Nawigacja

Aktualności

IPN przywołuje pamięć o młodzieżowych organizacjach niepodległościowych z lat 1944–1956

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” w 11 miastach w Polsce Instytut Pamięci Narodowej odsłoni tablice upamiętniające zapomnianych członków młodzieżowego podziemia antykomunistycznego. W latach 1944/1945–1956 istniało ok. 1000 podziemnych związków młodzieżowych skupiających blisko 11 tys. działaczy przeciwstawiających się nowemu zniewoleniu.

 

27 lutego 2019 prezes IPN dr Jarosław Szarek odsłonił pierwszą tablicę – w hołdzie członkom młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęta”. Uroczystość odbyła się w I Liceum Ogólnokształcącym im. Jarosława Dąbrowskiego w  Tomaszowie Mazowieckim). Przy tej okazji została także otwarta wystawa „Zapomniane Ogniwo. Konspiracyjne organizacje młodzieżowe na ziemiach polskich w latach 1944/45–1956”.

Kolejna tablica została odsłonięta 1 marca w Warszawie. Upamiętnia ona członków podziemnej Organizacja ZHP „Orlęta” działającej w latach 1950-1952, której trzon stanowili uczniowie Liceum Ogólnokształcącego mieszczącego się w budynku dzisiejszego XIII Liceum Ogólnokształcącego im. płk. Leopolda Lisa-Kuli. W uroczystości wziął udział prezes IPN dr Jarosław Szarek.

Uroczystości są elementem większego projektu IPN, który ma na celu przypomnieć powojenną działalność członków młodzieżowego podziemia – tytułowego zapomnianego ogniwa w walce o niepodległość Polski z komunizmem. Jedenaście tablic zostanie umieszczonych na budynkach (lub wewnątrz) działających obecnie szkół, których uczniowie w latach stalinowskich tworzyli młodzieżowe organizacje antykomunistyczne.

Należy przywrócić pamięć i opowiedzieć – zwłaszcza młodym ludziom – o konspiracyjnych organizacjach istniejących w latach 1944/1945–1956. Tworzyli je bowiem ich rówieśnicy, zwykłe niezwykłe osoby, które w okresie stalinowskim zdecydowały się podjąć nierówną walkę z systemem totalitarnym, kontynuując w ten sposób moralne dziedzictwo oporu. Wspomniane związki stanowiły nie tylko integralną część II konspiracji niepodległościowej, lecz także etap pośredni między podziemiem okresu okupacji niemieckiej, powojennym i opozycją polityczną końca PRL. W każdym bowiem czasie  – zwłaszcza w momentach zagrożenia ważnych wartości – pojawiali się ludzie gotowi do podjęcia sprzeciwu i zatrzymania tych zmian bez względu na realne możliwości.

dr hab. Jacek Wołoszyn (Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Lublinie): „Zapomniane ogniwo. Konspiracja młodzieżowa na ziemiach  polskich 1944–56”

BIAŁYSTOK

  • 1 marca 2019 – odsłonięcie tablicy w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Technicznych (ul. Antoniuk Fabryczny 1) w hołdzie członkom organizacji antykomunistycznych „Białe Orły”, „Wiarus” i „Polska Organizacja Podziemna – Białe Orły”, działających w Białymstoku i w Czarnej Białostockiej od maja 1951 r., do grudnia 1953 r., składających się z uczniów Państwowego Technikum Mechaniki Rolnej w Białymstoku i Zasadniczej Szkoły Zawodowej w Białymstoku. Wielu z nich zostało aresztowanych przez Urząd Bezpieczeństwa i za swoje dążenie do wolnej Polski skazanych przez komunistyczny sąd na kary więzienia w wysokości od 2,5 roku do 10 lat.

 

 

 

JELENIA GÓRA (Oddział IPN we Wrocławiu)

  • 27 lutego 2019 – odsłonięcie tablicy w Zespole Szkół Ogólnokształcących Nr 1, Liceum Ogólnokształcącym nr 1 im. Stefana Żeromskiego (ul. Kochanowskiego 18) w hołdzie antykomunistycznej organizacji „Orlęce Oddziały Bojowe” działającej w 1949 r. na terenie Jeleniej Góry, Kowar i Wlenia, utworzonej przez uczniów gimnazjum i liceum ówcześnie funkcjonujących w tym budynku. Młodzi patrioci zostali aresztowani przez Urząd Bezpieczeństwa i za swoją działalność niepodległościową skazani przez komunistyczny sąd na kary wieloletniego więzienia. Po odbyciu wyroków byli poddani szykanom i represjom ze strony władz PRL.

 

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Orlęce Oddziały Bojowe” – Jelenia Góra, 27 lutego 2019

 

MIELEC (Oddział IPN w Rzeszowie)

  • 1 marca 2019 –odsłonięcie tablicy w I Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Konarskiego (ul. Jędrusiów 1) w hołdzie działaczom młodzieżowych organizacji antykomunistycznych tworzonych w latach 1946–1951 przez uczniów szkół mieleckiech: „Stalowi Polacy” i „Wolność i Sprawiedliwość”, wyrosłych z konspiracyjnego „Związku Przyszłych Polskich Żołnierzy” i harcerskiego zastępu „Rysiów”. Życie w walce oddał Roman Stachiewicz. Po rozpracowaniu przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa, za swoje dążenie do wolnej Polski młodzi patrioci otrzymali wyroki od 2 do 15 lat więzienia, zaś Józef Umiński został skazany na dożywocie.

 

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Mielec, 1 marca 2019

 

 

MYSŁOWICE (Oddział IPN w Katowicach)

  • 28 lutego 2019 – odsłonięcie tablicy w I Liceum Ogólnokształcącym im. T. Kościuszki (ul. A. Mickiewicza 6-8) w hołdzie członkom Młodzieżowej Organizacji Antykomunistycznej „Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności”, działającej w Mysłowicach, Katowicach i powiecie pszczyńskim w latach 1948–1953, założonej przez uczniów Gimnazjum Męskiego w Mysłowicach, dzisiejszego Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Kościuszki. W organizacji rozpracowanej przez komunistyczną Służbę Bezpieczeństwa działało ponad 60 młodych patriotów. Wielu z nich za swoje dążenie do wolnej Polski zostało skazanych przez komunistyczne sądy na wieloletnie wyroki więzienia oraz poddanych szykanom i represjom ze strony władz PRL.

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej Tajne Harcerstwo Krajowe – Szeregi Wolności – Mysłowice, 28 lutego 2019

 

PACZKÓW (Oddział IPN we Wrocławiu)

  • 27 lutego 2019 – odsłonięcie tablicy w Zespole Szkół w Paczkowie (ul. Kołłątaja 9) w hołdzie członkom antykomunistycznych, młodzieżowych organizacji „Krucjata” i „Utrzymanie Polskości”, działających w latach 1949–1951 na terenie powiatu nyskiego utworzonych przez uczniów ówcześnie działającego w tym miejscu Liceum Ogólnokształcącego. Młodzi patrioci zostali aresztowani przez Urząd Bezpieczeństwa i skazani przez komunistyczny sąd na kary więzienia w wysokości od 1,5 roku do 5 lat pozbawienia wolności. Po odbyciu wyroków byli poddani szykanom i represjom ze strony władz PRL.

 

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Paczków, 27 lutego 2019

 

 

TOMASZÓW MAZOWIECKI (Oddział IPN w Łodzi)

  • 27 lutego 2019 odsłonięcie tablicy w budynku I Liceum Ogólnokształcącego im. J. Dąbrowskiego (ul. Mościckiego 22) w hołdzie członkom antykomunistycznej organizacji „Orlęta”, działającej na terenie Tomaszowa Mazowieckiego w latach 1951–1952, założonej przez uczniów mieszczącego się w tym budynku I Liceum Ogólnokształcącego. Po wykryciu przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa ośmioro młodych patriotów oraz dwoje wspierających ich nauczycieli za działalność na rzecz wolnej Polski zostało skazanych na kilkuletnie wyroki więzienia.

 

 

 

  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy pamiątkowej ku czci członków młodzieżowej organizacji niepodległościowej „Orlęta” – Tomaszów Mazowiecki, 27 lutego 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)

 

 

SKAŁA (Oddział IPN w Krakowie)

  • 8 marca 2019 – odsłonięcie tablicy w Zespole Szkół i Placówek Oświatowych im. Władysława Łokietka (ul. ks. Stanisława Połetka 30) w hołdzie członkom konspiracyjnej organizacji niepodległościowej „Młodzież Armii Krajowej” działającej w Skale w latach 1946–1950 założonej przez miejscową młodzież po rozpracowaniu przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa członkowie organizacji zostali skazani w 1950 r. na kary od 3 do 12 lat więzienia.

 

 

 

STAROGARD GDAŃSKI (Oddział IPN w Gdańsku)

  • 1 marca 2019 – odsłonięcie tablicy w budynku dzisiejszego I Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej – Curie (ul. Gen. J. Hallera 34), gdzie w latach 1951-1952 działała Młodzieżowa Antykomunistyczna Organizacja Jord-Just, założona przez Teresę Block (1935–1992), w hołdzie 17 młodym patriotom skazanym przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Gdańsku na kary od 1,5 do 9 lat więzienia za swoje dążenie do wolnej Polski.

 

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków Młodzieżowej Antykomunistycznej Organizacji Jord-Just – Starogard Gdański, 1 marca 2019

 

 

WARSZAWA

  • 1 marca 2019 – odsłonięcie tablicy w XIII Liceum Ogólnokształcącym im. płk. Leopolda Lisa-Kuli (ul. Oszmiańska 23/25) w hołdzie członkom antykomunistycznej organizacji Zastęp „Rysie” – Zastęp „Orły” – Podziemna Organizacja ZHP „Orlęta”, działającej w latach 1950-1952, której trzon stanowili uczniowie Liceum Ogólnokształcącego mieszczącego się w budynku dzisiejszego XIII Liceum Ogólnokształcącego z oddziałami dwujęzycznymi im. płk. Leopolda Lisa-Kuli. W latach 1952–1953 Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał młodych patriotów za ich dążenie do wolnej Polski na kary więzienia w wysokości od 2 do 10 lat.

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN) Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej członków młodzieżowej organizacji antykomunistycznej – Warszawa, 1 marca 2019. Fot. Sławek Kasper (IPN)

 

 

WSCHOWA (Oddział IPN w Poznaniu)

  • 27 lutego 2019 – odsłonięcie tablicy w I Zespole Szkół im. Stanisława Staszica (ul. Kościuszki 11) w hołdzie członkom młodzieżowej organizacji antykomunistycznej „Młodzieżowe Siły Zbrojne”, działającej we Wschowie w latach 1951–1952, założonej przez uczniów Publicznej Średniej Szkoły Zawodowej, dzisiejszego I Zespołu Szkół im. Stanisława Staszica. Po rozpracowaniu przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa jej członkowie za działalność na rzecz wolnej Polski zostali skazani na kilkuletnie wyroki więzienia.

 

 

  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019
  • Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019 Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019
    Odsłonięcie tablicy upamiętniającej antykomunistyczną organizację „Młodzieżowe Siły Zbrojne” – Wschowa, 27 lutego 2019

ZWIERZYNIEC (Oddział IPN w Lublinie)

  • 4 marca 2019 – odsłonięcie tablicy w budynku dzisiejszego Zespołu Szkół Drzewnych i Ochrony Środowiska im. Jana Zamoyskiego, gdzie działała w latach 1949–1950 Młodzieżowa Organizacja Antykomunistyczna Konspiracyjna „Organizacja Skautów” założona przez Waldemara Pobudkiewicza „Zygmunta” (1927–2012) w hołdzie ośmiu młodym patriotom, później także członkom ośrodka krajowego Kraj, skazanym za swoje dążenie do wolnej Polski  na kary długoletniego więzienia.

 

 

 

 

do góry