Instytut Pamięci Narodowej

8 maja 1945 r. wszedł w życie podpisany dzień wcześniej akt bezwarunkowej kapitulacji Rzeszy Niemieckiej. Dzień ten naturalnie był dniem powszechnej szczęśliwości i radości z tego, że największy konflikt w dziejach ludzkości dobiegł końca. Diametralnie różne było jednak doświadczenie państw Europy Środkowo-Wschodniej, z których Wehrmacht był wypierany przez Armię Czerwoną, w tym Polski, od doświadczenia np. Francji czy Belgii wyzwalanej przez wojska aliantów zachodnich. Sowieci od momentu wkroczenia w styczniu 1944 r. na ziemie polskie zwalczali wszelkie polskie dążenia do pełnej niepodległości. Jest to okres aresztowań, przesłuchań, tortur i morderstw na żołnierzach polskiej konspiracji. Częstokroć wykorzystywano do tego tę samą infrastrukturę więzienną i obozową, co okupant niemiecki.

Organizowana debata naukowa koncentrowała się na zagadnieniu polskiego doświadczenia umownego roku 1945. W dyskusji jako paneliści wzięli udział prof. dr hab. Marek Kornat (Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego), dr hab. Bogdan Musiał, dr hab. Filip Musiał (Oddział IPN w Krakowie, Uniwersytet Ignatianum), dr Tomasz Łabuszewski (Oddział IPN w Warszawie). Moderacja: dr Konrad Graczyk (Biuro Badań Historycznych IPN).

Paneliści zastanawiali się nad uwarunkowaniami międzynarodowymi związanymi z wejściem Armii Czerwonej na ziemie polskie okupowane przez Niemcy w 1944 i 1945 r., działalnością władz zależnych od ZSRS, wprowadzonym przez NKWD terrorem, demontażami i grabieżami, początkami aparatu bezpieczeństwa, tworzeniem struktur PPR oraz działalnością podziemia niepodległościowego.

Zapis debaty na kanale IPNtv