English version
Sportowiec
Kusociński, rocznik 1907, był wielokrotnym mistrzem i rekordzistą Polski w biegach średnio- i długodystansowych. Największy sukces osiągnął na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles (1932 r.) – zdobył wówczas złoty medal w biegu na 10 tys. metrów.
Po ukończeniu studiów w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego, trener i dziennikarz. Jednocześnie do wybuchu II wojny światowej czynnie uprawiał sport.
Żołnierz Wojska Polskiego i podziemia
We wrześniu 1939 r. ochotniczo zgłosił się do Wojska Polskiego. Walczył w obronie stolicy. Dwukrotnie ranny, został odznaczony Krzyżem Walecznych. Pod okupacją niemiecką pracował jako kelner w nowo otwartej gospodzie „Pod Kogutem” przy ul. Jasnej w Warszawie. Zarazem zaangażował się w działalność niepodległościową w konspiracyjnej Organizacji Wojskowej „Wilki”.
W wyniku denuncjacji został pod koniec marca 1940 r. aresztowany przez gestapo. Był przetrzymywany w więzieniu mokotowskim przy ul. Rakowieckiej, a następnie w siedzibie gestapo przy al. Szucha – i w czasie przesłuchań torturowany. Znalazł się w grupie więźniów rozstrzelanych przez Niemców 20 i 21 czerwca 1940 r. na obrzeżach Puszczy Kampinoskiej pod Warszawą. Egzekucje w pobliżu wsi Palmiry były częścią niemieckiej akcji ludobójczej wymierzonej w polskie elity.
Upamiętnienie
W 2009 r. „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za osiągnięcia sportowe w dziedzinie lekkoatletyki” Kusociński został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Dziś jest patronem wielu ulic i szkół.
Na jego cześć od 1954 r. są organizowane międzynarodowe zawody lekkoatletyczne – Memoriał Janusza Kusocińskiego. Jedną z inicjatorów imprezy była Maria Kwaśniewska, brązowa medalistka olimpiady w Berlinie (1936 r.).
„Trzeba stwierdzić, że zawodów lekkoatletycznych o podobnym zasięgu nie mieliśmy jeszcze w Warszawie, a piękny sport lekkoatletyczny zyska dzięki nim dalsze rzesze zwolenników”
– czytamy w „Życiu Warszawy” z 19 czerwca 1954 r.
Dwa dni później „Przegląd sportowy” tak podsumowywał pierwszą imprezę: „Ponad 40.000 widzów w ciągu dwóch dni oglądało w Warszawie piękną walkę czołowych lekkoatletów dziesięciu państw. […] Polacy odnieśli sześć zwycięstw i zostali wyprzedzenie pod tym względem jedynie przez doskonałych lekkoatletów i lekkoatletki Związku Radzieckiego […]. Prawie we wszystkich konkurencjach walka była bardzo zacięta, a poziom godny igrzysk olimpijskich”.
Przez siedem dekad na mityngu pobito dziesiątki rekordów świata, Europy i Polski, a na starcie stawały największe gwiazdy lekkoatletyki. Tegoroczny, już siedemdziesiąty ORLEN Memoriał Janusza Kusocińskiego odbył się 18 maja na Stadionie Śląskim w Chorzowie.
***
Instytut Pamięci Narodowej w rozmaity sposób przybliża sylwetkę Janusza Kusocińskiego – wybitnego sportowca i gorącego polskiego patrioty.
Zachęcamy Państwa do zapoznania się z biograficzną wystawą elementarną o tym lekkoatlecie, przygotowaną przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Łodzi:
W portalu IPN przystanekhistoria.pl można znaleźć artykuł dr Eweliny Ślązak o Januszu Kusocińskim pt. „Wyścig Kusego z tacą do gościa”, czyli historia Gospody pod Kogutem.
O niemieckich egzekucjach w Palmirach przeczytają Państwo także w artykule Ewy Wójcickiej Tylko sosny były świadkami. Egzekucje w Palmirach i dr Anny Czocher Palmiry – symbol niemieckiego okrucieństwa.
Polecamy również zapis wideo dyskusji o Januszu Kusocińskim, zorganizowanej 20 lutego 2023 r. w Przystanku Historia IPN im. Janusza Kurtyki w Warszawie: