English versionFilm zawiera wybrane relacje uczestników wystąpienia uczniów Zespołu Szkół Rolniczych w Miętnem w obronie krzyży zdjętych przez dyrekcję z pomieszczeń szkoły w 1984 r. Materiał wzbogacają wypowiedzi osób wówczas wspierających młodzież – nauczycieli, księdza, matki uczennicy oraz historyków-ekspertów.
W tym roku przypadła czterdziesta rocznica kulminacji i zakończenia rozpoczętego w końcu 1983 r. protestu uczniów Zespołu Szkół Rolniczych w Miętnem w obronie Krzyża. W czasie wolnościowego zrywu Polaków, którego wielką chwilą były wydarzenia sierpnia 1980 r., w przestrzeni publicznej masowo pojawił się symbol Krzyża. Była to zarówno manifestacja wiary, jak również znak utożsamiany z dążeniem społeczeństwa do wolności. W czasie stanu wojennego i w okresie, który nastąpił po nim władze komunistyczne podjęły ostre działania w zakresie usuwania krzyży z budynków publicznych. Przykładem takiego postępowania było zdejmowanie od jesieni 1983 r. krzyży z sal lekcyjnych i korytarzy przez dyrekcję Zespołu Szkół Rolniczych w Miętnem w gminie Garwolin. 5 grudnia zniknęły ostatnie krzyże. Władze szkoły argumentowały swoje działania obowiązującym prawem i „świeckim charakterem szkoły”.
19 grudnia samorząd uczniowski w imieniu uczniów wręczył dyrektorowi zespołu szkół pismo, zawierające żądanie wyjaśnienia kto, na jakiej podstawie i na czyje polecenie zdjął krzyże. Władze szkoły nie zamierzały negocjować z uczniami swoich decyzji, zlekceważyły narastające wśród uczniów emocje i bunt.
7 marca 1984 r. uczniowie ogłosili strajk okupacyjny szkoły, do którego przystąpiło około 400 osób. Dyrekcja szkoły w porozumieniu z władzami ówczesnego województwa siedleckiego nie zawahała się przed wezwaniem przeciwko protestującej młodzieży sił Milicji Obywatelskiej i ZOMO. Restrykcje wobec uczniów i nauczycieli, którzy ich wsparli trwały jeszcze długo po zakończeniu strajku.
Premiera 19 grudnia 2024 o godz. 20.00 na kanale IPNtv
W filmie występują:
- ks. Stanisław Bieńko
- Bogusława Gora
- Tadeusz Gora
- Violetta Kluczek
- Ryszard Konieczny
- Tadeusz Lipiński
- dr Grzegorz Majchrzak
- s. Anna Mroczek
- Helena Sosnowska
- prof. dr hab. Jan Żaryn
Realizacja:
- Karol Litwin
- dr Tomasz Sikorski
- Konrad Starczewski
- Tomasz Zygmont
Montaż: Bartłomiej Grzegorczyk
Muzyka: Baza muzyczna Arlist
Ikonografia:
Zbiory prywatne Bogusławy i Tadeusza Gorów
Zbiory prywatne Violetty Kluczek
Zbiory prywatne ks. Stanisława Bieńko
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Archiwum Zespołu Szkół im. Stanisława Staszica w Miętnem
Produkcja: Biuro Edukacji Narodowej 2024
Promocja filmu zbiega się z publikacją w grudniowym numerze „Biuletynu IPN” artykułu Kingi Hałacińskiej Młodzież i krzyże. Strajki szkolne w Miętnem i Włoszczowej.