Instytut Pamięci Narodowej

W Rzeszowie, w imieniu zastępcy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr. hab. Karola Polejowskiego nagrody i medale wręczył dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. 

Laureaci XV edycji nagrody honorowej IPN „Świadek Historii”:

• Biuro Wystaw Artystycznych w Krośnie
• Grzegorz Boratyn
• Krystian Marian Fila
• Towarzystwo Miłośników Ziemi Tyczyńskiej
• Wanda Tarnawska
• Zbigniew Markut

Nagroda „Świadek Historii” została ustanowiona przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w 2009 r. To wyróżnienie honorowe, przyznawane jest raz w roku instytucjom, organizacjom i osobom fizycznym szczególnie zasłużonym dla upamiętniania historii Narodu Polskiego oraz wspierającym pion edukacyjny Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, w realizacji ustawowej działalności w obszarach edukacyjnym, naukowym i wydawniczym w poszczególnych regionach kraju. 

Nagrodę przyznaje Kapituła, której przewodniczącym jest Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. „Świadek Historii" uzupełnia ogólnopolską nagrodę IPN „Kustosz Pamięci Narodowej".

* * *

Odznaczeni Medalem Reipublicae Memoriae Meritum:

• Antoni Bała
• Jerzy Czechowicz
• Janusz Motyka
• Janusz Skotnicki
• ks. prof. dr hab. Bogdan Stanaszek
• Kazimierz Szczepański
• dr Grzegorz Szopa
• Janusz Strużak
• Jadwiga Tabaczek
• Jerzy Tabaczek(pośmiertnie)
• I Liceum Ogólnokształcące im. H. Sienkiewicza w Łańcucie
• Muzeum Historyczne w Sanoku
• Podkarpacki Oddział Stowarzyszenia „Odra-Niemen” w Rzeszowie
• Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych w Łańcucie

Medalem Reipublicae Memoriae Meritum Instytut Pamięci Narodowej honoruje tych, którzy działają na rzecz trwałego upamiętniania wydarzeń i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wspierają IPN w działalności edukacyjnej, naukowej i wydawniczej.

Medal przyznawany jest instytucjom, organizacjom lub osobom fizycznym, które: pracują na rzecz zachowania pamięci o: 
ogromie ofiar, strat i szkód poniesionych przez Naród Polski w latach II wojny światowej i po jej zakończeniu,
patriotycznych zmaganiach Narodu Polskiego z okupantami, nazizmem i komunizmem, czynach obywateli dokonywanych na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego i w obronie wolności oraz godności ludzkiej, angażują się w inicjatywy społeczne mające na celu trwałe upamiętnianie wydarzeń z historii Narodu Polskiego w latach 1917–1990 oraz wybitnych obywateli zasłużonych w walce o niepodległość Państwa Polskiego, wspierają IPN w działalności naukowej, edukacyjnej, wystawienniczej i wydawniczej dotyczącej szczególnie ważnych wydarzeń z historii najnowszej, prowadzą społeczną opiekę nad grobami i cmentarzami wojennymi w kraju i poza granicami.Medal dzieli się na trzy stopnie: złoty, srebrny i brązowy. Z inicjatywą nadania medalu mogą wystąpić członkowie komitetów ochrony pamięci walk i męczeństwa, organów jednostek samorządu terytorialnego oraz organizacji społecznych i zawodowych. 

Na uroczystość przybyli laureaci wraz z bliskimi, wnioskodawcy, przedstawiciele władz samorządowych, różnych organizacji i stowarzyszeń. Osoby dotychczas uhonorowane nagrodą IPN „Świadek Historii”, kombatanci, przedstawiciele środowisk opozycyjnych, oświatowych, służb mundurowych oraz młodzież.

W swoim wystąpieniu dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, mówiąć o pamięci o historii, która dla laureatów i osób uhonorowanych jest punktem przewodnim zacytował fragmenty wiersza z 1941 r. „Modlitwa” Mariana Hemara: 

Zawiążą twoje usta, ręce będą pętać. Przyjaciele – to wszystko co nam pozostało –  Żałować. Płakać? – płakać. Pamiętać? 

Do uczestników uroczystość list skierowała Teresa Kubas-Hul, wojewoda podkarpacki, który odczytał Tomasz Błażej, dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie. List gratulacyjny przesłał również Konrad Fiołek, prezydent Rzeszowa.

Finałowym punktem gali był koncert w wykonaniu Brzosteckiej Orkiestry Muzyki Rozrywkowej pod przewodnictwem Bartłomieja Ćwikły.

Zespół działa w strukturach Centrum Kultury i Czytelnictwa w Brzostku. Zespół skupia około 25 muzyków. Istotnym obszarem działalności orkiestry jest udział w uroczystościach upamiętniających ważne wydarzenia z historii Polski, a także wydarzenia związane z historią i tożsamością lokalnej społeczności. Działalność orkiestry opiera się na przekonaniu, że muzyka jest ważnym narzędziem budowania wspólnoty, przekazywania wartości patriotycznych oraz kultywowania pamięci historycznej. Poprzez udział w wydarzeniach publicznych łączy pokolenia i zachęca młodych ludzi do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym. Orkiestra rozwija również działalność koncertową, prezentując repertuar muzyki polskiej, patriotycznej, filmowej i rozrywkowej. W ten sposób dociera do różnych grup odbiorców, przybliżając im kulturę muzyczną i wzmacniając więź z lokalną oraz narodową tradycją.

Nasi laureaci oraz goście usłyszeli utwory patriotyczne i rozrywkowe m.in.: Marsz, Marsz Polonia, Rozkwitały Pąki Białych Róż, Rotę, My, pierwsza Brygada oraz Gdzie się podziały tamte wieczory, utwór ludowy z terenu Podkarpacia, Małopolski wykonywany przez BOMR na Swinga, Ściernisko, utwór z repertuaru Golec UOrkiestra, Gwiazda, utwór z repertuaru artysty discopolowego Zenona Martyniuka grany przez orkiestrę na Swinga, Już ja więcej po tych górkach, melodię ludową z terenu Podkarpacia, Małopolski wykonywana przez BOMR na Swinga.

Dzisiejszą galę poprowadził Grzegorz Leszczyński z Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie. 

* * *

Dotychczasowi Laureaci Rzeszowskich Edycji Nagrody Honorowej „Świadek Historii”

• 2012

Franciszek Batory
Mirosław Majkowski (Przemyskie Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznej X. DOK)
prof. Janina Marciak-Kozłowska
ks. Tadeusz Pater
Stanisław Szpunar
ks. abp Ignacy Tokarczuk

• 2013

Lidia Teresa Argasińska
Henryk Atemborski
Józef Dalecki
Anatolia Gazda
Marian Irzyk
Alojzy Maliszewski
Tadeusz Kazimierz Orłowski
Ks. Infułat Józef Sondej
Aleksander Szymański
Janina Wierzbicka-Kopeć
Zespół Szkół nr 2 im. Jana Kochanowskiego w ŁańcucieSzkół nr 2 im. Jana Kochanowskiego w Łańcucie

• 2014

Krystyna Chowaniec
Dariusz Jasiewicz
Zbigniew Larendowicz
Anna Leszczyńska
Mieczysław Skotnicki
Maria Szczepańska

• 2015

Dariusz Jacek Fudali
bp Jan Niemiec
Tadeusz Polkowski
Stanisław Ignacy Pomprowicz
Dorota Kiełtyka, Piotr Kiełtyka, Lesław Wilk - Twórcy Prywatnego Muzeum Podkarpackich Pól Bitewnych w Krośnie
Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Rędziny - Prezes Wojciech Kaszub i członkowie stowarzyszenia

• 2016

Adam Kantor
Edward Marszałek
Edward Orłowski
Artur Szary
Marcin Zieniewicz
Towarzystwo Przyjaciół Nauk im. Kazimierza Marii Osińskiego w Przemyślu

• 2017

ks. bp Edward Frankowski
Ewa Kuberna
Maciej Małozięć
Maria Mirecka-Loryś
mjr Franciszek Sagan
Bogusława Wąs

• 2018

Piotr Ożóg
Jan Partyka
Stanisław Wójciak
Andrzej Zajdel
Zespół Szkół w Orzechówce

• 2019

Mirosława Filipczyk
por. Tadeusz Lutak
kpt. Stefania Obara
Romuald Rzeszutek
płk pil. Tadeusz Henryk Rolski
Stanisław Mieczysław Szarzyński

• 2020

Józefa Bryg
Jerzy Dębiec
Bernadeta Dorota Frysztak
inż. Stanisław Micał
Marek Zalotyński
Regionalna Sekcja Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność” w Rzeszowie
 

• 2021

Teresa Marcelina Mielnik
kpt. Kazimierz Rzucidło
Marek Wójcik
Towarzystwo Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich Oddział Lubaczów

• 2022

Barbara Krystyna Janczura
Franciszek Kotula
Tomasz Róg
Mariusz Skiba
Michał Jan Stręk
Magdalena Szczepańska

• 2023

Andrzej Borcz
Henryk Cząstka
Jerzy Tadeusz Dębicki
Sławomir Zawislak
Stanisław Wnorowski
Towarzystwo Miłosników Ziemi Lubaczowskiej

• 2024

Stanisław Alot
Muzeum Kresów w Lubaczowie
Publiczne Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Anny Jenke w Jarosławiu
Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Błażowej Dolnej
Zespół Szkół im. Wincentego Witosa w Zarzeczu

• 2025

Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Ordon” Obwód AK Łańcut
Kazimierz Kopeć
Renata Makara
Szkoła Podstawowa im. Św. Brata Alberta w Żurawiczkach
Beata Wolańska
Zakład Karny w Łupkowie