English versionW dniu 31 marca 2008 r. w Muzeum Ziemi Wieluńskiej w Wieluniu odbyło się kolejne spotkanie członków i sympatyków miejscowego Klubu Historycznego im. gen. Stefana Roweckiego „Grota”. Wykład na temat polskich więźniów w kołymskich łagrach w latach 1944–1956 wygłosił mgr Wojciech Marciniak, doktorant Instytutu Historii Uniwersytetu Łódzkiego. Przymusowe obozy pracy dla więźniów politycznych i kryminalnych były zlokalizowane na północno-wschodnich obszarach Związku Radzieckiego, nad rzeką Kołymą i Indygirką w Górach Czerskiego. Więźniowie byli transportowani w nieludzkich warunkach koleją syberyjską do Władywostoku lub Wanino, a później statkiem do portu w Magadanie. Byli stłoczeni w okrętowych ładowniach, w których panowały bardzo złe warunki sanitarne, brakowało żywności i leków. Po dokonaniu selekcji w Magadanie, więźniowie byli transportowani do łagrów w Górach Czerskiego. W czasie transportu zdarzały się bardzo często wypadki drogowe, gdyż drogi w górach były wąskie i bardzo złej jakości technicznej. Do roku 1948 więźniowie polityczni i kryminalni przebywali razem, co było często przyczyną zabójstw i zaplanowanych morderstw, dokonywanych przez tych ostatnich.
Dolina rzeki Kołymy i Góry Czerskiego zawierały bardzo cenne bogactwa naturalne, potrzebne gospodarce radzieckiej. W paśmie Gór Czerskiego były bogate złoża złota, platyny, węgla oraz rudy uranu. Promieniotwórcze pierwiastki, wydobywane przez więźniów, wykorzystywane były w przemyśle zbrojeniowym. Pierwsze łagry kołymskie powstały w latach trzydziestych XX w. Sieć obozów została powiększona w okresie wielkiego terroru w ZSRR. W 1931 roku zostało utworzone przedsiębiorstwo Dalstroj, które opierało się na niewolniczej pracy więźniów. Jego pierwszym dyrektorem był doświadczony czekista, Eduard Bierzin. W łagrach w Magadanie i jego pobliżu więźniarki trudniły się szyciem ubrań więziennych lub pracą w rolnictwie, natomiast mężczyźni pracowali przeważnie na budowach. Natomiast w obozach górskich więźniowie pracowali w kopalniach. Stawki żywnościowe były głodowe, a praca – bardzo ciężka i niebezpieczna. Szacuje się, że w kołymskich obozach pracy w latach 1939–1956 przebywało od 20 do 30 tysięcy obywateli polskich. Dokładniejsze ustalenia będą możliwie dopiero po zapoznaniu się z dokumentacją w archiwach rosyjskich.
zanotował: Stanisław Pioruński
Kolejne spotkanie Klubu Historycznego im. gen. S. Roweckiego „Grota” w Wieluniu odbędzie się 18 kwietnia o godz. 11.00 w auli Kolegium Nauczycielskiego przy ul. Piłsudskiego 6 (mieści tam się również II Liceum Ogólnokształcące im. Janusza Korczaka). Na temat zbrodni nacjonalistów ukraińskich na Wołyniu w latach II wojny światowej wykład wygłosi Marcin Adamus, doktorant Wydziału Prawa Uniwersytetu Łódzkiego. Wstęp wolny.
Serdecznie zapraszamy na spotkanie, a także do udziału w pracach Klubu.