English
Wykład prof. Daniela D. Blatmana:
Daniel Blatman (ur. 1953) to ceniony izraelski historyk, profesor emerytowany Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Jest jednym z czołowych światowych ekspertów w dziedzinie historii Zagłady, niemieckich nazistowskich masowych zbrodni oraz dziejów Żydów w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku. Wszystkie stopnie naukowe uzyskał na swojej Alma Mater, tj. Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie, gdzie kierował Instytutem Badań nad Współczesnym Żydostwem im. Avrahama Harmana, a także był dyrektorem Centrum Badań nad Historią i Kulturą Żydów Polskich tego uniwersytetu. Tematem jego badań są: historia żydowskiego ruchu robotniczego w Europie Wschodniej, dzieje Zagłady na ziemiach polskich a także niemiecka polityka wobec Żydów w okresie rządów Adolfa Hitlera oraz ludobójstwo w XX wieku. Wykładał na uniwersytetach w Tel-Avivie, Nowym Jorku, Waszyngtonie, Paryżu oraz Krakowie. Był głównym historykiem Muzeum Getta Warszawskiego.
W 2003 r. opublikował książkę For Our Freedom and Yours: The Jewish Labour Bund in Poland 1939–1949, poświęconą losom Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego (Bundu) w kluczowej dla niego dekadzie. Fragment tytułu bezpośrednio nawiązuje do tradycyjnego polskiego hasła powstańczego „Za wolność naszą i waszą”, które oddawało ideologię Bundu, tj. walkę o prawa Żydów jako integralnych obywateli Polski, ramię w ramię z polskimi robotnikami. Prof. Blatman pokazał Bund jako potężną siłę polityczną, która w przeciwieństwie do syjonistów odrzucała ideę emigracji do Palestyny. Zwolennicy Bundu żywili przekonanie, że domem Żydów jest kraj, w którym żyją (w tym przypadku Polska), a ich przyszłość zależy od zwycięstwa socjalizmu. W książce poruszono również problematykę Żydowskiej Organizacji Bojowej i zaangażowania w nią Marka Edelmana, a także opis okresu lat 1945–1949. Data końcowa związana jest ze stalinizacją Polski i likwidacją niezależnych partii, w efekcie czego polski Bund został zmuszony do samorozwiązania, a część jego członków wcielono do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Prof. Blatman jest również autorem publikacji The Death Marches, The Final Phase of Nazi Genocide (Harvard University Press 2011). Książka poprzedzona dziesięcioletnimi badaniami została poświęcona ostatniej fazie ludobójstwa realizowanego przez Niemcy. Od stycznia 1945 r., w obliczu zbliżającej się klęski Trzeciej Rzeszy, władze niemieckie pędziły pieszo ok. 250 tys. więźniów obozów koncentracyjnych w głębi Niemiec. Prof. Blatman udowodnił, że w zbrodniach tych na masową skalę uczestniczyli zwykli obywatele rzeszy, którzy tropili i mordowali uciekinierów. Pokazał w ten sposób, że zagłada w ostatnich miesiącach wojny przestała być domeną wyłącznie wyspecjalizowanych formacji SS. Publikacja została uhonorowana m.in. prestiżową nagrodą Yad Vashem International Book Prize for Holocaust Research.