English version
3 września 2025 r. na cmentarzu parafialnym przy ul. Sierakowskiej we Wronkach przeprowadzono prace poszukiwawczo-ekshumacyjne, których celem było odnalezienie szczątków Aleksandra Szmita, zmarłego w więzieniu we Wronkach w styczniu 1950 r.
Aleksander Szmit urodził się w okolicach Lwowa. Po przesiedleniu na ziemie zachodnie należał do organizacji Aleksandra Kassaraby. Za udział w podziemnej organizacji niepodległościowej został skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Katowicach na karę 10 lat więzienia i utratę praw publicznych na 5 lat. W 1947 r. został osadzony w więzieniu we Wronkach.
Dzięki heroicznej postawie ks. Piotra Stróżyńskiego, proboszcza wronieckiej parafii, zmarli lub zamordowani więźniowie byli chowani na cmentarzu z należnym szacunkiem, w osobnych grobach. W przeciwieństwie do zarządu więzienia starał się, w miarę możliwości, informować rodzinę skazanego o jego śmierci i pogrzebie. W odszukaniu miejsc pochówku więźniów nieocenione są księgi zgonów prowadzone przez proboszcza. Ks. Stróżyński narażając własne bezpieczeństwo, osobiście żądał od kierownictwa więzienia szczegółów dotyczących ofiar, aby móc należycie odnotować ich dane w księgach parafialnych.
Przedmiotem eksploracji był nieoznakowany grób, w którym, według zachowanych źródeł, miał zostać pochowany Aleksander Szmit.
W wyniku przeprowadzonych prac ujawniono i podjęto szczątki dorosłego mężczyzny. Odnalezione szczątki, odpowiadające cechom antropologicznym poszukiwanej osoby zostały przekazane do dalszych badań.
12.09.2025 r., BPiI IPN