Instytut Pamięci Narodowej

– Chcemy pokazać człowieka niezwykłego, który był wierny swoim ideałom do końca, mimo więzień, mimo represji, mimo inwigilacji. Może to być wzór polityka, może to być wzór społecznika, ale może to być też wzór dla tych wszystkich, którzy dbają o historię i o pamięć.

– dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa IPN.

Ekspozycja, przygotowana przez Archiwum IPN w związku z 120. rocznicą urodzin i 40. rocznicą śmierci Stanisława Mierzwy, przedstawia biografię tego wybitnego działacza ludowego, najbliższego współpracownika Wincentego Witosa, prawnika, zawsze myślącego kategoriami dobra Polski.

• (Foto)relacja

***

Stanisław Mierzwa urodził się 27 stycznia 1905 roku we wsi Biskupice Radłowskie. W 1934 roku ukończył prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim. Z ruchem ludowym związany był od okresu studiów. Początkowo działał w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej i w Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1931 r. wstąpił do Stronnictwa Ludowego, a już w 1935 roku wybrany został do Naczelnego Komitetu Wykonawczego partii. Podczas okupacji niemieckiej współtworzył konspiracyjne SL „Roch” w Małopolsce. W październiku 1943 roku wszedł w skład Centralnego Komitetu Ruchu Ludowego SL. Jako przedstawiciel ludowców zasiadał w krakowskim Międzypartyjnym Komitecie Politycznym. Po utworzeniu w styczniu 1944 r. Rady Jedności Narodowej – substytutu podziemnego parlamentu – został jej członkiem. Aresztowany przez NKWD w końcu marca 1945 roku wraz z innymi przywódcami Polski Podziemnej, został w procesie szesnastu skazany na cztery miesiące więzienia. Na początku sierpnia wrócił do kraju, a w październiku rozpoczął praktykę adwokacką w Krakowie. Przystąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, stając się członkiem władz tej największej siły opozycyjnej w kraju. W 1946 roku został aresztowany przez UB i skazany na 10 lat więzienia. Po zwolnieniu w 1953 roku wrócił do pracy w adwokaturze. Do końca życia był inwigilowany przez komunistyczny aparat represji. Poświęcił się działalności na rzecz upamiętnienia premiera Witosa – był m.in. inicjatorem utworzenia Muzeum Wincentego Witosa (otwartego w grudniu 1971). Stanisław Mierzwa zmarł 10 października 1985 roku w Krakowie. Pochowany został w Wierzchosławicach.

***

W rocznicę urodzin Stanisława Mierzwy, 27 stycznia, wyemitowany został odcinek podcastu na platformie Spotify. W rozmowie o działalności i dorobku Stanisława Mierzwy udział wzięła jego rodzina, w tym syn Wojciech, zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma oraz Radosław Kurek z Oddziału IPN w Krakowie, autor albumu „Stanisław Mierzwa 1905–1985”.

W związku z przypadającymi w 2025 roku rocznicami urodzin i śmierci Stanisława Mierzwy, poza wystawą elementarną, oraz odcinkiem podcastu w Archiwum IPN przygotowany został  rówież album poświęcony temu wybitnemu działaczowi ruchu ludowego pt. „Stanisław Mierzwa (1905-1985)”. Promocja publikacji odbyła się 8 lutego w rodzinnej wsi bohatera, Biskupicach Radłowskich.

Więcej:

Kontakt dla mediów:

Rzecznik Prasowy IPN – Dyrektor Biura:
dr Rafał Leśkiewicz
tel. 602 322 362
rzecznik@ipn.gov.pl

Audio: Marzena Kruk, dyrektor Archiwum IPN o  wystawie elementarnej „Stanisław Mierzwa”