Warszawie)

  • 26 marca 2019 – projekcja dla młodzieży szkolnej w Kinie Ostrovia (godz. 10.00)

POZNAŃ

PRUSZKÓW (Oddział IPN w Warszawie)

RADŁÓW  pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Radłowie, godz. 10.00

RADOM (Oddział IPN w Lublinie)

  • 26 marca 2019 – projekcja dla młodzieży szkolnej (Ośrodek Kultury i Sztuki „Resursa Obywatelska", ul. Malczewskiego 16, godz. 12.30)

RUMIA (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 26 marca 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (Stacja Kultury w Rumii, ul. Starowiejska 2, godz. 18.00)

RYGLICE pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Ryglicach, godz. 10.00

RZESZÓW

  • 25 marca 2019  – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (sala konferencyjna IPN Oddział Rzeszów, ul. Szopena 23, g. 16.30)
  • 28 marca 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Jana Pawła II Sióstr Prezentek, ul. ks. Jałowego 1)
  • 9 kwietnia 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju”, organizowany w ramach cyklu „Filmowy wtorek z IPN w Kinie „Zorza” (ul. 3 Maja 28)

SANOK (Oddział IPN w Rzeszowie)

  • 26 marca 2019 sala gobelinowa w Muzeum Historycznym w Sanoku (ul. Zamkowa 2, godz. 10.00,  16.30)

ŚRODA ŚLĄSKA (Oddział IPN we Wrocławiu)

  • 6 marca 2019 – Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. M. Kopernika (godz. 10.55, godz. 12.45)
  • 8 marca 2019 – Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. M. Kopernika (godz. 11.50)
  • 22 marca 2019 – Powiatowy Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. M. Kopernika (godz. 10.50)

STAROGARD GDAŃSKI (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 28 marca 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (sala św. Józefa przy kościele św. Katarzyny, ul. Tczewska 3, godz. 18.30)

SZCZECIN

  • 3 kwietnia 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (Zamek Książąt Pomorskich, ul. Korsarzy 34, godz. 17.00)

TCZEW (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 18 marca 2019 – pokaz filmu „Paszporty Paragwaju” (Fabryka Sztuk, ul. 30 stycznia 4, godz. 17.00)
TUCHÓW pow. tarnowski (Oddział IPN w Krakowie)
  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Tuchowie, godz. 10.00
  • 26 marca 2019 – Dom Kultury w Tuchowie (ul. Chopina 10, godz. 11.15)

WARSZAWA

  • 24 marca 2019 – pokaz angielskiej wersji filmu „Paszporty Paragwaju” oraz o spotkanie z konsulem honorowym RP w Zurychu Markusem Blechnerem (Kino „Muranów, godz. 16.00)

WADOWICE (Oddział IPN w Krakowie)

  • 21 marca 2019 – Wadowicka Biblioteka Publiczna (ul. Legionów 1, godz. 17.00)

WEJHEROWO (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 9 marca 2019  – Wejherowskie Centrum Kultury (ul. Jana III Sobieskiego 255, godz. 17.00)
  • 10 marca 2019 – Wejherowskie Centrum Kultury (ul. Jana III Sobieskiego 255, godz. 17.00)

WIELICZKA (Oddział IPN w Krakowie)

  • 21 marca 2019 – Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna, godz. 17:00

WŁOCŁAWEK (Oddział iPN w Gdańsku)

  • 3 kwietnia 2019 – projekcja dla młodzieży szkolnej w Centrum Kultury Browar B. (ul. Łęgska 28, godz. 10.30)

WOJNICZ pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Licealnych i Technicznych w Wojniczu, godz. 10.00

WROCŁAW

  • 12 marca 2019 – Zespół Szkół Ekonomiczno-Administracyjnych

ZAKLICZYN pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Zakliczynie, godz. 10.00

ŻABNO pow. tarnowski  (Oddział IPN w Krakowie)

  • 22 marca 2019 – Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych w Żabnie, godz. 10.00
do góry