Instytut Pamięci Narodowej

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie, Wydział Historyczny Uniwersytetu Jagiellońskiego, Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach zorganizowały konferencję naukową:

STANISŁAW MIERZWA 1905–1985
LUDOWIEC I DZIAŁACZ NIEPODLEGŁOŚCIOWY

Konferencja odbyła się 19 października 2010 r. w Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, ul. Gołębia 24. Konferencji towarzyszyła wystawa „Proces krakowski WiN i PSL” pokazująca m.in. represje wobec ludowców oraz działaczy Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość za działalność niepodległościową.

Celem konferencji było przypomnienie, w 25. rocznicę śmierci, sylwetki Stanisława Mierzwy – wybitnego działacza ludowego. Był on kolejno m.in. działaczem i prezesem Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej na UJ, działaczem i członkiem władz wojewódzkich i ogólnokrajowych ZMW RP Wici, członkiem ścisłego ogólnopolskiego kierownictwa podziemnego ruchu ludowego podczas okupacji niemieckiej. Jeszcze w trakcie wojny został wraz z innymi przywódcami Polskiego Państwa Podziemnego zwabiony i porwany przez NKWD. Sądzony i skazany w tzw. procesie Szesnastu w Moskwie. Po odbyciu kary i powrocie do Polski mimo ostrzeżeń zaangażował się w działalność niepodległościowego PSL. W listopadzie 1945 r. organizował m.in. pogrzeb Wincentego Witosa. Członek najwyższych władz PSL, po kilku miesiącach działalności aresztowany przez komunistów i skazany w słynnym krakowskim procesie pokazowym WiN i PSL na 10 lat więzienia. Po wyjściu z więzienia pracował m.in. jako radca prawny i adwokat. Po 1956 r. wokół Stanisława Mierzwy skupiło się środowisko niezależnych, niepodległościowych działaczy ludowych z całego kraju, którzy po śmierci Stanisława Mikołajczyka w grudniu 1966 r. obwołali go jego następcą i nieformalnym Prezesem PSL w Kraju. Podczas karnawału Solidarności służył radami działaczom Solidarności Rolników Indywidualnych. Zmarł w 1985 r. jako znany polityk opozycyjny oraz adwokat. W czasie swej działalności był obserwowany przez ponad 100 agentów i 70 funkcjonariuszy UB i SB.

Podczas konferencji zaprezentowano 11 referatów. Wspomnienie o ojcu przedstawili trzej synowie – Jacek, Wincenty i Wojciech. Na zakończenie odbyła się dyskusja.

PROGRAM

• 9.30 – Złożenie kwiatów pod tablicą upamiętniającą osoby skazane w procesie krakowskim WiN i PSL –Muzeum Archeologiczne przy ul. Senackiej 3 (dawne więzienie)

Część I 10.00–11.55

• 10.00 – Przywitanie gości – prof. dr hab. Andrzej Banach (dziekan Wydziału Historycznego UJ)
• 10.05 – Otwarcie konferencji – dr Marek Lasota (dyrektor Oddziału IPN w Krakowie), Ryszard Ochwat (prezes Towarzystwa Przyjaciół Muzeum W. Witosa)
• 10.15 – Stanisław Mierzwa – od PAML do władz centralnych SL – dr hab. Alina Fitowa (UJ)
• 10.35 – Działalność Stanisława Mierzwy podczas II wojny światowej – dr Janusz Gmitruk (MHPRL)
• 10.55 – Stanisław Mierzwa – uczeń Wincentego Witosa i kontynuator jego dzieła – dr hab. Alina Fitowa (UJ)
• 11.15 – Relacje Stanisława Mierzwy z Stanisławem Mikołajczykiem 1955–1966 – dr Franciszek Dąbrowski (BUiAD IPN)
• 11.35 – Działalność Stanisława Mierzwy w samorządzie rolniczym 1941–1946 – Szczepan Świątek (AP w Krakowie)
• 11.55–12.30 – przerwa

Część II 12.30–14.10

• 12.30 – Represje komunistów wobec Stanisława Mierzwy 1945–1954 – dr Antoni Kura (GKŚZpNP IPN)
• 12.50 – Inwigilacja Stanisława Mierzwy 1954–1985 – Elżbieta Pietrzyk (OBUiAD IPN w Krakowie)
• 13.10 – Stanisław Mierzwa wobec ZSL w okresie tzw. przełomu październikowego – Mateusz Szpytma (OBEP IPN w Krakowie)
• 13.30 – Stanisław Mierzwa wobec opozycji i NSZZ “Solidarność” 1976–1985 – dr Tadeusz Paweł Rutkowski (IH UW)
• 13.50 – Udział Stanisława Mierzwy w powstaniu Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa w Wierzchosławicach oraz Muzeum – Dom W. Witosa – Janusz Skicki (TPMWWwW)

Część III 14.10–15.30

• 14.10 – Ostatnie pożegnanie Stanisława Mierzwy w 1985 r. – dr Jan Hebda
• 14.30 – Wspomnienie o Ojcu – Jacek, Wincenty, Wojciech Mierzwowie
• 14.50 – Dyskusja i zamknięcie sesji