Instytut Pamięci Narodowej

31 lipca 2024

W przeddzień głównych uroczystości 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego o godz. 17.00 w Izbie Pamięci Strzelecka 8 w Warszawie została zaprezentowana wystawa Instytutu Pamięci Narodowej „Z piekła do piekła”. W wernisażu wziął udział prezes IPN dr Karol Nawrocki.

Wystawa jest poświęcona uczestnikom Powstania Warszawskiego, którzy po jego zakończeniu doświadczyli represji komunistycznych. Na 6 planszach zaprezentowano postacie powstańców, kobiet i mężczyzn, przedstawicieli różnych zawodów i różnych nurtów politycznych.

Wszystkie te osoby doświadczyły najpierw piekła powstania, a potem piekła aresztu WUBP przy ul. Strzeleckiej 8. Wiele z nich po otrzymaniu wyroku odbywało kary w Centralnym Więzieniu MBP Warszawa I przy ul. Rakowieckiej 37, w Więzieniu Karno-Śledczym MBP Warszawa III przy ul. 11 Listopada 66, zwanym „Toledo”,  w Rawiczu, Strzelcach Opolskich lub we Wronkach, a także w Specjalnym Obozie NKWD nr 10 w Rembertowie.

Relacja z wernisażu

O 18.00 przy pomniku pod Pomnikiem Powstania Warszawskiego na pl. Krasińskich w Warszawie odprawiona została uroczysta Msza św. polowa w intencji poległych Powstańców, ich dowódców oraz ludności cywilnej Warszawy. Po zakończeniu Mszy św. odczytany został apel poległych, a pod pomnikiem złożono wieńce i kwiaty.

W uroczystości wziął udział Prezydent RP Andrzej Duda i Prezydent Niemiec Walter Steinmeier.

– Dlaczego tu jesteśmy na dzień przed 1 sierpnia? Dlaczego jest tu dziś z nami Prezydent RFN? Dla tamtej walki, dla tamtych ofiar, dla tego celu, nigdy nie zatraconego w sercach i duszach, dla którego to wszystko zostało poświęcone – i życia i majątek i Warszawa i w zasadzie wszystko, co mieli

– podkreślił w swoim wystąpieniu Andrzej Duda.

W liturgii pod przewodnictwem Biskupa Polowego – księdza biskupa Wiesława Lechowicza, wzięli udział m.in. weterani walk powstańczych, przedstawiciele władz państwowych, samorządowych oraz warszawiacy. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępca prezesa IPN dr hab. Krzysztof Szwagrzyk oraz doradca prezesa IPN Jan Józef Kasprzyk.

Hołd uczestnikom Powstania Warszawskiego oddaliśmy także przed pomnikiem Powstańców Warszawy Batalionu AK „Kiliński”. 31 lipca 2024 r., w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej, kwiaty złożył zastępca dyrektora Biura Prezesa IPN Adam Stefan Lewandowski.

1 sierpnia 2024

Obchody rozpoczęły się o godzinie 9.00 przy ul. Filtrowej 68 (dawna siedziba konspiracyjnej kwatery Okręgu Warszawskiego AK) od złożenia kwiatów pod tablicą upamiętniającą podpisanie przez płk. Antoniego Chruściela „Montera” rozkazu rozpoczęcia Powstania Warszawskiego. W imieniu Instytutu Pamięci Narodowej kwiaty złożyli dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i Jan Józef Kasprzyk, doradca prezesa IPN.

Przed południem prezes IPN dr Karol Nawrocki złożył kwiaty pod pomnikiem „Kobietom Powstania Warszawskiego” na pl. Krasińskich. Monument upamiętnia kobiety, które brały udział w walkach, były sanitariuszkami, łączniczkami, ale również tysiące warszawianek, ofiar cywilnych.

Prezes IPN upamiętnił poległych Powstańców również w miejscu nieistniejącego budynku Pasażu Simonsa u zbiegu ulic Długiej i Nalewek. Podczas Powstania Warszawskiego miejsce to było ważną redutą powstańczą – wraz z sąsiednim Arsenałem blokowało Niemcom dostęp do Starego Miasta od południowego zachodu. Zniszczone we wrześniu 1939 roku. W gruzach zginęło 200-300 osób: cywile i 120 żołnierzy Batalionu „Chrobry I”. Ponad połowa ofiar pozostała do dziś pod gruzami – nie wydobyto ich po wojnie. Jedyną pozostałością po budowli są fragmenty fundamentów znajdujące się w Ogrodzie Krasińskich.

W 80. rocznicę wybuchu walk o Warszawę prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki spotkał się z Barbarą Gancarczyk, uczestniczką zrywu z 1944 roku.

Barbara Gancarczyk jest majorem rezerwy Wojska Polskiego, inżynierem architektem. W Powstaniu Warszawskim była  sanitariuszką harcerskiego batalionu „Wigry” AK. Wraz z Teresą Potulicką (zam. Łatyńską), z pomocą ks. Wacława Karłowicza, wyniosła z płonącej katedry św. Jana figurę Chrystusa Cudownego, tzw. Krucyfiks Baryczkowski. Tak został uratowany jeden z najcenniejszych polskich zabytków sztuki sakralnej.

31 sierpnia 2024 r. w imieniu prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, w uroczystościach przy pomniku Batalionu ƒ„Chrobry I” uczestniczył zastępca dyrektora Biura Prezesa IPN Adam Stefan Lewandowski.

Uroczystości z udziałem m.in. Powstańców Warszawskich, przedstawicieli władz państwowych i samorządowych, parlamentarzystów, organizacji społecznych i harcerzy odbyły się przed Pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej przy ulicy Wiejskiej róg ul. Jana Matejki. Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma.

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach dr hab. Karol Polejowski, zastępca prezesa IPN, złożył wieniec na grobie gen. bryg. Antoniego Chruściela „Montera” – żołnierza Legionu Wschodniego, uczestnika wojny polsko-bolszewickiej 1920 r., wojny obronnej 1939 r., Komendanta Okręgu ZWZ-AK Warszawa-Miasto, dowódcy Powstania Warszawskiego, zastępcy Szefa Sztabu Głównego Polskich Sil Zbrojnych w Londynie.

Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek złożył kwiaty pod pomnikami: Stanisława Jankowskiego „Agatona”, architekta, cichociemnego, oficera Armii Krajowej, Powstańca Warszawskiego, a po wojnie współautora projektów odbudowy Warszawy oraz gen. Zbigniewa Ścibor-Rylskiego „Motyla”.

W godzinę „W” przed pomnikiem Gloria Victis na stołecznych Powązkach weterani, przedstawiciele władz, mieszkańcy Warszawy oraz harcerze oddali hołd Powstańcom Warszawskim. W uroczystości wziął udział Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN.

Oficjalne uroczystości odbyły się również na Cmentarzu Powstańców Warszawy pod Pomnikiem Polegli Niepokonani. W imieniu IPN kwiaty złożył zastępca prezesa dr Mateusz Szpytma. Następnie została odmówiona międzyreligijna modlitwa na Kurhanie, w którym znajdują się prochy ponad 50. tys. warszawiaków.

O godz. 17.00 ulicami stolicy, w hołdzie Powstańcom Warszawskim, przeszedł Marsz Powstania Warszawskiego. Uczestnicy wydarzenia, z biało-czerwonymi flagami, przeszli Al. Jerozolimskimi i Nowym Światem do pl. Krasińskich, pod pomnik Powstania Warszawskiego. W marszu wzięli udział przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej z dr. Karolem Nawrockim, prezesem IPN i dr. hab. Karolem Polejowskim, jego zastępcą.

2 sierpnia 2024

Na Dziedzińcu Wielkim Zamku Królewskiego w Warszawie zaprezentowaliśmy wystawę „Cudzoziemcy w Powstaniu Warszawskim”, która pozwoli spojrzeć na jedno z najważniejszych wydarzeń w historii Polski z nowej perspektywy. W wernisażu wziął udział dr Karol Nawrocki, prezes Instytutu Pamięci Narodowej.

Relacja z otwarcia wystawy

Podczas uroczystości, zorganizowanych w związku ze zdobyciem przez Powstańców gmachu Polskiej Wytwótni Papierów Wartościowych, Instytut Pamięci Narodowej reprezentował doradca prezesa IPN Jan Józef Kasprzyk.

3 sierpnia 2024 r.

W 80. rocznicę zdobycia przez żołnierzy  batalionu „Chrobry” posterunku żandarmerii niemieckiej Nordwache przy zbiegu ulicy Żelaznej i Chłodnej, w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej hołd poległym oddał dyrektor Biura Prezesa IPN Adam Stefan Lewandowski.