English version
Uczestników wydarzenia powitała Marzena Kruk, dyrektor Archiwum IPN.
Rozpoczynając spotkanie dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN, podkreślił wyjątkowość dorocznej konferencji Sieci, wyznaczającej koniec polskiej prezydencji i przekazanie jej przedstawicielom Rumunii. Nawiązując ponadto do ścisłej współpracy stowarzyszonych instytucji w zakresie działań edukacyjnych, naukowych i wydawniczych, zaapelował do uczestników konferencji:
– Naszym zadaniem jest zabezpieczenie archiwów, a jednocześnie uczynienie ich dostępnymi dla obywateli i badaczy. Powinny stać się narzędziem edukacji i pamięci. Nigdy nie wolno nam zapominać, że nie powinny być traktowane instrumentalnie, dla osiągania krótkoterminowych celów. Zawsze musimy mieć na uwadze, że odzwierciedlają one losy naszych rodaków.
Następnie list od Prezydenta RP Karola Nawrockiego odczytał podsekretarz w Kancelarii Prezydenta RP dr Rafał Leśkiewicz.
Dyrektor Archiwum IPN Marzena Kruk podsumowała rok prezydencji Archiwum IPN w Sieci, podkreślając znaczenie współpracy instytucji przechowujących materiały wytworzone przez byłe służby państw komunistycznych dla rozwoju badań nad dwudziestowiecznymi totalitaryzmami.
Sesję otworzył wykład prof. Andrzeja Nowaka pt. „Imperia i archiwa”, dotyczący problematyki kreowania nieprawdziwej wersji przeszłości jako narzędzia manipulacji społeczeństwami. W tym kontekście szczególnie mocno wybrzmiało zdanie kończące wystąpienie, podkreślające znaczenie źródeł w odkłamywaniu historii:
– Archiwalia mają prawo weta.
Posłuchaj wykładu:
Następnie głos zabrał Jens Boel, szef Sekcji Archiwów i Praw Człowieka Międzynarodowej Rady Archiwów – zaprezentował referat pt. „Archives and human rights – a close relationship”.
O zbiorach dokumentów zgromadzonych w Muzeum Wojny Koreańskiej i projekcie dokumentacyjnym realizowanym przez muzeum opowiedział Kim Nak Jim, zastępca dyrektora Muzeum Wojny Koreańskiej z siedzibą w Seulu.
Następnie odbyło się zamknięte posiedzenie przedstawicieli państw członkowskich Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb, podczas której nastąpiło przekazanie prezydencji rumuńskiej Narodowej Radzie Badań Archiwów Securitate (Consiliul Național pentru Studierea Arhivelor Securității – CNSAS).
Konferencję zorganizowało Archiwum IPN, które przewodniczyło Sieci w latach 2024–2025.
* * *
Ideą założonej w 2008 roku Europejskiej Sieci Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb było uproszczenie procedur związanych z możliwością prowadzenia badań oraz wymiany dokumentów, jednak z czasem współpraca przybrała bardziej złożony charakter. Działania Sieci mają na celu przede wszystkim zwiększenie świadomości społecznej i politycznej w zakresie rozliczeń z przeszłością. Istotnym elementem tych działań jest aktywność edukacyjna i popularyzatorska.
Obecnie organizacja skupia instytucje z ośmiu krajów członkowskich (Albania, Bułgaria, Czechy, Niemcy, Polska, Węgry, Rumunia i Słowacja) oraz z pięciu krajów stowarzyszonych (Estonia, Litwa, Łotwa, Słowenia i Ukraina).
Więcej informacji o Sieci można znaleźć na stronie dostępnej w języku angielskim – securityarchives.eu