Instytut Pamięci Narodowej

Zarejestrujcie nam „Solidarność”! Strajk sierpniowy 1988 r. w Szczecinie

Ośrodki odosobnienia w Polsce południowo-wschodniej 1981–1982

Olsztyński Czerwiec '89

Radio Solidarność Regionu Wielkopolska. Dokumenty

Stan wojenny w regionie łódzkim w dokumentach Służby Bezpieczeństwa

Kobiety internowane. Gołdap 1982

Ośrodek Odosobnienia dla kobiet w Gołdapi istniał w okresie 9 stycznia – 24 lipca 1982 r. Internowano w nim w tym okresie co najmniej 392 kobiety, najwięcej, bo aż 116 z terenu Dolnego Śląska. Pierwszy transport internowanych dotarł na miejsce już na trzy dni przed formalnym powołaniem Ośrodka, nazywanego powszechnie „złotą klatką”, ponieważ – ze względów propagandowych - ulokowano go w luksusowym jak na owe czasy Ośrodku Wczasowym Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Prasy, Książki, Radia i Telewizji w Gołdapi. Osadzone tam kobiety były z tego powodu obiektem stałej nagonki mediów – ukazywano je umęczonemu biedą, złamanemu przemocą społeczeństwu jako wyrzutki, symbol rozpasanej opozycji. Kamery telewizyjne rejestrowały warunki, w jakich były przetrzymywane, filmowano także bagaże zwalnianych z Ośrodka, aby pokazać jak się „wzbogaciły” na zagranicznej pomocy. „Tu żyją w luksusie i chodzą przynajmniej we własnym przekonaniu w aureoli bohaterów narodowych. Mówi o nich Wolna Europa, BBC i wiele innych zagranicznych radiostacji. Po opuszczeniu Ośrodka musiałyby utonąć w anonimowym tłumie, powrócić do uciążliwej pracy (...) i poddać się tym samym kłopotom codziennym, jakim my, nieprześladowani podlegamy w swym zwyczajnym życiu” - pisał reżimowy literat i dziennikarz białostockiej „Gazety Współczesnej” Dionizy Sidorski. Ta symboliczna „złota klatka” miała w ich wypadku również swój realny, jakże dojmujący wymiar: miesiącami nie mogły opuścić pilnowanego przez wojsko, Służbę Więzienną i funkcjonariuszy SB budynku Ośrodka, nawet dotknąć stopami miękkiej ziemi. Były tam pozbawione kontaktu z rodzinami, inwigilowane, namawiane do podjęcia tajnej współpracy. Mimo to w ośrodku istniało intensywne nieformalne życie – dzięki przemyconym radioodbiornikom słuchano zachodnich rozgłośni, produkowane własne ulotki, stemple, wydawano prasę, prowadzono kursy samokształceniowe. Uwięzione próbowały nawet stworzyć Wewnątrzgołdapski Uniwersytet Opozycyjny, zamiar ten jednak udaremniła SB. Mimo sprzeciwu kierownictwa Ośrodka, obchodzono też rocznice świąt patriotycznych, a nawet prowadzono protesty, w tym głodowe.

Od Piłsudskiego do Wałęsy

Olsztyńska „Solidarność” 1980–1981

Katalog wystawy pod tym samym tytułem, otwartej 22 września 2008 r. w Olsztynie, przygotowanej przez tamtejszą Delegaturę Oddziału IPN w Białymstoku. Zawiera liczne zdjęcia, faksymile dokumentów oraz komentarze historyczne. Autorką tekstów, scenariusza, a także redaktorem katalogu jest Renata Gieszczyńska.

Sprawy gospodarcze w dokumentach pierwszej Solidarności, tom I: 16 sierpnia 1980–30 czerwca 1981

Zagadnienia gospodarcze – problemy socjalne, polityka antykryzysowa i reforma systemowa – były ważną sferą zainteresowań NSZZ „Solidarność”. Jednakże w latach 1980–1981, podobnie zresztą jak i później, w strategii i taktyce Związku to nie gospodarka odgrywała rolę pierwszoplanową. Gdyby tak było, Solidarność nie musiałaby wykraczać poza tradycyjną formułę związku zawodowego. Drugi plan, na jakim znalazły się zagadnienia gospodarcze, nie zdeprecjonował ich koncepcyjnego i praktycznego znaczenia. Świadczą o tym publikowane w tomie dokumenty pierwszej Solidarności, które pozwalają poznać wciąż mało znany obszar jej aktywności.

Arcybiskup Ignacy Tokarczuk – Kościół – władza – opór społeczny

Publikacja jest poświęcona osobie ks. abp. Ignacego Tokarczuka, wieloletniego ordynariusza diecezji przemyskiej (1965–1993), który zasłynął w skali kraju jako inicjator rozwoju budownictwa sakralnego i powiększenia sieci parafialnej w diecezji. Sprzeciw władz komunistycznych wzbudzała także jego działalność duszpasterska, zwłaszcza występowanie przeciwko programowej ateizacji społeczeństwa, krytyka walki z religią i Kościołem katolickim. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych bp Tokarczuk udzielał wsparcia przedstawicielom opozycji demokratycznej, a następnie NSZZ „Solidarność”. Po wprowadzeniu stanu wojennego wspierał duchowo i materialnie osoby represjonowane za działalność związkową, co do końca funkcjonowania ustroju miało negatywny wpływ na stosunek do niego władz komunistycznych.