Instytut Pamięci Narodowej

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” – ustanowione na mocy ustawy z dnia 3 lutego 2011 roku polskie święto państwowe obchodzone od ubiegłego roku corocznie w dniu 1 marca jako wyraz czci i pamięci narodu o żołnierzach antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia. Ustawodawca dokonał wyboru dnia 1 marca z uwagi na tragiczne wydarzenie jakie miało miejsce w tym dniu w więzieniu mokotowskim w Warszawie, kiedy władze komunistyczne dopuściły się zbrodni zamordowania siedmiu członków IV Komendy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – będących ostatnimi krajowymi koordynatorami walki z nową sowiecką okupacją o Wolność i Niezawisłość Polski.

„Żołnierze Wyklęci” to żołnierze tzw. drugiej konspiracji, którzy jako pierwsi walczyli o Wolną Polskę z okupantem sowieckim i zainstalowanym przez niego komunistycznym reżimem totalitarnym. Narodowy Dzień Pamięci jest wyrazem hołdu dla tych żołnierzy, za ich świadectwo męstwa i niezłomną postawę patriotyczną. Święto to jest również wyrazem hołdu dla licznych społeczności lokalnych, których patriotyzm i stała gotowość ofiar na rzecz idei niepodległościowej pozwoliły na kontynuację oporu na długie lata. Obchody bytomskie tego święta, którym IPN nadał status obchodów wojewódzkich, są wkomponowane w ustanowiony mocą uchwały nr XXI/296/11 z dnia 28 grudnia 2011 r. Rady Miejskiej w Bytomiu o ustanowieniu roku 2012 Rokiem Piotra Woźniaka.

Uroczystości odbyły się 1 marca 2012 r. w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego w Bytomiu (pl. gen. Władysława Sikorskiego 1). Organizatorzy wydarzenia: Bytomski Klub Samorządowy, Urząd Miejski w Bytomiu, IV LO im. Bolesława Chrobrego w Bytomiu oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach.  

PROGRAM

9.30 – uroczyste otwarcie wystawy „Żołnierze Wyklęci – antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 r.” przez Piotra Koja Prezydenta Bytomia

Ekspozycja została przygotowana przez Oficynę Wydawniczą „Volumen” przy wsparciu Rady Ochrony Pamięci Walki i Męczeństwa oraz Biura Bezpieczeństwa Narodowego. Wystawa prezentuje sylwetki ludzi walczących z komunistyczną okupacją po 1944 roku, ich tragiczną i heroiczną zarazem walkę. Ekspozycja składa się ze zdjęć, opisów i fotokopii interesujących dokumentów, ma przyczynić się do lepszego zrozumienia wydarzeń z lat 1945–1956, kiedy to trwała nierówna walka o kształt i ustrój Polski. Na kilkudziesięciu planszach wystawienniczych przedstawione zostały, w postaci zdjęć oraz stosownych opisów, dzieje m.in. oporu na kresach południowo-wschodnich, Nowogródczyźnie po lipcu 1944 r. Dzięki nim można zapoznać się z historią walki V i VI Brygady Wileńskiej AK w latach 1944–1952, Narodowych Sił Zbrojnych, Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, Konspiracyjnego Wojska Polskiego oraz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Prezentacja obok historycznego ma również olbrzymi wydźwięk edukacyjny i skierowana jest przede wszystkim do młodzieży szkół ponadgimnazjalnych.

10.00 – sympozjum na temat losu „Żołnierzy Wyklętych” ze szczególnym uwzględnieniem bohaterskiej postaci Piotra Woźniaka. W dyskusji udział wzięli: dr Andrzej Drogoń – dyrektor katowickiego IPN oraz dr Dariusz Iwaneczko (OBEP IPN Rzeszów).

12.00 – transmisja spektaklu telewizyjnego Sceny Faktu Teatru Telewizji „Tajny współpracownik” (akcja edukacyjna IPN i TVP Historia)

13.00 – koncert ballad „Żołnierze Wyklęci” w wykonaniu Andrzeja Kołakowskiego (m.in. „Inka”, „Przysięga”, „Epitafium dla majora Ognia”)