Instytut Pamięci Narodowej

Po 1944 r. w Polsce ukształtował się aparat władzy podporządkowany Związkowi Sowieckiemu, którego trzon stanowili działacze komunistyczni oraz osoby związane z nowym systemem politycznym. Istotnym zagadnieniem pozostaje analiza ich motywacji, w tym roli przekonań ideologicznych oraz uwarunkowań politycznych związanych z dominacją Józefa Stalina. Przedstawiciele tych elit w różny sposób odnosili się do tradycji II RP oraz do działalności Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie. Ich postawy i decyzje miały istotny wpływ na kształtowanie systemu władzy w pierwszych latach Polski Ludowej. Po latach część z nich podejmowała próby krytycznej oceny własnej działalności, choć skala i szczerość tych rozliczeń pozostają przedmiotem badań historycznych.

Gościem odcinka jest prof. dr hab. Mirosław Szumiło – polski historyk, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, pracownik Biura Badań Historycznych IPN.

Rozmowę prowadzi red. Rafał Dudkiewicz.

Emisja 28 marca 2026 r., godz. 15.00 na kanale IPNtv.

* * *

Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak bardzo jesteśmy zakorzenieni w historii; nie dostrzegamy, że to, co wydarzyło się w niedawnej przeszłości, wciąż ma wpływ na nas i nasze otoczenie. Dla zrozumienia własnej tożsamości musimy wiedzieć – jako jednostki i wspólnota – skąd przychodzimy i jak jest nasza historia.

W ramach cyklu „Kulisy historii” szukamy odpowiedzi na pytanie, jak dzisiaj rzutuje na nas to, co stało się już przeszłością. Zajrzymy za kulisy wydarzeń, spróbujemy zrozumieć, jak działa machina historii i na ile decyzje jednostek zaważyły nad naszymi losami – pojedynczymi i zbiorowymi.