Instytut Pamięci Narodowej

W siedzibie Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, w Sali Kolumnowej odbyły się obrady współorganizowanej przez Archiwum IPN VIII Ogólnopolskiej Konferencji Archiwistów i Historyków „Educare necesse est… – Życie codzienne w dokumencie, historiografii i dydaktyce od średniowiecza do końca XX w.”.

Konferencję w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej otworzyła dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk, która podkreśliła znaczenie archiwów jako skarbnic informacji o naszej przeszłości. Podziękowała również instytucjom współorganizującym cykl konferencji Educare necesse est... za upowszechnianie wiedzy o zbiorach archiwów i włączanie archiwaliów do kanonu narzędzi niezbędnych do nauczania historii.

Pierwsza część obrad poświęcona była omówieniu rodzajów źródeł archiwalnych wykorzystywanych do badań nad życiem codziennym.

Podczas kolejnych paneli tematycznych przedstawione zostały różne aspekty życia codziennego w konkretnych środowiskach i okresach historycznych, opisane w źródłach pisanych i ikonograficznych.

W pierwszym dniu konferencji interesujące referaty prezentowali pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej – Anna Śnieżko (OBBH w Warszawie) opowiedziała o życiu codziennym kobiet w okresie stalinowskim, a Anna Płońska (AIPN), na podstawie cennych materiałów źródłowych pozyskanych do zbiorów AIPN z Koła Polaków z Indii 1942–1948, omówiła funkcjonowanie polskich osiedli na terenie Półwyspu Indyjskiego i życie codzienne polskich uchodźców z ZSRS. Dr Anna Marcinkiewicz-Kaczmarczyk (AIPN) przedstawiła natomiast warunki życia ochotniczek Pomocniczej Służby Kobiet w latach 1941–1946.

Po zakończeniu pierwszego dnia obrad grupa uczestników konferencji zwiedziła m.in. Strefę Nowych Technologii w Centralnym Przystanku Historia IPN.

Podczas drugiego dnia konferencji Rafał Borkowski (OBBH w Warszawie) opowiedział o problemach dnia codziennego mieszkańców warszawskiej Pragi w okresie okupacji niemieckiej w oparciu o „Notatki z prawobrzeżnej Warszawy” autorstwa Sabiny Sebyłowej, natomiast dr Marta Milewska (OBBH w Warszawie), na podstawie relacji więźniów, omówiła trudy codzienności i warunki bytowe w areszcie Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie.

Podczas konferencji odrębny panel poświęcono grom edukacyjnym jako metodzie nauczania. W tej części obrad Anna Lasek (AIPN) omówiła mobilne gry miejskie przygotowane przez Archiwum Instytutu i zaprosiła nauczycieli do korzystania z oferty edukacyjnej IPN.

Panel był też okazją do zaprezentowania gier planszowych Instytutu: Magdalena Zapolska-Downar (OBEN w Łodzi) opowiedziała o grze „Rówieśnik” dotyczącej życia codziennego podczas II wojny światowej oraz grze „First to Fight. Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939-1945”.

Na zakończenie uczestnicy konferencji mieli możliwość zagrania w wybrane gry – we wspomnianą wcześniej grę IPN „First to Fight” lub w przygotowaną przez Archiwa Państwowe grę dotyczącą życia codziennego podczas I wojny światowej pt. „Jeszcze jedno lato”.

* * *

Cykl Educare necesse est... to realizowany od 2016 r. wspólny projekt Archiwum IPN, Archiwum Państwowego w Warszawie, Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, Mazowieckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli, Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych oraz (od 2019 r.) Archiwum Głównego Akt Dawnych.

Konferencje mają na celu zapoznanie środowiska nauczycieli i edukatorów z zasobami i edukacyjną ofertą archiwów oraz zachęcenie do jak najszerszego korzystania ze źródeł historycznych w ramach zajęć szkolnych. Spotkania są okazją do zaprezentowania interesujących dokumentów oraz do wymiany doświadczeń w zakresie działań popularyzatorskich i form edukacyjnych realizowanych w archiwach i wykorzystywanych w praktyce szkolnej.

Dotychczas odbyło się sześć sesji:

• „Educare necesse est… – Ale jak i dlaczego?” (Warszawa, 2016),
• „Educare necesse est… – Powrót do źródeł” (Warszawa, 2017),
• „Educare necesse est… – Patriotyzm jako wartość w edukacji publicznej” (Warszawa, 2018),
• „Educare necesse est… – Dziedzictwo pamięci” (Warszawa, 2019),
• „Educare necesse est… – Rzeczpospolita małych ojczyzn” (Warszawa, 2021 – online),
• „Educare necesse est… – My wśród obcych, obcy wśród nas od średniowiecza do końca XX w. (Warszawa, 2022),
• „Educare necesse est… – Kobieta w społeczeństwie od średniowiecza do końca XX w. (Warszawa, 2023).

Teksty referatów publikowane są corocznie w wydawnictwie pokonferencyjnym „Educare necesse est…” pod red. dr Violetty Urbaniak (APW).

► Publikacje pokonferencyjne