English version
Irena Senderska-Rzońca urodziła się 21 lutego 1931 r. w Borysławiu k. Lwowa. Była córką Józefa Krzyształowskiego i Heleny z domu Kryć, siostrą Edwarda, Grażyny i Eugenii.
Podczas okupacji niemieckiej rodzice Ireny, pomimo trudnej sytuacji własnej rodziny, udzielali pomocy Żydom zamkniętym w borysławskim getcie – dostarczali im żywność, a na prośbę przedwojennego znajomego lekarza, Eliasa Bandera, Irena przemyciła do getta paczkę zawierającą leki dla osób potrzebujących pomocy.
Wkrótce doktor Bander poprosił Krzyształowskich o pomoc w ukryciu swojej żony Reginy i sześcioletniego syna Myrona. Józef Krzyształowski zorganizował dla nich kryjówkę na strychu budynku gospodarczego. Irena dostarczała osobom ukrywającym się pożywienie, wynosiła nieczystości oraz przynosiła zabawki dla chłopca. Do żony i syna dołączył wkrótce Elias.
Rodzina Banderów ukrywała się z pomocą Krzyształowskich w Borysławiu od lutego do sierpnia 1944 roku. Irena Senderska-Rzońca wspominała, że jej rodzice zdawali sobie sprawę z zagrożenia, jakie niosła za sobą ta decyzja.
7 listopada 2000 r., w uznaniu udzielonej Żydom pomocy, Irena Senderska-Rzońca oraz jej rodzice, Józef i Helena Krzyształowscy, zostali uhonorowani przez Instytut Yad Vashem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Irena Senderska-Rzońca była członkinią Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych. W latach 2016–2024 pełniła funkcję sekretarza Zarządu Towarzystwa.
W 2016 r. została odznaczona przez Prezydenta RP Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.
Irena Senderska-Rzońca zmarła 20 kwietnia 2025 r.
