English versionPodczas otwarcia wystawy pracownik rzeszowskiego Oddziału IPN Ryszard Ziobroń wygłosił prelekcję, w której przedstawił sylwetki wybranych działaczy Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” związanych z ziemią dębicką.
Ekspozycja dotyczy działalności antykomunistycznej konspiracji niepodległościowej. Chcieliśmy zwrócić uwagę zwłaszcza na Zrzeszenia WiN, które powstało na bazie Armii Krajowej po jej rozwiązaniu, a także na Narodowe Zjednoczenie Wojskowe (NZW). Wyeksponowaliśmy szczególnie postaci członków IV Zarządu Głównego WiN, zamordowanych „w majestacie prawa” w 1951 r.; zaprezentowaliśmy także działaczy terenowych Zrzeszenia.
Ponadto można obejrzeć zdjęcia oddziałów NZW: Józefa Zadzierskiego „Wołyniaka”, Adama Kusza „Garbatego”, Stanisława Pelczara „Majki”, a także oddziału Antoniego Żubryda „Zucha”. Cykl fotografii przedstawiających aresztowanie w lutym 1959 r. jednego z ostatnich żołnierzy oddziału „Wołyniaka” – Michała Krupy „Wierzby” – można uznać wręcz za dramatyczny fotoreportaż.
Nasza wystawa po raz pierwszy prezentuje fotografie wykonywane bezpośrednio po egzekucjach, pochodzące z archiwum Delegatury Urzędu Ochrony Państwa w Rzeszowie (m.in. zdjęcia poegzekucyjne „Żubryda” i jego żony Janiny).
Kilkaset fotografii i fotokopii dokumentów udostępniły Instytutowi Pamięci Narodowej muzea, archiwa, stowarzyszenia kombatanckie oraz osoby prywatne. Zdjęcia współczesne przedstawiają nekropolie, miejsca straceń działaczy niepodległościowych oraz poświęcone im tablice pamiątkowe.
Ekspozycja była dotychczas prezentowana w muzeach i instytucjach kulturalnych Przemyśla, Krosna, Tarnobrzega, Dukli, Brzozowa, Jarosławia, Kolbuszowej, Nowej Dęby, Sanoka, Leżajska i Rudnika nad Sanem, w konkatedrze w Lubaczowie i w łódzkim Oddziale IPN. W Dębicy można ją oglądać do 9 czerwca. Serdecznie zapraszamy do skorzystania z tej możliwości.