Instytut Pamięci Narodowej

Spotkanie rozpoczęło się od wręczenia uczestnikom przygotowanych kserokopii dokumentów PPR, GL-AL i NKWD. Dr Gontarczyk analizując zapisy i daty wskazywał na błędy, utrwalane nie tylko w podręcznikach szkolnych, lecz również w literaturze uznawanej obecnie za kanon historiografii wojennej. Zdaniem historyka instalowanie stalinowskich porządków na polskich ziemiach odbywało się nie tylko w atmosferze terroru, lecz również chaosu. „Władzę ludową” budowały wówczas środowiska agentów NKWD, wspomagane przez środowiska marginalne (przedwojenni kryminaliści, ludzie zdemoralizowani wojną), a także bezideowych konformistów.

Dr Gontarczyk do zobrazowania swoich tez użył kilku wyrazistych przykładów. Zajął się m.in. generałem PRL – Grzegorzem Korczyńskim, który w czasie wojny był dowódcą oddziału partyzanckiego AL na Kielecczyźnie, „wsławił” się mordami na ludności żydowskiej i gwałtami na Polkach. Bardzo interesująca okazała się też analiza gry interesów pomiędzy wywiadem GL-AL a Gestapo w rozbijaniu akowskiej konspiracji.

Dzięki inspirującej do samodzielnego myślenia formule i żywemu przekazowi, młodzież i dorośli obecni na spotkaniu otrzymali nie tylko ciekawy, udokumentowany materiał o genezie władzy ludowej w Polsce, lecz – co ważne – zapoznali się z warsztatem pracy historyka, której podstawą jest żmudna krytyka źródeł.

Po wykładzie nastąpiła seria pytań z sali. Interesowano się np. motywacją osób szukających swojego miejsca w partii komunistycznej, osobami przywódców: Bieruta, Gomułki, okolicznościami śmierci Findera i Nowotki, pytano o patriotyzm polskich komunistów i ich autentyczne związki z polskością.

Następne spotkanie z cyklu „Z materiałów IPN” odbędzie się w listopadzie br., o Marynarce Wojennej będzie mówił dr Piotr Semków z OBEP IPN w Gdańsku.