Instytut Pamięci Narodowej

Kto ratuje jedno życie... Polacy i Żydzi 1939–1945

Aparat bezpieczeństwa Polski Ludowej wobec mniejszości narodowych i etnicznych oraz cudzoziemców

Prezentowany tom jest próbą analizy działań aparatu bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych w kontekście polityki narodowościowej komunistycznego państwa. W celach porównawczych umieszczono w niej również artykuł ilustrujący działania podjęte wobec polskiej ludności rodzimej z obszaru powiatu złotowskiego. Dla realizacji polityki narodowościowej sięgnięto w Polsce Ludowej po narzędzia polityczne, formalnoprawne (w tym administracyjne), wojskowe i operacyjne, które odpowiadały poszczególnym segmentom realnej władzy w ówczesnym systemie politycznym. Nie zawahano się przy tym przed zastosowaniem tak radykalnych rozwiązań, jak przeprowadzone w latach 1944–1948 masowe przesiedlenia ludności etnicznie niepolskiej. Zaprezentowane w tomie artykuły przedstawiają kierunki badań podejmowanych aktualnie przez pracowników IPN, ale także osoby spoza instytutu, uczestniczące w realizacji projektu „Aparat bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych”.

Środowiska opozycyjne na Lubelszczyźnie 1975–1980

Kontakt operacyjny „Delegat” vel „Libella”

W trakcie badań nad działaniami Służby Bezpieczeństwa wobec Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” w latach 1980–1982 jednym z najciekawszych, ale też najbardziej skomplikowanych przypadków okazał się przypadek kontaktu operacyjnego „Libella” vel „Delegat”, czyli ks. Henryka Jankowskiego. Z jednej strony stanowi on niewątpliwie przykład uwikłania w nazbyt bliskie kontakty z funkcjonariuszami Służby Bezpieczeństwa, z drugiej zaś jest doskonałą ilustracją tezy, iż każdy z takich przypadków należy rozpatrywać oddzielnie, a ewentualnych ocen nie należy dokonywać zbyt pochopnie. Tom zawiera obszerny wstęp omawiający przypadek kontaktów ks. Jankowskiego z SB, wybór dokumentów z informacjami od KO „Libella”/„Delegat” oraz skany tych i innych dokumentów związanych z tą sprawą.

Strażnicy sowieckiego imperium. Urząd Bezpieczeństwa i Służba Bezpieczeństwa w Małopolsce 1945–1990

Tajne służby Polski „ludowej” przez 45 lat stanowiły zbrojne ramię partii, zabezpieczając w Polsce utrzymanie władzy przez komunistów i realizację interesów sowieckiego imperium. Oddajemy w ręce Czytelnika książkę, która jest pierwszym tak obszernym opracowaniem dziejów krakowskiej bezpieki. Zaprezentowano w niej strukturę organizacyjną urzędu, jego najwyższą kadrę kierowniczą, opisano sposób działania podstawowych pionów operacyjnych (m.in. zwalczających Kościół, opozycję i podziemie zbrojne) i pomocniczych (m.in. odpowiedzialnych za obserwację i podsłuchy) ich metody i środki działania. W tomie znalazły się przykłady działań UB i SB podejmowanych wobec małopolskich środowisk i instytucji, m.in. krakowskich uczelni, robotników Nowej Huty, bernardynów z Kalwarii Zebrzydowskiej, a także zbrojnych oddziałów niepodległościowych.

Marszałek Edward Śmigły-Rydz. Portret Naczelnego Wodza

A kto chce być sługą…

„A kto chce być sługą…” to książka o ludziach, którzy tworzyli system komunistyczny i przyczynili się do jego długiego trwania. Byli wśród nich nie tylko aparatczycy, agenci czy zwykli mordercy, ale także żyjący w wolnym świecie „pożyteczni idioci” – lewicowi intelektualiści i działacze – na których Związek Sowiecki zawsze mógł liczyć. Dzisiaj ich współcześni spadkobiercy próbują zakłamać prawdę o komunizmie. Nazwiska nazistowskich zbrodniarzy wymienia się w podręcznikach historii. System ten został rozliczony i potępiony. Natomiast politycznej „Norymbergi” nie było… Opinia publiczna zbyt łatwo przechodzi do porządku dziennego nad tym, że rozdział czerwonego totalitaryzmu nie został zamknięty.

„Działacze” i „Pismaki”. Aparat bezpieczeństwa wobec organizacji katolików świeckich w Krakowie w latach 1957–1989

Polityczne oczyszczanie gruntu. Zagłada polskich elit w Wielkopolsce (1939–1941)

Organizacja Solidarność Walcząca w Wielkopolsce w latach 1983–1990