Nawigacja

Видання IPN укр

Aktualności

Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022

To biografia poety Jerzego Kozarzewskiego opowiedziana poprzez jego wiersze. Po II wojnie światowej Kozarzewski za działalność konspiracyjną został skazany na śmierć. Karę zamieniono na 10 lat więzienia dzięki interwencji Juliana Tuwima. Niezwykła historia życia i twórczość Kozarzewskiego nie są znane szerszej publiczności. Dlatego przygotowaliśmy spektakl, w którym teksty poety są śpiewane przez Klaudię Kwaśny i interpretowane przez Marcina Kwaśnego. Całość dopełnia muzyka Patryka Góreckiego.

Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” poprzedziło wystąpienie dr. Mateusza Szpytmy, wiceprezesa IPN – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Marcin Kwaśny. Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Klaudia Kwaśny. Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)
Spektakl „Ocalony przez poezję” – Warszawa, 13 maja 2022. Fot. Sławek Kasper (IPN)

W piątek 13 maja 2022 r. o godz. 19.30 w podziemiach kościoła Wszystkich Świętych w Warszawie Instytut Pamięci Narodowej zorganizował spektakl-koncert „Ocalony przez poezję”. W wydarzeniu wzięła udział Marszałek Sejmu RP Elżbieta Witek, obecny był także dr Mateusz Szpytma, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Dzisiejszy koncert przygotowany przez Biuro Wydarzeń Kulturalnych IPN jest hołdem złożonym Jerzemu Kozarzewskiemu ps. „Konrad” – żołnierzowi, konspiratorowi, więźniowi niemieckich obozów koncentracyjnych, człowiekowi skazanemu na śmierć przez komunistyczne władze, a przede wszystkim poecie i niezwykle wrażliwemu mistrzowi słowaJego twórczość wciąż pozostaje nieznana, dlatego cieszę się, że będziemy mieli okazję zapoznać się z utworami, napisanymi w różnych okresach jego życia – mówił dr Mateusz Szpytma podczas koncertu.

* * *

Spektakl-koncert „Ocalony przez poezję” to biografia poety, żołnierza, męża i ojca opowiedziana poprzez jego wiersze. Począwszy od szczęśliwego dzieciństwa i młodości, poprzez walkę zbrojną, powstanie warszawskie i wojenną tułaczkę, osadzenie w komunistycznym więzieniu oraz rozkwit talentu poetyckiego i popularyzację twórczości w latach dziewięćdziesiątych. Stryjeczny prawnuk Cypriana Kamila Norwida emocje i stosunek do świata wyrażał w wierszach, które w więzieniu zapamiętywał, a po uwolnieniu pisał i wydawał. 

Na koncert złożyło się 16 utworów w interpretacji Klaudii Kwaśny (sopran), Marcina Kwaśnego (recytacja i śpiew – baryton) z muzyką Patryka Góreckiego. Kompozytor towarzyszył artystom, grając na żywo na gitarze. Do koncertu zostały wybrane utwory reprezentatywne dla każdego z okresów życia Jerzego Kozarzewskiego. 

O bohaterze spektaklu

Jerzy Kozarzewski to wybitna postać w polskiej historii i literaturze, wciąż mało znana.  Jego twórczość nie była nigdy prezentowana w formie zwartej całości w formie pieśni i melorecytacji.  Urodził się 21 października 1913 r. w Trawnikach, w rodzinie inteligenckiej. Był prawnukiem Cypriana Kamila Norwida. 
Służbę wojskową odbył w 5. Pułku Strzelców Podhalańskich. W sierpniu 1939 r. został wcielony do 43 Pułku Strzelców Kresowych w Równem. Klęska wrześniowa była dla Jerzego Kozarzewskiego katastrofą osobistą. Właśnie wtedy zaczął pisać utwory poetyckie. Działalność konspiracyjną prowadził w Krakowie, w listopadzie 1939 r. wstąpił do tworzącego się tam konspiracyjnego Związku Jaszczurczego, podporządkowanego później AK.
Wspólnie z poślubioną w 1943 r. żoną Magdaleną walczył w Powstaniu Warszawskim. Po klęsce powstania znalazł się w obozie śmierci, najpierw w Auschwitz, potem w Mauthausen. Magdalena Kozarzewska szukała męża, pisząc do 120 obozów. Z jednego z nich dostała informację, że Jerzy żyje. Do Polski Kozarzewski wrócił jako emisariusz z zadaniem utworzenia drogi łączności między krajem a ośrodkiem emigracyjnym. Jako emisariusz NSZ na kraj przecierał szlak przerzutowy i kurierski przez Ratyzbonę – Pilzno – Pragę – Cieszyn – Dziedzice, zwany „Drogą Konrada”. „Konrad” stał się jego pseudonimem organizacyjnym. W październiku 1945 został aresztowany i w pokazowym procesie skazany na śmierć. Magdalena Kozarzewska zwróciła się do poety Juliana Tuwima z prośbą o interwencję. List Tuwima do Bieruta, który jest elementem projektu, bo znalazł się w programie koncertu, odniósł skutek. Karę śmierci zamieniono na 10 lat więzienia. Kozarzewski był osadzony w Warszawie, Wronkach, Rawiczu i w obozie pracy w Piechcinie koło Inowrocławia. W więzieniu nie mógł pisać, więc wiersze notował w pamięci. Jako poeta Jerzy Kozarzewski zaistniał w latach 60., a w latach 90. zaczęto wydawać jego wiersze. W Nysie, gdzie zamieszkał, współtworzył obecną Państwową Szkołę Muzyczną. Od Prezydenta RP otrzymał Order Odrodzenia Polski. Zmarł 1 lutego 1996 r.

Twórcy spektaklu:

Reżyseria: Marcin Kwaśny
Teksty: Jerzy Kozarzewski
Muzyka: Patryk Górecki
Występują: Klaudia Kwaśny, Marcin Kwaśny, Patryk Górecki
Sufler: Dorota Bogucka

Informacje o twórcach

Marcin Kwaśny – aktor, scenarzysta, reżyser. Ukończył Akademię Teatralną im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie (2002 r.), uzyskując w trakcie studiów prestiżowe stypendium Katarzyny Frank-Niemczyckiej. Aktor stołecznego Teatru Kwadrat (od 2002 r.), następnie Teatru Polskiego. Zdobywca wielu nagród aktorskich i wyróżnień, m.in.: wyróżnienia „Opus Film” na XX Festiwalu Szkół Teatralnych w Łodzi (2002 r.), wyróżnienia na Ogólnopolskim Festiwalu Komedii „Talia” w Tarnowie za monodram Marka Koterskiego „Nienawidzę” (2004 r.), Grand Prix na IV Festiwalu Sztuki Słowa „Verba Sacra” w Poznaniu (2004 r.) głównej nagrody aktorskiej za rolę w filmie „Rezerwat” na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym „Golden Brig” w Odessie (2008 r.). Jest laureatem nagrody za scenariusz (wraz z Łukaszem Palkowskim) na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym Krajów Nadbałtyckich w Swietłogorsku (2008 r.).  Jego debiutem w Teatrze Telewizji był spektakl „Edward II” Marlowa w reż. Macieja Prusa (2002 r.). Zagrał kilkadziesiąt ról epizodycznych, kilkanaście drugoplanowych i kilka głównych w filmach polskich i zagranicznych, w tym m.in „Rezerwat”, „Wszyscy jesteśmy Chrystusami”, „Wyklęty” „Kamerdyner”, „7 uczuć”, „Polowanie na Anglika”, „Patagonia”, „Aglaja”, „Wyszyński – Zemsta czy przebaczenie” i „Dom Wybranych”. W 2021 r. zadebiutował jako reżyser krótkometrażowego filmu „Spowiedź”. Jako reżyser debiutował spektaklem „Wariactwa według Czechowa” (2009 r.). Razem z policjantem Marcinem Skórą napisał sztukę pt „Kto dogoni psa?”, którą wyprodukował w Teatrze Ochoty w Warszawie (2009 r.). W „Teatrze na Bielanach” wyreżyserował spektakle „Hiob” i „Życie w zasięgu ręki”. W Teatrze Oratorium wyreżyserował spektakl „Mój syn, Maksymilian” i zagrał w spektaklu „Sceny z wieczernika” – wersja sceniczna oraz Teatr TVP. Jest założycielem Fundacji Między Słowami, która w 2017 r. zakończyła produkcję filmu „Wyklęty”. Jest laureatem nagrody im. Siedzikówny „Inki”. 

Klaudia Kwaśny – śpiewaczka (sopran). Rozpoczęła edukacje muzyczną w klasie fletu Aleksandry Zienkiewicz w Państwowej Szkole Muzycznej w Olsztynie. O wyborze kierunku studiów zadecydowała pasja śpiewu chóralnego i solistycznego. W 2009 roku podjęła studia w Royal Conservatoire of Scotland w Glasgow w Szkocji pod kierownictwem prof. Helen Lawson. Już od pierwszego roku brała udział w licznych konkursach szkoły i miała zaszczyt reprezentować konserwatorium w państwowym konkursie Junior Kathleen Ferrier. Podczas studiów współpracowała ze Szkocką Operą Narodową m.in. przy produkcjach oper takich jak „Przygody Liska Chytruska” L. Janáčka czy „Koronacja Poppei” C. Monteverdiego. W 2014 roku otrzymała stypendium Dewar Arts Award oraz stypendium Konserwatorium na kontynuację studiów w studium operowym im. Alexandra Gibsona w Glasgow. W tym samym czasie rozpoczęła współpracę z mezzosopranistką Clare Shearer. Jej repertuar operowy powiększył się o takie role jak: Adina w operze „Napój miłosny”, Marcellina w „Fidelio”, Nanetta w „Falstaffie”, Ninetta w „Sroce złodziejce”, Barberina w „Weselu Figara” oraz Despina w „Cosi fan tutte”. W 2015 roku Klaudia wygrała konkurs pieśni im. Tony'ego i Tani Webster. W swoim dorobku ma również złoty medal szkockiej pieśni William Allan Prize i wyróżnienie na ogólnopolskim konkursie w Drezdenku. Była finalistką międzynarodowego konkursu im. Ady Sari. 

Patryk Górecki – muzyk instrumentalista, wokalista, kompozytor oraz instruktor muzyki. Ukończył Państwowy Zespół Szkół Muzycznych w Bydgoszczy w klasie gitary. Youtuber – twórca kanałów JMP Akademia i JMP Academy promujących naukę muzyki oraz gry na instrumentach. Tworzy muzykę elektroniczną, religijną i wokalno-instrumentalną.

 

 

do góry