Instytut Pamięci Narodowej

Doradca Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Jan Józef Kasprzyk wziął udział w obchodach upamiętniających sierżanta Józefa Franczaka, ps. Laluś, które odbyły się 19 października 2024 roku na Lubelszczyźnie. Wydarzenie rozpoczęło się o godzinie 7:00 mszą świętą w kościele pw. NMP Matki Kościoła w Świdniku, po której uczestnicy wyruszyli w tradycyjny Marsz Szlakiem Józefa Franczaka, mający na celu uczczenie pamięci ostatniego Żołnierza Wyklętego.

Marsz prowadził przez miejscowości związane z bohaterem, w tym Majdan Kozic Górnych, gdzie Franczak zginął, oraz Piaski, gdzie został pochowany.

Zwieńczeniem obchodów były uroczystości pod pomnikiem sierż. „Lalusia” w miejscowości Piaski. 

***

Sierż. Józef Franczak „Laluś” był ostatnim partyzantem polskiego podziemia niepodległościowego. Jego życiorys jest typowy dla wielu z pokolenia Kolumbów. Urodził się w 1918 roku w małej podlubelskiej wiosce Majdan Kozic Górnych. Nie mając środków na dalsze kształcenie zgłosił się do Szkoły Podoficerskiej Żandarmerii w Grudziądzu, a następnie służył w Równem na Wołyniu. We wrześniu 1939 roku walczył z Sowietami, udało mu się zbiec z niewoli i powrócić w rodzinne strony. W czasie okupacji niemieckiej był żołnierzem ZWZ i AK, dowodził drużyną, a następnie plutonem. Prowadził też zajęcia w konspiracyjnej szkole podoficerskiej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej znalazł się w szeregach organizowanego przez komunistów „ludowego” WP. Stacjonował w Kąkolewnicy, gdzie Sąd Polowy II Armii WP skazywał na kary śmierci byłych żołnierzy AK. Prawdopodobnie w pierwszych miesiącach 1945 roku zdezerterował. Początkowo ukrywał się w okolicach Łodzi, a następnie na Pomorzu.

Polecamy:

• Sławomir Poleszak Ostatni. Józef Franczak „Laluś” (1918–1963)
• Sierż. Józef Franczak „Lalek”