English versionDnia 24 października 2006 r. w auli Wydziału Prawa i Administracji UG odbyło się kolejne spotkanie zorganizowane przez InstytutPamięci Narodowej w 50. rocznicę rewolucji węgierskiej. Projekcja zostałazorganizowana przy pomocy Kulturalnego Kolektywu UG i Akademickiego CentrumKultury UG. Możliwość obejrzenia nieznanego szerzej w Polsce filmu orazspotkania z wybitnym aktorem, Janem Nowickim przyciągnęła około 200 osób.
Przed filmem zgromadzeni wysłuchali prelekcji prof. dr. hab. Jerzego Eislera natemat przebiegu wydarzeń na Węgrzech.
Gościem honorowym spotkania był gorąco przywitany odtwórca głównej roli, JanNowicki, który powiedział: „Jestem aktorem, zagrałem już wiele ról, ale tątraktuję jako jedną z najważniejszych. W tej konkretnej sytuacji polityka jakbyzeszła na plan dalszy. Dla mnie najważniejszy był los człowieka, jego dramat”.Publiczność przyjęła film entuzjastycznie, wstając z miejsc i nagradzając Jana Nowickiego burzą braw.
***Historia życia Imre Nagy jest jedną z historii definiującychwiek XX. Postać ta stała się symbolem ewolucji narodowej – węgierskiegoPaździernika ’56 – symbolem Węgier. Imre Nagy był liberalnym komunistą – szefemrządu w latach 1953-1955. W październiku 1956 r. jako premier i przywódcapowstania proklamował powstanie systemu wielopartyjnego, zapowiedział wolnewybory i ogłosił wystąpienie kraju z Układu Warszawskiego. Po krwawym stłumieniupowstania przez wojska ZSRR jego proces był kpiną ze sprawiedliwości, a wyrokśmierci formalnością. Został internowany, był więziony w izolatce przez półtoraroku do momentu egzekucji. Jego zwolennikom nie było dane opłakiwanie jegośmierci, nawet wymawianie jego nazwiska było zabronione. Imre Nagy czekał nagodny pochówek przez trzydzieści lat. Po wykonaniu wyroku śmierci jego ciałopochowano pod więziennym murem, gdzie wyrzucano kuchenne odpadki, a późniejprzeniesiono do anonimowej mogiły na cmentarzu komunalnym. Symboliczne pogrzebyNagya odbyły się we Francji oraz trzykrotnie w ojczyźnie. Dopiero w czerwcu 1989r., trzydzieści jeden lat po egzekucji, w czasie uroczystej ceremonii oddaniaziemi ekshumowanych szczątków, w Budapeszcie oddały mu hołd tłumy rodaków.
Film pokazuje męczeńskie życie Imre Nagy z zupełnie nowej perspektywy. Opowieśćzaczyna się wydarzeniami Października ’56, następnie ukazuje subiektywnąhistorię Imre Nagy aż do jego ponownego pogrzebu w 1989. Scenariusz jest opartyna historycznych dokumentach, na pamiętniku Imre Nagy’a i na współczesnychnagraniach z przesłuchań. Archiwalne fragmenty przeplatają fabułę filmu oddającatmosferę tamtych lat.