Instytut Pamięci Narodowej

W środę 11 marca o w siedzibie IPN w Poznaniu przy ul. Rolnej 45 a odbyło się spotkanie prezentujące najnowsze publikacje pracowników Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej. Zgromadzonych gości powitał dyrektor Instytutu Pamięci Narodowej w Poznaniu Ireneusz Adamski, który poinformował obecnych na prezentacji o blisko 600 wydanych dotąd książkach IPN, w tym również o książkach poznańskiego oddziału IPN. Stwierdził dalej, że jest ważne, by wiedza historyczna zawarta w udostępnianym badaczom zasobie archiwalnym, poprzez jego opracowania naukowe publikowane w książkach, trafiła do bibliotek i była szeroko dostępna dla wszystkich potencjalnych odbiorców. Podkreślił też m.in., że szczególnie zależy nam na czytelnikach spośród uczestników i świadków najnowszej historii Polski, których opinie i oceny o tych publikacjach szczególnie sobie cenimy. Następnie wyemitowano fragment filmu „Bezpieka. Pretorianie komunizmu”, po czym autorzy przedstawili krótko swoje książki.

Wśród prezentowanych nowości wydawniczych była publikacja powstała pod redakcją dr Agnieszki Łuczak i Aleksandry Pietrowicz „Zmagania ze społeczeństwem. Aparat bezpieczeństwa wobec Wielkopolan w latach 1945–1956”. Książka ukazuje proces zniewalania społeczeństwa polskiego w Wielkopolsce po wkroczeniu na ten teren Armii Czerwonej. Wskazuje przy tym na znaczącą rolę, jaką w „podboju państwa i społeczeństwa” odegrał aparat bezpieczeństwa, całkowicie podporządkowany Polskiej Partii Robotniczej, a od 1948 r. – Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W oparciu o nieznane dotąd źródła archiwalne autorzy przedstawili działania resortu bezpieczeństwa, którego zadaniem była likwidacja oporu wobec nowej władzy i dążenie do jak największej kontroli społeczeństwa.

Dr Konrad Białecki przybliżył zebranym pracę powstałą pod jego redakcją „Władze wobec Kościołów i związków wyznaniowych w Wielkopolsce w latach 1945–1956”. Książka ta jest drugim już tomem „Studiów i materiałów poznańskiego IPN”. Jej cel to prześledzenie słabo dotąd zbadanego zagadnienia, jakim były działania podejmowane przez różne organy władz partyjno-państwowych „na odcinku wyznaniowym” w Wielkopolsce w latach 1945–1956.

Dr hab. Krzysztof Brzechczyn zapoznał przybyłych gości z powstałą pod jego redakcją książką „Obrazy PRL. O konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce”. Aspiracją pracy jest zmniejszenie luki między refleksją teoretyczną a badaniami empirycznymi poprzez przypomnienie postaci i/lub koncepcji, których znajomość jest inspirująca w badaniu najnowszej historii Polski. Publikacja została podzielona na dwie części. W pierwszej autorzy przedstawili koncepcje wymienionych w kolejności alfabetycznej uczonych: Józefa Marii Bocheńskiego, Randalla Collinsa, Leszka Kołakowskiego, Stefana Kurowskiego, Leszka Nowaka, Jadwigi Staniszkis i Andrzeja Walickiego. W części drugiej zostały zaprezentowane propozycje – próby badania różnych wymiarów historii Polski za pomocą metod badawczych wykorzystywanych w innych dziedzinach lub specjalnościach nauki: antropologii, filologii, politologii, teorii postkolonialnej, czy studiach nad mentalnością społeczną.

Ostatnią z prezentowanych książek był album fotograficzny „Solidarni z Rumunią. Grudzień 1989 – styczeń 1990”, ze zdjęciami autorstwa Jana Kołodziejskiego i wstępem dr Konrada Białeckiego. Album dokumentuje jedną z wypraw z darami dla Rumunii. W końcu 1989 r. doszło do otwartego wystąpienia społeczeństwa rumuńskiego przeciwko rządom Nicolae Ceauşescu. Doprowadziło ono do śmierci dyktatora i demontażu struktur komunistycznego państwa. Wydarzenia w Rumunii wywołały w polskim społeczeństwie wielką falę sympatii i współczucia dla narodu, który w dramatycznych okolicznościach odzyskiwał suwerenność. Jeszcze trwały walki na ulicach rumuńskich miast, gdy w Polsce rozpoczęto organizowanie pomocy humanitarnej dla walczących Rumunów. „Fotografowałem – podaje autor – nie tylko ludzi, ale także miasta, budynki, zniszczenia, wojsko na ulicach. Szczególnie poruszające wydają mi się, zwłaszcza teraz, po latach, zdjęcia miejsc pamięci, jakich wiele widzieliśmy na ulicach i placach rumuńskich miast”. Publikacja została przygotowana w języku polskim i rumuńskim.

W trakcie spotkania przedstawiono również plany wydawnicze pracowników Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej w Poznaniu. Prezentacja ta była również doskonałą okazją do zakupu wydawnictw IPN i bezpośrednich rozmów z ich twórcami. Na sali byli obecni kombatanci, m.in. żołnierze AK i więźniowie okresu stalinowskiego, działacze jawnej i podziemnej „Solidarności” (Janusz Pałubicki) oraz pracownicy poznańskich uczelni. Przybyli też dziennikarze poznańskich mediów, w tym Radia „Merkury” i TVP3 Poznań, którzy przeprowadzili rozmowy z autorami publikacji i świadkami historii obecnymi na promocji.