Instytut Pamięci Narodowej

Sierpień 1980 roku przyniósł falę strajków, która ogarnęła całą Polskę. Kluczową rolę w tym społecznym oporze odegrało Wybrzeże, a szczególnie Stocznia Gdańska. To właśnie tam narodził się niezależny od władz komunistycznych ruch związkowy, będący wyrazem konieczności społecznego sprzeciwu. Władze, choć oficjalnie uznały ten ruch, równocześnie rozpoczęły zakrojone na szeroką skalę działania zmierzające do jego osłabienia – wykorzystując agenturę Służby Bezpieczeństwa do infiltracji i rozbijania struktur NSZZ „Solidarność”. W obozie rządzącym doszło do znaczących zmian kadrowych – Edwarda Gierka na stanowisku I sekretarza KC PZPR zastąpił Stanisław Kania. Choć był przeciwny siłowej konfrontacji z ruchem związkowym, nie utrzymał się długo – pod naciskiem ZSRS ustąpił miejsca generałowi Wojciechowi Jaruzelskiemu. W tym czasie aparat komunistycznej władzy rozpoczął intensywne przygotowania do wprowadzenia stanu wojennego. W tle trwały zakulisowe rozgrywki: inwigilacja, werbunki, presja ze strony sowieckiej, a także aktywna działalność wywiadu i kontrwywiadu. Atmosfera tamtych dni przypominała scenariusz dobrego filmu sensacyjnego – pełnego napięcia, tajnych operacji i walki o wpływy.

Na pytania red. Rafała Dudkiewicza odpowiadali badacze PRL:

• dr Grzegorz Majchrzak (Biuro Badań Historycznych),
• dr Grzegorz Wołk  (Biuro Badań Historycznych).

Zapis rozmowy na kanale IPNtv.

* * *

Cykl spotkań „Oblicza historii” przybliża złożoność współczesnej historii, a także jej sprzeczne elementy wpływające na bieg zdarzeń. Przyjrzymy się instytucjom i ludziom, którzy kształtowali przeszłość. W naszym zainteresowaniu pozostaną instytucje takie jak wywiad i kontrwywiad, które z zasady działają niejawnie, a metody pracy operacyjnej mają charakter konspiracyjny, partie polityczne, które kształtowały rzeczywistość minioną, a także idee, które świadczyły o zmianach natury cywilizacyjnej. Opowiemy o ludziach, którzy owe idee tworzyli i politykach praktycznie kształtujących świat.