Instytut Pamięci Narodowej

– Są prawdy oczywiste, ale prawdy niewyrażalne albo trudno wyrażalne. I taką prawdą jest nasza wspólna historia, na którą patrzymy. Bo jak opowiadać historię w XXI wieku, kiedy od czasów Gniezna, od czasów X wieku, od czasów Ostrowa Lednickiego minęło tak wiele wieków i tak wiele lat, a wyrosło nam nowe pokolenie Polaków, które jest dzisiaj z nami? Jak zadać sobie trud, aby tę prawdę historyczną opowiedzieć w momencie, gdzie aż 50% najmłodszych pokoleń, ma do historii stosunek ambiwalentny? Krzyczą do nas i mówią „opowiedzcie nam historię. My chcemy zostać historią zainspirowani, ale poszukajcie nowych metod opowieści tej samej historycznej prawdy”

– powiedział podczas otwarcia kongresu prezes Instytutu Pamięci Narodowej dr Karol Nawrocki nawiązując jednocześnie do wyników badań „Edukacja dla pamięci”, przeprowadzonych na zlecenie Instytutu Pamięci Narodowej przez zespół dr. hab. Krzysztofa Malickiego.

– Odpowiedzią na to pytanie jest właśnie format Kongresów Pamięci Narodowej, gdzie spotkacie Państwo cały proces wykuwania się prawdy historycznej o nas samych, o Polakach w XX wieku przygotowany przez Instytut Pamięci Narodowej. Ten proces, który rozpoczyna się w Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, w którym zgromadziliśmy 94 kilometry dokumentów,  przechodzi przez Biuro Badań Historycznych głęboką naukową refleksję i konstatację naszych naukowców, a zamyka się w takim miejscu jak to, w miejscu dyskusji o edukacji historycznej, w przestrzeni wirtualnej, w grach planszowych, w panelach wystawowych i nowych technologiach, które opowiadają tę samą prawdę w oparciu o nowe narzędzia

– zakończył prezes IPN.

Wśród obecnych na gali otwarcia gości byli m.in. zastępcy prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski, dr hab. Krzysztof Szwagrzyk i dr Mateusz Szpytma, wiceprezes Zarządu Międzynarodowych Targów Poznańskich Elżbieta Roeske, przewodniczący wielkopolskiego NSZZ „Solidarność” Jarosław Lange, minister Szymon Szynkowski vel Sęk, członkowie Kolegium IPN na czele z przewodniczącym prof. dr. hab. Tadeuszem Wolszą oraz rodziny kombatantów.

Podczas inauguracji Kongresu prezes IPN dr Karol Nawrocki uhonorował bohaterów naszej wolności odznaczeniem państwowym Krzyż Wolności i Solidarności oraz Medalem Reipublicae Memoriae Meritum.

Kolejnym elementem gali otwarcia Kongresu była rozmowa dr. hab. Konrada Białeckiego – naczelnika OBBH IPN w Poznaniu z Januszem Pałubickim – legendarnym działaczem zarówno jawnych, jak i konspiracyjnych struktur wielkopolskiej „Solidarności” oraz z dr. Przemysławem Zwiernikiem z OBBH IPN, od dekad badającym zagadnienia związane z dziejami Związku zarówno w Wielkopolsce, jak i na Ziemi Lubuskiej. W trakcie rozmowy zaprezentowano obecnym na sali dzieje „Solidarności” w latach osiemdziesiątych zarówno z perspektywy świadka historii, jak i z perspektywy historyka. Udało się przy tym uchwycić regionalną specyfikę funkcjonowania Związku, wynikającą m.in. z wcześniejszych doświadczeń historycznych.

Dyskusja stanowiła swego rodzaju wprowadzenie do kolejnej części uroczystości, w trakcie której dr hab. Konrad Białecki – naczelnik poznańskiego oddziałowego Biura Badań Historycznych uroczyście wręczył pochodzącym z Wielkopolski i Ziemi Lubuskiej bohaterom biogramów (lub członkom ich rodzin) piątego tomu „Encyklopedii Solidarności” egzemplarz tego niezwykłego dzieła, stanowiącego kolejny dowód na wielką wagę przywiązywaną przez IPN do badań nad dziejami wyjątkowego fenomenu, jakim bez wątpienia była „Solidarność”.

Galę otwarcia zwieńczył koncert zatytułowany „Bardowie Solidarności”, w trakcie którego czteroosobowy zespół w składzie: Zbigniew Murawski, Adam Tkaczyk, Adam Rakowski i Jacek Michalak, zaprezentował program słowno-muzyczny, na który złożyły się utwory m.in.: Jacka Kaczmarskiego, Krzysztofa Kelusa, Przemysława Gintrowskiego, Jana Pietrzaka, Leszka Wójtowicza i Marka Grechuty. Zaprezentowane piosenki z jednej strony stanowiły próbę artystycznej syntezy lat 80., z drugiej pozwoliły zgromadzonej publiczności, wśród której znaczącą grupę stanowili dawni działacze „Solidarności”, na powrót wspomnień z lat opozycyjnej przeszłości.

Następnie odbyły się debaty: „Wielkopolanie dla odradzającej się Polski”, „Mustergau. Okupacja w Kraju Warty” oraz „Wielkopolanie na frontach II wojny światowej”.

***

Pod hasłem „Historia mówi przez pokolenia” proponujemy opowieść o najnowszej historii Polski w sposób przemawiający do każdego pokolenia: zarówno osób starszych, dobrze pamiętających trudny wiek XX, jak i do młodzieży, uczącej się poprzez nowe technologie, multimedia i zabawę.

O przeszłości można i trzeba opowiadać nowocześnie. Kongres będzie odpowiedzią na wyniki badań „Edukacja dla pamięci”, przeprowadzonych na zlecenie Instytutu Pamięci Narodowej przez zespół dr. hab. Krzysztofa Malickiego.

Wielkopolski Kongres Pamięci Narodowej to pierwsze takie wydarzenie, oferujące pasjonatom naszych dziejów debaty historyczne, gry, wystawy, warsztaty, nowe technologie, pokazy filmowe i wiele innych atrakcji. Opowiemy naszą historię, ze szczególnym uwzględnieniem jej wymiaru lokalnego. Będziemy rozmawiali o czynie zbrojnym Wielkopolan m.in. podczas Powstania Wielkopolskiego oraz zaangażowaniu w odbudowę odradzającej się Rzeczypospolitej. Przypomnimy dramatyczne lata II wojny światowej oraz doświadczenie okupacji i włączenia naszych ziem w granice III Rzeszy Niemieckiej. Przywołamy lata powojenne i komunistyczne zniewolenie, heroizm robotników podczas Czerwca 1956 oraz poświęcenie mieszkańców Zielonej Góry w roku 1960 – zmagania Wielkopolan i Lubuszan w drodze do roku 1989. Te wszystkie kroki doprowadzą nas do upamiętnienia ludzi „Solidarności”.

Wielkopolski Kongres Pamięci Narodowej nie mógłby się odbyć w innym miejscu, niż na Międzynarodowych Targach Poznańskich, które patrząc w przyszłość, pielęgnują również naszą przeszłość. Już w trzy lata po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w roku 1921 odbyły się pierwsze Targi Poznańskie, a od roku 1925 działają nieprzerwanie jako Międzynarodowe Targi Poznańskie. Przestrzeń MTP ma swoje historyczne znaczenie oraz lokalizację, która sięga swą historią kolejnego ważnego wydarzenia, którym była Powszechna Wystawa Krajowa, która miała miejsce w 1929 roku i została zorganizowana w Poznaniu, jako podkreślenie wartości tego regionu i jego wkładu w odbudowę Rzeczypospolitej po okresie zaborów. Międzynarodowe Targi Poznańskie były również świadkiem robotniczego protestu z 28 czerwca 1956 roku oraz wielu innych wydarzeń z naszej najnowszej historii.

Zobacz program Wielkopolskiego Kongresu Pamięci Narodowej 

Zapraszamy! Wstęp wolny po wcześniejszej rejestracji.