Instytut Pamięci Narodowej

W związku z 80. rocznicą wyzwolenia więzienia „Gęsiówka” przez powstańców warszawskich w sobotę 5 sierpnia 2024 r. odbyły się uroczystości pod tablicami upamiętniającymi to wydarzenie (Skwer między ul. M. Anielewicza i ul. Okopową).

Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa Adam Siwek oraz zastępca dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie Zbigniew Siedlewski.

***

Więzienie przy ulicy Gęsiej w Warszawie (dziś Anielewicza), nazywane „Gęsiówką’, zostało zdobyte piątego dnia powstania przez żołnierzy Batalionu „Zośka”. Powstańcy uwolnili żydowskich więźniów, z których większość zadeklarowała chęć przyłączenia się do powstańczego zrywu. Wyzwolenie tego więzienia było jednym z największych ofensywnych sukcesów Powstania Warszawskiego.

Miejsce kaźni powstało na podstawie rozkazu dowódcy SS Heinricha Himmlera z 11 czerwca 1943 r. Projekt utworzenia obozu na terenie ruin getta warszawskiego przedstawił w swoim raporcie po likwidacji powstania w getcie gen. Juergen Stroop. Więźniowie obozu, którzy tysiącami ginęli z rąk niemieckich oprawców, zajmowali się m.in. wyburzaniem getta, sortowaniem gruzu, wydobywaniem wszelkiego rodzaju surowców wtórnych, a także poszukiwaniem kosztowności, wywożonych następnie do III Rzeszy.