Instytut Pamięci Narodowej

Zbrodnie komunistyczne

1. Śledztwo w sprawie:  - zbrodni komunistycznej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej z motywów politycznych, stanowiącej represje na osobie i naruszenie podstawowych praw człowieka, w postaci przekroczenia uprawnień w dniu 28 października 1982 r. w Częstochowie przez funkcjonariusza państwa komunistycznego – prokuratora b. Prokuratury Wojewódzkiej w Częstochowie i nakłaniania członków składu orzekającego Sądu Rejonowego w Częstochowie do dokonania czynu zabronionego tj. bezprawnego pozbawienia wolności powyżej 7 dni Edwarda S., poprzez zawnioskowanie na rozprawie w dniu 28 października 1982 r. przed Sądem Rejonowym w Częstochowie Wydział IV Karny w sprawie sygn. IV K 981/82 o wymierzenie Edwardowi S. kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa z art. 46 ust. 2 dekretu o stanie wojennym, polegającego na tym, że w dniu 03 maja 1982 r. w Częstochowie zorganizował akcję protestacyjną studentów Wyższej Szkoły Pedagogicznej polegającą na znieważeniu symboli międzynarodowego ruchu robotniczego oraz rozpowszechnianiu ulotek zawierających protest przeciwko stanowi wojennemu, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do przypisania w/w wypełnienia ustawowych znamion czynu zabronionego z powodu błędnego uznania, że działanie w/w miało charakter czynu społecznie niebezpiecznego przeprowadzonego w formie akcji protestacyjnej, co stanowiło formę poważnej represji politycznej za występowanie pokrzywdzonego do władz w obronie internowanych studentów i sprzeciwianiu się wprowadzeniu stanu wojennego oraz poważne prześladowanie motywowane względami politycznymi, a także działanie na szkodę interesu publicznego i prywatnego pokrzywdzonego;

 - zbrodni komunistycznej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości, popełnionej z motywów politycznych w okresie od 28 maja 1982 r. do 16 września 1982 r. w Częstochowie, stanowiącej represje na osobie i naruszenie podstawowych praw człowieka, w postaci przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego – funkcjonariuszy Służby Więziennej Aresztu Śledczego w Częstochowie wobec Edwarda S., poprzez pobicie w/w, w wyniku którego pokrzywdzony doznał obrażeń ciała w postaci złamania żebra z naciekiem gruźliczym w płucu, złamania przegrody nosowej i kości śródręcza i narażenie w/w na bezpośrednie niebezpieczeństwo spowodowania rozstroju zdrowia na okres powyżej 7 dni, co stanowiło formę poważnej represji politycznej za występowanie pokrzywdzonego do władz w obronie internowanych studentów i sprzeciwianiu się wprowadzeniu stanu wojennego oraz poważne prześladowanie motywowane względami politycznymi ( S 57.2025.Zk)

Śledztwo zostało wszczęte postanowieniem z dnia 3 grudnia 2025 r.

Aktualnie w śledztwie prowadzona jest obszerna kwerenda archiwalna. Ze śledztwa wyłączono materiały do odrębnego postępowania, które zgodnie z postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r. zostały przekazane według właściwości do Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie.

Zbrodnie nazistowskie

1. Śledztwo  w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości i zbrodnię wojenną, w postaci poważnego prześladowania, z naruszeniem prawa międzynarodowego, osób chorych - pacjentów Szpitala Psychiatrycznego w Lublińcu (Landes-Heil-und Pflegeanstalt), popełnionej w okresie od października 1939 roku do stycznia 1945 roku w Lublińcu i innych miejscach, polegającej na dokonaniu zabójstw bliżej nieustalonej liczby chorych - pacjentów Szpitala Psychiatrycznego w Lublińcu – zarówno dzieci, jak i dorosłych, przez działających wspólnie i w porozumieniu:

- urzędników niemieckiej administracji szczebla centralnego i lokalnego, wykonujących obowiązki służbowe w Departamencie Zdrowia Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Rzeszy w Berlinie, Ministerstwie Zdrowia Rzeszy w Berlinie,  Komisji Rzeszy do spraw Naukowego Rejestru Poważnych Chorób Dziedzicznych i Wrodzonych w Berlinie i Grupy Roboczej do spraw Sanatoriów i Domów Opieki Rzeszy w Berlinie, Naczelnych Władz Administracyjnych Prowincji Śląsk i Naczelnych Władz Administracyjnych Prowincji Górny Śląska, także wykonujących obowiązki służbowe w ramach właściwych miejscowo Państwowych Urzędów Zdrowia, wykonujących czynności kwalifikacyjne do „eutanazji”, stanowiącej w istocie mord medyczny w ramach niemieckiego pseudomedycznego programu „eutanazyjnego”,

- lekarski i pielęgniarski personel medyczny, biorący udział w programie „eutanazyjnym”, kierujący wytypowanych pacjentów ze Szpitala Psychiatrycznego w Lublińcu do ośrodków zagłady na terenie Niemiec, w tym ośrodka Sonnenstein w Pirnie koło Drezna, gdzie dochodziło do zabójstw pacjentów w komorach gazowych, a także dokonujący zabójstw pacjentów na miejscu w Szpitalu Psychiatrycznym w Lublińcu poprzez przedawkowanie leków, w tym luminalu, połączonych z głodzeniem pacjentów (S 51.2025.Zn)

Śledztwo zostało wszczęte postanowieniem z dnia 14 listopada 2025 r.

Działalność eksterminacyjna na chorych psychicznie pacjentach Szpitala Psychiatrycznego w Lublińcu stanowiła część centralnie zarządzanego niemieckiego programu oznaczonego kryptonimem „T4”, polegającego na fizycznej eliminacji osób ciężko i przewlekle chorych. Osoby te zostały uznane przez władze niemieckie za niegodne życia.

Większość lekarzy odpowiadających za te zbrodnie nie zostało ukaranych. Podczas procesu norymberskiego skazani zostali wyłącznie organizatorzy akcji. 

Celem postępowania jest odtworzenie procederu błędnie określanego nazwą „eutanazja” (zabójstwo z litości), który stanowił element programu eksterminacyjnego, jak również przywrócenie pamięci ofiarom zbrodni.

2. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej będącej zbrodnią przeciwko ludzkości, stanowiącej jeden z powtarzających się zamachów w celu wsparcia polityki III Rzeszy, popełnionych z naruszeniem prawa międzynarodowego, popełnionej w Będzinie i w Sosnowcu przez niemieckich funkcjonariuszy policji porządkowej i bezpieczeństwa, polegającej na pozbawieniu wolności osób narodowości żydowskiej: Marii, Wilhelma i Ryfki Sz. oraz Anny i Elwiry L. (S 18.2026.Zn).

Śledztwo w sprawie zostało wszczęte postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2026 r.

Podstawą wszczęcia śledztwa były materiały nadesłane przez Barbarę L., których głównym wątkiem jest kwestia odzyskania przez autorkę pisma budynku byłego hotelu „Herz” znajdującego się na terenie Oświęcimia a będącego własnością Wiktora i Anny L. – jej dziadków, który po przejęciu przez niemieckie władze okupacyjne został następnie przejęty przez władze polskie. Ponadto w piśmie znajdują się ogólnikowe informacje o umieszczeniu ojca autorki pisma Henryka L. w obozie pracy w Annaberg, a następnie w niemieckim obozie koncentracyjny Gross-Rosen i jej matki Stelii zd. Sz. w niemieckim obozie koncentracyjny Gross-Rosen. Materiały dotyczące tych wątków przekazano według właściwości miejscowej do Oddziałowych Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu we Wrocławiu i w Krakowie. W dalszej części autorka pisma podaje fakt wysiedlenia części jej rodziny ze strony matki tj. Marii (babci) i Stelli (matki) z Katowic do Chrzanowa. Wśród załączników do pisma znajdują się zdjęcia tablic pamiątkowych, zgodnie z zapisami których Wilhelm (Wolf) Sz. (dziadek autorki ze strony matki) i Ryfka Sz. (pokrewieństwo nieopisane) więzieni byli w żydowskim getcie w Sosnowcu. Ponadto jej babcia Anna L. miała trafić do żydowskiego getta w Sosnowcu, gdzie zmarła w 1942 r., zaś pierwsza żona Henryka L. Elwira wraz ze swoimi bliżej nieopisanym krewnym trafiła do żydowskiego getta w Będzinie.

Aktualnie prowadzona jest kwerenda archiwalna.