English version
Delegacja Instytutu Pamięci Narodowej uczestniczyła w obchodach zorganizowanych przez Stichting Raalte voor Vrijheid, władze gminy Raalte oraz lokalne środowiska od lat pielęgnujące pamięć o polskich lotnikach.
W nocy z 19 na 20 czerwca 1942 r. załoga Wellingtona Z8339 wracała do Wielkiej Brytanii po wykonaniu zadania bojowego przeciwko celom w Osnabrück. W trakcie lotu samolot został przechwycony przez niemiecki nocny myśliwiec i rozbił się w Schoonheten koło Raalte. Spośród pięciu członków załogi przeżył jedynie Stefan Bolesław Madejczyk, który trafił do niemieckiej niewoli.
W katastrofie zginęli: pilot Alojzy Paweł Gusowski, nawigator Henryk Aleksander Jankiewicz, radiotelegrafista Kazimierz Jan Ardelli oraz strzelec pokładowy Marian Jan Świderski.
Uroczystości rozpoczęły się na cmentarzu w Raalte, gdzie spoczywają polscy lotnicy. Następnie w ratuszu miejskim odbyło się spotkanie poświęcone historii załogi oraz prezentacja książki historyka Krzysztofa Kowalkowskiego. Kolejnym punktem programu było nabożeństwo w bazylice Podwyższenia Krzyża Świętego w Raalte.
Podczas spotkania w ratuszu odczytano list zastępcy prezesa IPN dr hab. Karola Polejowskiego, który został zaprezentowany przez Wojciecha Kaczmarczyka z Biura Współpracy Międzynarodowej IPN:
– Pragnę wyrazić moje serdeczne podziękowanie dla gminy Raalte za pielęgnowanie pamięci o polskich lotnikach podczas corocznych uroczystości oraz za opiekę nad ich miejscem wiecznego spoczynku.
Podziękował on również burmistrzowi Robowi Zuidemie oraz holenderskim działaczom społecznym, określając ich mianem ambasadorów polsko-holenderskiej historii i pamięci.
Szczególnie poruszającym momentem uroczystości było odsłonięcie nowej tablicy pamiątkowej w Schoonheten. Umieszczona w pobliżu miejsca, gdzie rozbił się Wellington Mk II Z8339 tablica sprawia, że historia załogi pozostanie widoczna dla przyszłych pokoleń.
Uroczystości w Raalte i Schoonheten miały znaczenie wykraczające poza lokalne upamiętnienie rocznicowe. Przypominały o wkładzie polskich lotników służących w Royal Air Force w pokonanie Niemiec oraz o cenie, jaką Polska zapłaciła za wolność Europy. Jednocześnie pokazały trwałość polsko-holenderskiej wspólnoty pamięci.
W uroczystościach w Raalte i Schoonheten wzięli udział przedstawiciele Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Królestwie Niderlandów, w tym pułkownik Janusz Sroka – attaché obrony, wojskowy, morski i lotniczy, lokalne władze holenderskie, historycy, organizacje społeczne, członkowie rodzin lotników oraz mieszkańcy obu krajów.
Obecni byli także przedstawiciele wojska z Poznania reprezentujący Mobilną Jednostkę Dowodzenia Operacjami Powietrznymi (MJDOP), kontynuującą tradycje 305. Dywizjonu Bombowego „Ziemi Wielkopolskiej”. Ich obecność podkreśliła stałe zaangażowanie Sił Zbrojnych RP w pielęgnowanie dziedzictwa lotników, którzy walczyli w szeregach Royal Air Force.