Instytut Pamięci Narodowej

Wystawa „Siedem twarzy Sergiusza Piaseckiego” to niezwykła podróż przez życie i twórczość jednego z najbardziej fascynujących polskich pisarzy XX wieku. Składa się ona z dziewięciu paneli wystawowych, każdy z nich ukazuje inny etap życia Sergiusza Piaseckiego. Na planszach znajdują się także autorskie cytaty oraz krótkie opisy, które pomagają zrozumieć kontekst i znaczenie tych momentów w życiu Sergiusza Piaseckiego. Wystawa obejmuje okres służby wojskowej (kiedy kształtowały się jego poglądy i wartości), etap pracy w wywiadzie, lata spędzone w więzieniu (mające znaczący wpływ na jego życie i późniejszą twórczość), czas literackiej działalności, zaangażowanie w działalność konspiracyjną podczas II wojny światowej oraz ostatni etap życia, spędzony na emigracji daleko od ojczyzny.

Miejsce prezentowania wystawy nie jest przypadkowe, ponieważ to właśnie tam w okresie międzywojennym Sergiusz Piasecki przebywał w więzieniu. A w konsekwencji fatalnych warunków podupadł poważnie na zdrowiu i zachorował na gruźlicę. Te wydarzenia sprawiły, że przeszedł głęboką przemianę duchową, zaczął regularne czytać Pismo Święte i „Wiadomości Literackie”.

– To miejsce dało Sergiusza Piaseckiego Polsce i nam współczesnym. To na Świętym Krzyżu nauczył się języka polskiego, napisał trzy swoje powieści, wśród nich książkę „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”, która stała się polskim bestsellerem 1937 roku i została przetłumaczona na piętnaście języków.

 (...) Święty Krzyż i ówczesne więzienie stworzyło go dla Rzeczpospolitej, pokazując głęboki, duchowy, ale też obywatelski i patriotyczny proces ówczesnej resocjalizacji

– powiedział prezes IPN podczas otwarcia wystawy.

W wernisażu wzięli udział o. Józef Wcisło – rektor Bazyliki Trójcy Świętej na Świętym Krzyżu, ppłk Jacek Lagierski – dyrektor Aresztu Śledczego w Kielcach, ppłk Przemysław Hajos – dyrektor Zakładu Karnego w Pińczowie, dr hab. Kamil Dworaczek – dyrektor Oddziału IPN we Wrocławiu, Marcin Marczak – zastępca dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu, dr hab. Tomasz Balbus – naczelnik Oddziałowego Archiwum IPN we Wrocławiu, dr Robert Piwko – naczelnik Delegatury IPN w Kielcach. Ekspozycję obejrzeli także podopieczni i wychowawcy Zakładu Karnego w Pińczowie.

Otwarciu wystawy towarzyszyły prelekcja dr. hab. Tomasza Balbusa poświęcona postaci Sergiusza Piaseckiego oraz zwiedzanie pomieszczeń dawnego więzienia.

Wystawa „Siedem twarzy Sergiusza Piaseckiego” będzie prezentowana na Świętym Krzyżu do końca wakacji.

Sergiusz Piasecki (1899–1964) – „enfant terrible” i zarazem cudowne dziecko polskiej literatury. Postać o wielu twarzach, często ze sobą niewspółgrających. Chuligan, przemytnik, człowiek kresowego półświatka. Nieprzejednany antykomunista i współpracownik wywiadu II RP. Pisarz, który „narodził się” w skrajnie trudnych warunkach więziennych. Aktywny żołnierz AK-owskiego podziemia podczas II wojny światowej. Osoba, która okres powojenny spędziła na emigracji. Współpracownik pism emigracyjnych, gorący i nieprzejednany przeciwnik reżimu komunistycznego i salonu literackiego w PRL-u. Oponent i polemista Czesława Miłosza po jego ucieczce. W końcu człowiek, który szeroko pojętej publiczności pozwolił się zapamiętać przede wszystkim jako autor brawurowej powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”.

Polecamy:

• Film „Sergiusz Piasecki w oczach syna”. Jest to wywiad dr. Karola Nawrockiego z dr. Władysławem Tomaszewiczem, fizykiem, synem Sergiusza Piaseckiego. W rozmowie syn pisarza nie tylko rzuca nowe światło na literackie dokonania ojca, ale również dzieli się wspomnieniami o nim, ukazując go jako człowieka pełnego pasji, oddania dla idei niepodległościowych oraz jednostkę, która nie bała się podjąć trudnych decyzji w imię wyższych wartości.

• Audycję IPN „Sergiusz Piasecki” z cyklu „Portrety”, poświęconego postaciom, które odegrały ważną rolę w najnowszej historii Polski. O pisarzu opowiada dr hab. Tomasz Balbus (IPN) w rozmowie z gospodarzem cyklu –  redaktorem Rafałem Dudkiewiczem.
• Panel dyskusyjny z udziałem zastępcy dyrektora Oddziału IPN we Wrocławiu Marcina Marczaka, dr. hab. Piotra Niwińskiego, ppłk dr. Ryszarda Oleszkowicza oraz dr. hab. Tomasza Balbusa.
• Sergiusz Piasecki, The Diary of a Red Army Officer
• Artykuł Marka Jończyka: Sergiusz Piasecki. Żołnierz i pisarz-antykomunista
• Artykuł Małgorzaty Misiak: Wolność według bohaterów prozy Sergiusza Piaseckiego
• Interdyscyplinarne Studia nad Życiem i Twórczością Sergiusza Piaseckiego – Wrocław, 21–22 marca 202
• Dyskusja o życiu i twórczości Sergiusza Piaseckiego – Warszawa, 3 lipca 2024