English versionAktualności
Seminarium popularnonaukowe „»Spacerkiem po Warszawie«. Życie codzienne w stolicy po 1945 roku – Miasto w opresji” – Warszawa, 29 stycznia 2008 r.
29.01.2008
Stał się on okazją do zaprezentowania programu IPN „Śladami zbrodni”. Dr Tomasz Łabuszewski – naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej, koordynator projektu, mówił o zbrodniach dokonanych przez komunistyczny aparat represji oraz powojennych katowniach w Warszawie, wśród których wymienił m.in. więzienie przy ul. Rakowieckiej, areszt przy ul. Strzeleckiej, budynek liceum im. Władysława IV.
Dalszą część warsztatów tradycyjnie poprowadził dr Piotr Majewski – kustosz Zamku Królewskiego, warsawianista. Odnosząc się do wystąpienia poprzednika zaznaczył, że architektura była jedynie tłem dziejących się wydarzeń. W powojennej stolicy miała być materialnym wyrazem ideologii, miała służyć demonstracji władzy. Jej charakterystyczną cechą była monumentalność (np. Pałac Kultury i Nauki, MDM, Muranów). Tymczasem prezentowane wcześniej komunistyczne miejsca represji są zaprzeczeniem tego założenia. Wyrażały treść ówczesnego ustroju, a nie jego postulowaną formę. Dr Majewski zastanawiał się nad sposobem upamiętnienia tych miejsc. „W Polsce nie ma instytucji o charakterze muzealnym, która upamiętniałaby miejsca represji w okresie powojennym” – zauważył. „Paradoksem jest, że Pałac Kultury i Nauki został ostatecznie uznany za zabytek, a obiekty represji nie są poddane ochronie konserwatorskiej. Byłoby to najlepsze zabezpieczenie przed ingerencją nie zawsze rozumiejących znaczenie historii właścicieli tych budynków” – dodał.
Wykładowca omówił ponadto pod względem architektonicznym niektóre miejsca w Warszawie, m.in. Pomnik Braterstwa Broni (tzw. Czterech Śpiących), Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej (tzw. UBelisk, przetrwał do 1991 r., kiedy to został usunięty), nieistniejący już pomnik Feliksa Dzierżyńskiego („Paradoksem jest, że pomnik ten rozsypał się przy demontażu” – zauważył wykładowca), Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Armii Radzieckiej w Warszawie.
Na zakończenie dr Majewski zaprezentował zdjęcia ilustrujące rzeczywistość PRL-owską.