Instytut Pamięci Narodowej

Witold Konopka, Dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu w latach 1945–1992. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2026, 448 s., ISBN 978-83-8376-853-3

Publikacja w ramach Centralnego Projektu Badawczego Instytutu Pamięci Narodowej „Władze komunistyczne wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Polsce 1944–1989”.

Monografie, tom 191.

„Dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu w latach 1945–1992. Wybrane zagadnienia" to pierwsza kompleksowa monografia poświęcona wybranym zagadnieniom dziejów Kościoła katolickiego w Toruniu, wychodząca poza schematyczne ujęcie relacji władz komunistycznych z duchowieństwem. Niniejsza praca przedstawia dzieje Kościoła katolickiego w Toruniu od zakończenia II wojny światowej do podziału administracyjnego w Polsce, wprowadzonego 25 marca 1992 r. przez papieża Jana Pawła II. Autor przedstawia tu Kościół katolicki nie tylko jako instytucję, lecz przede wszystkim jako żywą wspólnotę wiernych, uwzględniając w swych badaniach zarówno duchowieństwo diecezjalne, zakony męskie i żeńskie, jak i organizacje katolików świeckich. Tak przedstawiony Kościół katolicki ukazuje codzienne funkcjonowanie wspólnoty w perspektywie rozwoju sieci parafialnej, działalności zakonów, zgromadzeń zakonnych i instytutu życia konsekrowanego oraz ruchów, wspólnot i organizacji katolików świeckich. Ponadto autor analizuje wydarzenia religijne i przejawy życia religijnego w mieście oraz ich wpływ na społeczeństwo katolickie miasta, a także wybrane zagadnienia związane z działalnością władz komunistycznych i aparatu bezpieki wymierzoną w Kościół katolicki. Praca wypełnia istotną lukę w historiografii regionalnej i ogólnopolskiej, oferując nową perspektywę badawczą i bogaty materiał do zrozumienia funkcjonowania Kościoła w warunkach powojennych.