Instytut Pamięci Narodowej

Marcin Kruszyński, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w latach 1944–1989. Zarys dziejów uczelni w warunkach PRL, Lublin 2015, 440 s., ISBN 978-83-8376-828-1 (pdf)

Praca Marcina Kruszyńskiego to pierwsze studium z historii uniwersytetu w czasach Polski Ludowej. Autor, przemieszczając się przez „epoki i miesiące PRL”, zastanawia się po pierwsze nad tym, czy w podporządkowanym jednej partii państwie i społeczeństwie istniał margines swobód w murach akademickich? Po drugie, jaką rolę w kierowaniu UMCS odgrywała organizacja partyjna PZPR? Dalej, jaki wkład w wytyczanie i realizację zadań uczelni wnosili jej kolejni rektorzy? I wreszcie czy tego typu placówka, oprócz prowadzenia badań naukowych, kształcenia studentów, służyła także komunistycznej indoktrynacji młodych pokoleń Polaków? Pytania te są o tyle ważne, że lubelski UMCS, przez cały okres istnienia PRL, niósł na sobie, przynajmniej w wymiarze symbolicznym, brzemię „edukacyjnego mitu założycielskiego nowej Polski”. Czytelnikowi pozostaje więc sprawdzić, na ile chodziło wyłącznie o ów mit, na ile zaś swoboda myśli pozostała tam wartością nadrzędną.

Seria DZIENNIKARZE – TWÓRCY – NAUKOWCY podejmuje niezwykle interesujący temat funkcjonowania wymienionych środowisk w systemie totalitarnym.   

Publikacja w ramach centralnego projektu badawczego IPN „Aparat bezpieczeństwa wobec środowisk twórczych, dziennikarskich i naukowych”.