English version
Kapituła nagrody doceniła zaangażowanie dr. Mateusza Szpytmy na polu naukowym i organizacyjnym, m.in. jako współtwórcę Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej.
Budowa Muzeum przyczyniła się do szerszego zainteresowania procesem beatyfikacyjnym Rodziny Ulmów i wyłączenia badania tego męczeństwa do odrębnego prowadzenia, a także do ustanowienia, z inicjatywy Prezydenta RP, w 2018 r. 24 marca Narodowym Dniem Pamięci Polaków ratujących Żydów.
W komunikacie Fundacji „Solidarna Wieś” zaznaczono, że Laureat „ukazał inny obraz wsi i rolników polskich w brutalnych czasach wojny. Józef i Wiktoria Ulmowie byli ludźmi, którzy z wyznawanych wartości czerpali odwagę i siłę, ale także inspirację dla własnego rozwoju, pogłębiania wiedzy, aktywności społecznej i rozwijania zainteresowań kulturalnych”, co nie zawsze jest dostrzegane przez badaczy. Dr Mateusz Szpytma podkreśla, że realizacja docenionych osiągnięć była możliwa dzięki możliwościom, jakie stworzyła mu praca w Instytucie Pamięci Narodowej, którą rozpoczął w 2000 roku.
– >>Wspierać ich aktywność, a nie bezradność. Uczyć mądrego i twórczego działania<< To słowa, które wyryte są na statuetce, którą otrzymałem. Słowa, które ksiądz biskup kierował w stronę wsi, ale są one przecież uniwersalne. Powinny być odbierane w każdym stanie, każdym środowisku i przez każdą osobę –
powiedział nagrodzony, zwracając się do uczestników uroczystości. Doktor Szpytma dodał, że jako osoba, która wychowała się na wsi, czuje się zobowiązany do tego, aby spłacić ten wielki dług, który zaciągnął u swoich przodków, swoich rodziców, u bł. Rodziny Ulmów, sąsiadów, u tych wszystkich nauczycieli, którzy pokazywali mu, jak żyć, jak być uczciwym. Zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej podkreślił też, że IPN jest do dyspozycji polskiej wsi.
– Jesteśmy gotowi odkrywać bohaterów, którzy ze wsi pochodzą, by każdy, kto również stąd pochodzi, czuł dumę i związek z tym miejscem
– zaznaczył dr Mateusz Szpytma.
Nagroda im. ks. bp. Romana Andrzejewskiego została ustanowiona przez Fundację „Solidarna Wieś” w 2004 roku. Jest przyznawana za szczególne zasługi dla wsi i rolnictwa, ich rozwoju gospodarczego, kultury, troski o tradycję, środowisko naturalne oraz obronę godności rolników. Patron nagrody przez szereg lat był związany z duszpasterstwem rolników.
Pieniężną część wyróżnienia Laureat przekazał na cele stypendialne.