Instytut Pamięci Narodowej

Stefan Mustafa Abramowicz – polski Tatar urodzony w Klecku, wyruszył do walki 1 września 1939 r. w szeregach 1 szwadronu tatarskiego 13 pułku Ułanów Wileńskich. 27 września 1939 r. trafił do sowieckiej niewoli, początkowo osadzony w obozie dla szeregowych w Kozielsku, następnie wykorzystywany do niewolniczej pracy w łagrach i kopalni rudy żelaza w Krzywym Rogu. Po podpisaniu układu Sikorski – Majski udało mu się dotrzeć do ośrodka formowania Armii Polskiej w ZSRR. W 1942 r. ewakuowany przez port w Krasnowodzku. Przez Iran, Irak, Palestynę dotarł do Egiptu.  Od kwietnia 1944 r. służył jako czołgista w 1 pułku Ułanów Krechowieckich, 2 Warszawskiej Brygady Pancernej, 2 Korpusu Polskiego. Brał udział w walkach we Włoszech od Monte Cassino, przez Ankonę, gdzie został ranny, Loreto, aż do wyzwalania Bolonii. Po wojnie, nie mogąc powrócić do zajętego przez Sowietów Klecka, osiadł na stałe w Manchesterze. W Anglii ożenił się z polską Tatarką Haliną Milkamanowiczówną ze Słonimia. W 1984 r. władze polskie na uchodźstwie nadały mu stopień plutonowego w korpusie podoficerów kawalerii. W 2000 r. został awansowany na stopień podporucznika, a w lipcu 2016 r. na stopień porucznika. Zmarł 9 kwietnia 2018 r. IPN w 2019 r. ufundował pomnik Abramowicza.

Podczas wizyty w Wielkiej Brytanii, 18 listopada 2021, prezes IPN umieścił tabliczkę ewidencyjną na grobie Stefana Mustafy Abramowicza. Oznaczył także groby innych polskich żołnierzy: Ludwika Kmicica-Skrzyńskiego (członek „ułańskiej siódemki”, ułan Legionów Piłsudskiego, weteran wojny polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej, 2 Korpusu Polskiego, więzień Oflagu) oraz ks. Jana Basa (kapelan Wojska Polskiego, b. więzień NKWD, założyciel Parafii w Manchesterze). Złożył również wieńce na grobach polskich lotników, poległych podczas II wojny światowej. Na Cmentarzu Południowym w Manchesterze spoczęło około 250 polskich żołnierzy.

Więcej o lotnikach biorących udział w Bitwie o Anglię:

• Polskie Siły Powietrzne i Bitwa o Anglię (10 lipca – 31 października 1940 r.) – infografiki
• Wiesław Kaczmarczyk: Bitwa o Anglię i polscy piloci RAF

Stefan Mustafa Abramowicz. Fot. Xenia Jacoby