Instytut Pamięci Narodowej

Uroczystego otwarcia Szkoły dokonał dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na znaczenie Letniej Szkoły Historii Najnowszej IPN jako miejsca spotkania młodych badaczy, wymiany doświadczeń i dyskusji nad warsztatem historyka. Podkreślił również, że jej istotą od początku było stworzenie przestrzeni, w której młodzi naukowcy mogą konfrontować swoje pomysły badawcze z uwagami doświadczonych historyków.

Do 12 września uczestnicy brali udział w wykładach, warsztatach i seminariach naukowych. Ważną częścią programu były prezentacje ich własnych badań, które następnie stały się przedmiotem dyskusji z udziałem zaproszonych specjalistów.

Letnia Szkoła Historii Najnowszej IPN jest organizowana od 2007 r. W dotychczasowych edycjach uczestniczyło ponad 350 młodych badaczy z różnych ośrodków akademickich w Polsce. 

Koordynatorami XX Letniej Szkoły Historii Najnowszej IPN byli dr hab. Władysław Bułhak oraz dr Sylwia Szyc.

Program konferencji

7 września 2026, poniedziałek

• 12.00 – wyjazd z Warszawy do ośrodka (parking pod Pałacem Kultury i Nauki, od strony „Kinoteki”)
• 14.00–14.45 – obiad
• 14.45–16.45 – wykład inauguracyjny
  • dr Sebastian Pilarski (dyrektor Biura Badań Historycznych IPN): „Między obojętnością a niechęcią. Przyczyny i konsekwencje konfliktu polsko-czechosłowackiego w okresie międzywojennym”
• 16.45–17.00 – przerwa
• 17.00–18.40 – seminarium, prowadzenie: dr Sebastian Pilarski
  • Magdalena Kaczmarek: Narracje o Ochotniczej Legii Kobiet w prasie dwudziestolecia międzywojennego
  • Krzysztof Kaniewski: ,,Byliśmy, jesteśmy, będziemy!” Testament Chrobrego w myśli polskich narodowych radykałów w latach 1939–1945

19.00 – kolacja

8 września 2026, wtorek

• 8.00–9.00 – śniadanie
• 9.00–11.00 – wykład: dr Marek Hańderek – Komunistyczna Polska w międzynarodowych misjach stabilizacyjnych: rola w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych w Korei
• 11.00–11.20 – przerwa
• 11.20–13.10 – seminarium, prowadzenie: dr Marek Hańderek
  • Julia Hryniewiecka-Gertner: „Chyba marzyło mu się zostać dyplomatą…” – rzecz o pułkowniku Zdzisławie Bibrowskim w Komisji Nadzorczej Państw Neutralnych w Korei (1953-1954)
  • Szymon Wachowicz: Marian Mozgawa (1925-2005) – biografia funkcjonariusza aparatu bezpieczeństwa PRL
• 13.10–14.30 – obiad
• 14.30–16.30 wykład: dr Grzegorz Wołk – Esbecki kontrwywiad na tropie opozycji. O zapomnianym historiograficznie Departamencie II MSW uwag kilka
• 16.30–16.50 – przerwa
• 16.50–18.30 – seminarium, prowadzenie: dr Grzegorz Wołk
  • Michał Lewandowski: Akademickie koła prowincjonalne w Krakowie w latach 1945–1948
  • Stefania Sikorska: Narracja polityczna obchodów 1 Maja w Zielonej Górze w latach 1956–1989
• 18.45 – kolacja

9 września 2026, środa

• 8.00–9.00 – śniadanie
• 9.00–11.00 – wykład: dr hab. Piotr Majewski – „Przestrzenne ujęcie procesów społecznych”. Z badań nad (od)budową polskich miast w XX w.
• 11.00–11.20 – przerwa
• 11.20–12.10 – seminarium, prowadzenie: dr hab. Piotr Majewski
  • Józef Świderczuk: Od stuły do cywila. Prozopograficzna analiza przypadków porzucenia kapłaństwa w archidiecezji poznańskiej w świetle dokumentów IPN
• 12.10–13.30 – obiad
• 13.30–14.20 – seminarium, prowadzenie: dr Rafał Opulski
  • Arkadiusz Gołębiewski: Piłkarz jako bohater Polski Ludowej? Reprezentanci Polski po X Mistrzostwach Świata w 1974 r. między społecznym uznaniem a politycznym wykorzystaniem
• 14.20–14.40 – przerwa
• 14.40–16.40 – wykład: dr Rafał Opulski – Nadzór partii komunistycznej nad propagandą w PRL – struktury, mechanizmy i narzędzia kontroli
• 16.40–17.00 – przerwa
• 17.00–18.30 – zajęcia warsztatowe: dr Sylwia Szyc – Archiwa, biblioteki i zbiory cyfrowe – gdzie szukać źródeł do badań nad PRL?
• 18.30 – kolacja

10 września 2026, czwartek

• 8.00–9.00 – śniadanie
• 9.00–11.00 – wykład: dr Aleksandra Namysło – Źródła do badań nad stosunkami polsko-żydowskimi w czasie II wojny światowej. Problemy z ich weryfikacją i interpretacją
• 11.00–11.20 – przerwa
• 11.20–13.50 – seminarium, prowadzenie: dr Aleksandra Namysło
  • Aleksandra Kustra: Ofiary eksperymentów medycznych w KL Auschwitz-Birkenau: doświadczenie obywateli polskich w kontekście działalności Josefa Mengelego
  • Patrycja Gustaw: Obraz Ludobójstwa w przekazie medialnym procesu norymberskiego
  • Paulina Pietrzak: Cena koalicji. Sprawa katyńska jako instrument likwidacji podmiotowości Rządu RP na Uchodźstwie w polityce Wielkiej Trójki (1943-1945)
• 13.50–15.00 – obiad
• 15.00–17.00 – wykład: prof. Mirosław Szumiło – Elita władzy w „Polsce Ludowej”
• 17.00–17.20 – przerwa
• 17.20–18.10 – seminarium, prowadzenie: prof. Mirosław Szumiło
  • Hubert Trygub: Prawne mankamenty sukcesji SdRP po PZPR a mechanizm transferu majątku do spółek komercyjnych w województwie poznańskim (1989–1991)
• 18.30 – kolacja

11 września 2026, piątek

• 8.00–9.00 – śniadanie
• 9.00–11.00 – zajęcia warsztatowe: dr Witold Bagieński – Archiwum Cyfrowe IPN – przewodnik po zasobach i narzędziach wyszukiwania
• 11.00–11.15 – przerwa
• 11.15–13.15 – wykład: dr Justyna Dudek – Kobiety w strukturach aparatu bezpieczeństwa w latach 1944–1989 – rekonesans badawczy
• 13.15–14.00 – obiad
• 14.00–16.00 – wykład: dr Tomasz Krok – „Targowica”, „Afera TUN” i inne sprawy operacyjne komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec funkcjonariuszy przedwojennych służb mundurowych
• 16.00–16.15 – przerwa
• 16.15–18.00 – zajęcia warsztatowe: dr hab. Władysław Bułhak, dr Przemysław Gasztold – Sztuka pisania artykułów naukowych: dobre praktyki i typowe błędy
• 18.00 – uroczyste wręczenie dyplomów
• 18.30 – kolacja

12 września 2026, sobota

• 8.00–9.00 – śniadanie
• 9.15 – wyjazd do Warszawy