Instytut Pamięci Narodowej

Oddziałowe Biuro Edukacji Publicznej IPN w Warszawie oraz Kinoteka zapraszają na X edycję Przeglądu Filmowego „Kino w PRL – PRL w kinie”.

W obecnej edycji proponujemy przyjrzeć się współczesnemu filmowi historycznemu, wychodząc poza okres PRL-u. Do tej pory koncentrowaliśmy się na filmach powstałych przede wszystkim w okresie Polski Ludowej, będących specyficznym świadectwem tamtej rzeczywistości: odzwierciedleniem autentycznego życia, przetworzonego jednak przez ideologiczne i polityczne widzenie świata.

Tym razem chcielibyśmy spróbować zastanowić się, jak dzisiejsze kino historyczne podejmuje interpretację takich tematów, jak postawy i zachowanie człowieka w warunkach ekstremalnych, stosunek społeczeństwa polskiego do Holokaustu, czy rozrachunek z komunistyczną przeszłością. Oprócz produkcji fabularnych, pokażemy także materiały Polskiej Kroniki Filmowej.

Przegląd adresowany jest przede wszystkim do młodzieży szkół ponadgimnazjalnych i może stanowić interesujące uzupełnienie realizowanych we współczesnej szkole celów edukacji humanistycznej. Przy wyborze filmów staraliśmy się kierować możliwością ich wykorzystania przez uczniów wybierających tematy związane z kulturą i historią najnowszą do ustnej prezentacji maturalnej z języka polskiego. Mamy nadzieję, że spotka się on również z zainteresowaniem nauczycieli historii, języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie oraz studentów kierunków humanistycznych. Wierzymy, że Przegląd pomoże Państwu w zrozumieniu najnowszej historii Polski.

Tradycyjnie przed każdym spotkaniem odbędą się prelekcje, które wygłosi prof. Jerzy Eisler (IPN, Instytut Historii PAN).
Udział w Przeglądzie będzie potwierdzony pisemnym zaświadczeniem.

Proponujemy Państwu 6 spotkań odbywających się w „Kinotece” w Pałacu Kultury i Nauki, raz w miesiącu, we wtorki od godz. 11.30 do 14.00.

WSZYSTKIE POKAZY SĄ BEZPŁATNE!

Zgłoszenia na wybrane seanse prosimy składać najpóźniej dzień przed projekcją.

Koordynator przeglądu:
Sławomir Stępień (IPN), tel. 022 860-70-50, e-mail: slawomir.stepien@ipn.gov.pl
Rezerwacja biletów: „Kinoteka”, tel. 022 551-70-70

1 marca 2011 odbyło się spotkanie:

• „Ja walczę ze złem, nie z jego ofiarami”. Jednostka wobec dyktatury

Polska Kronika Filmowa z 1990
POPIEŁUSZKO. WOLNOŚĆ JEST W NAS, reż. Rafał Wieczyński, prod. 2009 [145 min.]

Film jest opowieścią o człowieku, który ze skromnego chłopaka z podlaskiej wsi stał się duchowym przewodnikiem swojego pokolenia oraz symbolem wolności i odwagi. Ukazuje życie księdza Popiełuszki od lat dzieciństwa, poprzez okres kształtowania się jego powołania w wojsku, proces narodzin jego legendy w czasie stanu wojennego, aż po bestialski mord i gromadzący blisko pół miliona ludzi pogrzeb. Próbuje zrozumieć, jak dzięki swej wyjątkowej duchowej sile połączonej z ciepłem i poczuciem humoru, zyskał wielki autorytet oraz powszechną sympatię. Reżyser nie robi jednak ze swojego bohatera postaci pomnikowej. Traktuje go z sympatią, ale jak człowieka z krwi i kości. Adamowi Woronowiczowi udało się stworzyć kreację, w której księdza Jerzego nie gra, ale nim jest.
Losy bohatera przedstawione są na tle kluczowych wydarzeń lat 80. Odtworzono m.in. strajki Sierpnia ‘80 oraz manifestacje opozycyjne brutalnie tłumione przez władze PRL. Reżyserowi udało się dokonać rzeczy ważnej – zrobić rzetelny film historyczny, który mimo tak niewielkiego dystansu od tamtych wydarzeń jest wolny od uproszczeń i dzisiejszej perspektywy politycznej. Nakręcony był w czternastu polskich miastach, z siedmioma tysiącami aktorów i statystów. Filmowa Warszawa wygląda jak sprzed dwudziestu pięciu lat. Dobrym posunięciem było też wykorzystanie zdjęć archiwalnych, które czynią film jeszcze prawdziwszym.
Występują: Adam Woronowicz, Zbigniew Zamachowski, Radosław Pazura, Władysław Kowalski, Krzysztof Kolberger.

Kolejny pokaz:

• Rozrachunek z komunistyczną przeszłością – 5 kwietnia 2011

Polska Kronika Filmowa z 1989
RYSA, reż. Michał Rosa, prod. 2008 [85 min.]

Poruszająca psychodrama rodzinna, nawiązująca klimatem do filmów Ingmara Bergmana. Joanna i Jan są kochającym się małżeństwem. Nie zawsze między nimi było dobrze, ale będąc dla siebie wsparciem wytrwali we wzajemnym szacunku. I nagle pojawia się cień – zdarzenie mające swe źródła przed laty – rysa. Grzech pierworodny, który uderza w ich związek, osłabia go i niszczy. Pewnego dnia Joanna dostaje od „życzliwego nieznajomego” informacje o rzekomej podłości, której dopuścił się w przeszłości jej mąż: podejrzenie o rozpoczętą jeszcze w latach 50. współpracę Jana z bezpieką i donoszenie na ojca Joanny, więzionego z powodów politycznych. Od tego momentu obserwujemy powolny rozpad miłości i proces załamywania się wieloletniego zaufania: niszczący, długotrwały, bolesny.
Film wpisuje się w jeden z najgorętszych sporów ostatnich lat – o lustrację. Nie jest to jednak film polityczny. Reżyser bardziej obserwuje ludzi, niż mechanizmy. Opowiada historię, bo chce zrozumieć, a nie osądzić. Z ogromną wrażliwością pokazuje, że każda historia ma indywidualny charakter, w każdej trzeba szukać prawdy na nowo. I każdy musi się z własną historią zmierzyć sam. I ten, kto wyparł z pamięci swoją przeszłość, i ten, kto po latach konfrontuje się ze świadomością czynów najbliższych mu ludzi. W filmie wyraźny jest dylemat: jak ważyć ludzką odpowiedzialność i czy człowiek może odkupić swoje winy?
Film nagrodzony na FPFF w Gdyni oraz MFF w Cottbus, Erewaniu i Batumi.
Występują: Jadwiga Jankowska-Cieślak, Krzysztof Stroiński, Ryszard Filipski, Kinga Preiss.

Źródło: T. Lubelski, Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty, Katowice 2009; www.filmpolski.pl, materiały dystrybutorów filmowych.