Instytut Pamięci Narodowej

1 marca będziemy obchodzili Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych". Tego dnia w 1951 r. w więzieniu na warszawskim Mokotowie, po pokazowym procesie, zostali rozstrzelani przywódcy IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – prezes WiN ppłk Łukasz Ciepliński („Pług”, „Ludwik”) i jego najbliżsi współpracownicy: Adam Lazarowicz, Mieczysław Kawalec, Józef Rzepka, Franciszek Błażej, Józef Batory i Karol Chmiel. 

Daję wam ostatni rozkaz. Dalszą swą pracę i działalność
prowadźcie w duchu odzyskania pełnej niepodległości
państwa polskiego i ochrony ludności polskiej przed zagładą.

gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek – fragment ostatniego rozkazu do oficerów i żołnierzy Armii Krajowej

19 stycznia 1945 r. gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek” w ostatnich słowach skierowanych do żołnierzy Polskiego Państwa Podziemnego zarządził: „Zwalniam was z przysięgi i rozwiązuję szeregi Armii Krajowej”. Ale nie zwolnił ich z pracy i działalności na rzecz całkowicie suwerennej i niepodległej Ojczyzny, ponieważ Armia Czerwona, jak zaznaczył, „mimo stwarzanych pozorów wolności – oznacza (…) zmianę jednej okupacji na drugą, prowadzoną pod przykrywką Tymczasowego Rządu Lubelskiego, bezwolnego narzędzia w rękach rosyjskich."

Wobec nowego zniewolenia, jakie przyszło ze Wschodu, gen. Okulicki pozostawił żołnierzom wybór formy oporu, aby doprowadzić do „zwycięstwa słusznej Sprawy, tryumfu dobra nad złem, wolności nad niewolnictwem”.

Żołnierze Polskiego Państwa Podziemnego z czasów II wojny światowej zrozumieli to przesłanie. Widzieli, że narzuconej przez Sowietów władzy trzeba się jakoś przeciwstawić – moralnie, politycznie, a jeśli to możliwe – kontynuując walkę. Tak rozpoczęła się druga konspiracja Żołnierzy Niezłomnych, oparta na etosie Armii Krajowej.

Władza komunistyczna rozprawiała się bezwzględnie z antykomunistycznym powstaniem. Rozpoczęły się szykanowania żołnierzy niezłomnych, prześladowania, więzienia, tortury, pokazowe procesy, w których zapadały bardzo często wyroki śmierci. Rodziny nie znały zwykle miejsca, gdzie pochowano ich bliskich. W czasach „ludowej” Polski nie wolno było o nich mówić. Pohańbiono ich po śmierci, kiedy ich ciała grzebano pod osłoną nocy na obrzeżach cmentarzy albo na podwórkach ubeckich katowni. W tym samym czasie stawiano pomniki „wyzwolicielom" z Armii Czerwonej. Niezłomni zostali skazani przez komunistów na zapomnienie. Nie wystarczyła fizyczna likwidacja, komuniści niszczyli i wyszydzali pamięć o nich. Szykanowane były również ich rodziny. Po 1989 roku zabrakło dla nich miejsca w narodowym panteonie bohaterów. Dopiero w 2011 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. 

Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych" przypada 1 marca. To data symboliczna – tego dnia w 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie przy ul. Rakowieckiej 37 zostali zamordowani przez komunistów członkowie IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” – prezes WiN ppłk Łukasz Ciepliński (ps. „Pług”, „Ludwik”) i jego najbliżsi współpracownicy: Adam Lazarowicz, Mieczysław Kawalec, Józef Rzepka, Franciszek Błażej, Józef Batory i Karol Chmiel. Aresztowano ich w czasie od listopada 1947 do lutego 1948 r. Przeszli wyjątkowo brutalne śledztwo. 

Święto, jako wyraz hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji, ustanowione zostało przez Sejm RP 3 lutego 2011 roku. Instytut Pamięci Narodowej honoruje Żołnierzy Niezłomnych, uczestnicząc w uroczystościach państwowych i organizując wiele wydarzeń w całej Polsce.

***

Materiały IPN

► Zdjęcia z Archiwum IPN do pobrania

► Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” w 75. rocznicę komunistycznej zbrodni

► Biuletyn IPN

• „Biuletyn IPN” nr 3/2025 – Niezłomni

► Portal przystanekhistoria.pl: artykuły, audio/wideo:

• Żołnierze Wyklęci
• Narodowe Siły Zbrojne
• Obława Augustowska
• August Emil Fieldorf
• Witold Pilecki
• Łukasz Ciepliński
• Leopold Okulicki

Teksty, m.in.:

• Żołnierze Wyklęci – zapomniany fenomen
• Śledztwo i proces I Zarządu Głównego WiN
• Karol Polejowski, Porucznik „Stefan” – adiutant majora „Łupaszki” w 1945 i 1946 roku
• Nowe spojrzenie na WiN
• Polskie powstanie antykomunistyczne
• Kto Wyklęty, kto Niezłomny?
• „Nie jesteśmy żadną bandą”
• O Wolność i Niezawisłość
• 70. rocznica śmierci kpt. Władysława Podsiada, Żołnierza Niezłomnego
• 15. rocznica śmierci generał Elżbiety Zawackiej – Toruń, 10 stycznia 2024
• Ksiądz Władysław Gurgacz SJ (1914–1949). Duchowa droga Kapelana Niezłomnych

► Żołnierze Wyklęci - Zapomniani Bohaterowie

• Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – geneza święta

Biogramy

m.in.:

• Rotmistrz Witold Pilecki
• Feliks Selmanowicz „Zagończyk”
• Danuta Siedzikówna „Inka”
• Zdzisław Badocha „Żelazny”
• por. Jan Borysewicz „Krysia”, „Mściciel” i Zgrupowanie „Północ”
• ppłk Łukasz Ciepliński „Pług”
• gen. bryg. August Emil Fieldorf „Nil”
• kpt. NSZ Henryk Flame „Bartek”
• sierż. Józef Franczak „Lalek”
• mjr Zofia Franio „K-1”, „Doktór”
• mjr Józef Kuraś „Ogień” (1915–1947)
• gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”
• kpt. Zdzisław Broński „Uskok” (1912–1949)
• mjr Hieronim Dekutowski „Zapora” (1918–1949)
• Józef Bandzo „Jastrząb”
• st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”

► Wirtualna paczka edukacyjna związana z historią żołnierzy podziemia niepodległościowego

► Miejsce kaźni polskich działaczy podziemia niepodległościowego – Strzelecka 8

► Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN

• Wirtualna „Łączka”
• Baza genetyczna IPN
• Odnalezieni

► Wręczenie not identyfikacyjnych

Instytut Pamięci Narodowej prowadzi działania zmierzające do odnalezienia i identyfikacji ofiar reżimów totalitarnych oraz czystek etnicznych w ramach działalności Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Łącznie zidentyfikowano ponad 260 osób. W wyniku działań IPN odnaleziono i podjęto szczątki ponad dwóch tysięcy osób. Celem sprawniejszej identyfikacji odnajdywanych szczątków Instytut Pamięci Narodowej od kilku lat korzysta z narzędzia udostępnionego przez Federalne Biuro Śledcze Stanów Zjednoczonych (FBI) – systemu CODIS. 

Dotychczasowe konferencje identyfikacyjne:

► 2025 rok: Znamy nazwiska kolejnych 18 zidentyfikowanych ofiar totalitaryzmów

► 2024 rok: IPN ogłosił nazwiska kolejnych zidentyfikowanych ofiar komunistycznego i niemieckiego terroru – Warszawa, 1 października 2024

► 2023 rok: Znamy nazwiska kolejnych 20 zidentyfikowanych ofiar totalitaryzmów – Warszawa, 1 grudnia 2023

Znamy nazwiska kolejnych 20 zidentyfikowanych ofiar totalitaryzmów – Warszawa, 8 marca 2023

► 2022 rok: Znamy nazwiska kolejnych 30 zidentyfikowanych ofiar totalitaryzmów – Warszawa, 22 lipca 2022

► 2021 rok: Uroczystość wręczenia not identyfikacyjnych – Warszawa, 12 sierpnia 2021

► 2019 rok: Ujawniono nazwiska szesnastu kolejnych zidentyfikowanych ofiar komunizmu – Warszawa, 3 grudnia 2019

Więcej: TUTAJ

„Powracamy po Swoich”:

• Rozmowa: Krzysztof Szwagrzyk: Zawsze powracamy po swoich – o tradycji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych, sukcesach w poszukiwaniach ofiar totalitaryzmów i problemach, na jakie napotykają pracownicy Biura Poszukiwań i Identyfikacji, opowiada pełniący obowiązki jego dyrektora dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
• Początek poszukiwań: prof. Krzysztof Szwagrzyk – wideocast Powracamy Po Swoich odc. 1
• Czy odnajdzie pani mojego tatusia? Poszukiwania na Łączce - videocast Powracamy Po Swoich odc. 2

► Archiwum IPN

W Archiwum IPN znajdują się zdjęcia przedstawiające Tadeusza Gajdę ps. „Tarzan”, żołnierza Narodowej Organizacji Wojskowej – Armii Krajowej, podporucznika Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, zabrane podczas rewizji przeprowadzonej przez funkcjonariuszy UBP podczas aresztowania Józefa i Tadeusza Gajdów w 1946 r.

Tadeusz Gajda został potajemnie pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Jego szczątki zostały odnalezione w wyniku prac ekshumacyjnych prowadzonych w październiku 2017 r. przez IPN na Cmentarzu Rakowickim, a o ich identyfikacji poinformowano publicznie 4 października 2018 r. w czasie konferencji identyfikacyjnej IPN.

• Tadeusz Gajda ps. „Tarzan” (1924–1946)
• Tadeusz Gajda „Tarzan”, Wiesław Budzik „Roland”. Broszura edukacyjna [PDF]
• Tadeusz Gajda w katalogach osób „rozpracowywanych” przez komunistów
• Odnalezienie przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN: Tadeusz Gajda

Wybrane zdjęcia Tadusza Gajdy znajdujące się w zasobie Archiwum IPN:

►Żołnierze podziemia niepodległościowego w katalogach Biura Lustracyjnego IPN

• Adam Lazarowicz -  ps. „Klamra” oraz Zdzisław Broński - ps. „Uskok”

►Wydawnictwo IPN

• Atlas polskiego podziemia niepodległościowego 1944–1956
• Jacek Pawłowicz, Rotmistrz Witold Pilecki 1901-1948 / Rotamaster Witold Pilecki 1901–1948, Warszawa 2023
• Jacek Pawłowicz, Witold Pilecki lovassági kapitany 1901–1948, Budapeszt – Warszawa 2023
• Tomasz Balbus, Podpułkownik Ludwik Marszałek „Zbroja”, Warszawa 2022
• Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956. Słownik biograficzny, t. VI, red. Kazimierz Krajewski, Warszawa 2021
• Krzysztof Pięciak, W oddziale „Babinicza”. Działalność oddziału Konspiracyjnego Wojska Polskiego „Jastrzębie”/„Oświęcim” i losy jego partyzantów, Kraków 2021
• Bartłomiej P. Szyprowski, „Z moich kości i z mojej krwi powstanie prawdziwy Polak…”. II Inspektorat Zamojski Armii Krajowej (marzec 1948 – grudzień 1954 r.), Warszawa 2021
• Władysław Gurgacz SJ, Refleksje, oprac. Maria Chodyko przy współpracy Krzysztofa Dorosza SJ, IPN, Prowincja Wielkopolsko-Mazowiecka Towarzystwa Jezusowego, Warszawa 2020
• Mirosław Surdej, Okręg Rzeszowski Narodowej Organizacji Wojskowej – Narodowego Zjednoczenia Wojskowego w latach 1944–1947, Rzeszów–Warszawa 2018
• Przemysław Benken, Tajemnica śmierci Jana Rodowicza „Anody”, Warszawa 2016
• Ewa Rzeczkowska, Władysław Siła-Nowicki. Żołnierz i konspirator 1939–1956, Warszawa 2021
• Mariusz Bechta, Wojciech J. Muszyński, Przeciwko Pax Sovietica. Narodowe Zjednoczenie Wojskowe i struktury polityczne ruchu narodowego wobec reżimu komunistycznego 1944–1956, Warszawa 2017, (seria „Monografie”, t. 122)
• Dariusz Węgrzyn, Adam Dziuba, Tomasz Kurpierz, Wypatrując Andersa. Konspiracja niepodległościowa w województwie śląskim 1945–1948
• Edmund Edward Taraszkiewicz „Żelazny”, Trzy pamiętniki, wstęp, redakcja naukowa i opracowanie dokumentów Andrzej T. Filipek, Bożenna Janocińska, Warszawa–Lublin 2008
• „Nie było czasu na strach...” Z Janiną Wasiłojć-Smoleńską rozmawiają Marzena Kruk i Edyta Wnuk, Szczecin 2009
• Paweł Fornal, Konspiracja akowska i poakowska w powiecie brzozowskim (1939–1949). Geneza, struktura, działalność i likwidacja, Rzeszów 2010
• Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach 81A i 120 Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny. Tom 1
• Sowiecki aparat represji wobec podziemia litewskiego i polskiego 1944-1945. Seria: Polska i Litwa w XX wieku. Dokumenty z archiwów służb specjalnych. Tom 1
• Śladami podziemia. Działalność niepodległościowa w rejonie Tęgoborza w latach 1939-1953. Seria: Z archiwów bezpieki - nieznane karty PRL
• Z archiwów bezpieki. Nieznane karty PRL. PAKIET
• Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944–1956. Słownik biograficzny. Tom 6. Seria: Słowniki cz. 7
• Obozy i więzienia sowieckie na ziemiach polskich (1944–1945). Leksykon
• Przeciwko dwóm okupantom. Z działalności konspiracyjnej Jana Turzynieckiego Mogiłki i oddziału Zrzeszenia WiN Jana Leonowicza Burty
• Żołnierze wolnej Polski. Wyklęci odnalezieni w Małopolsce. Tom 1
• Opór społeczny i konspiracja o proweniencji narodowej na terenie Skawiny w latach 1945-1956
• Trzy konspiracje. Historia Aleksandra Rusina ps. Rusal
• Obszar Zachodni Zrzeszenia WiN 1945
• Ruch Oporu Armii Krajowej
• Podpułkownik Ludwik Marszałek Zbroja
• Władysław Siła-Nowicki. Żołnierz i konspirator 1939–1956
• Prześladowania komunistyczne w Pieszycach 1945-1956. Studium terroru i prowokacji
• Pokolenia wolnej Polski.
• Nie tylko WiN i PSL. Opór społeczny w latach 1945-1956 w powiecie tarnowskim
• Nie było czasu na strach. Z Janiną Wasiłojć-Smoleńską rozmawiają Marzena Kruk i Edyta Wnuk

► e-booki

• Zdzisław Badocha „Żelazny” 1925–1946. Niezłomny z Zagłębia

• Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, t. I, cz. 1. Wrzesień 1939 – czerwiec 1941, wydanie II (poprawione i uzupełnione)
• Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, t. I, cz. 2. Wrzesień 1939 – czerwiec 1941, wydanie II (poprawione i uzupełnione), Instytut Pamięci Narodowej i Studium Polski Podziemnej – Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie, Warszawa 2015 
• Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, tom II, część 1, Czerwiec 1941 – kwiecień 1943, wydanie II (poprawione i uzupełnione)
• Armia Krajowa w dokumentach 1939–1945, tom II, część 2, Czerwiec 1941 – kwiecień 1943, wydanie II (poprawione i uzupełnione), Instytut Paimięci Narodowej, Studium Polski Podziemnej – Instytut Polski i Muzeum gen. Sikorskiego w Londynie, Wojskowe Biuro Historyczne im. gen. broni Kazimierza Sosnkowskiego, Warszawa 2019

► Audiobooki

• Józef Bandzo „Jastrząb”, Tak było. Wspomnienia partyzanta 3. i 5. Wileńskiej Brygady AK, Warszawa 2021, czyta: Marcin Kwaśny
• Płyta: Dziesięć kroków. Memoriał Warszawski 1944
• „Nie było czasu na strach…” Z Janiną Wasiłojć-Smoleńską rozmawiają Marzena Kruk i Edyta Wnuk (audiobook w interpretacji Anny Marii Buczek i Teresy Lipowskiej), Szczecin 2017, ss. 20, długość nagrania 8 h 47 min

• Biogram bohaterki audiobooka „Nie było czasu na strach...” Janiny Wasiłojć-Smoleńskiej ps. „Jachna”

► „Archiwum Polskich Losów” – nowa seria wydawnicza Archiwum IPN

Nowa nowa seria wydawnicza Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej „Archiwum Polskich Losów”: upamiętnia osoby wyróżniające się postawą i osiągnięciami w polskim życiu społecznym, politycznym i kulturalnym, a także wydarzenia, w których uczestniczyły w naznaczonym totalitaryzmem XX w.

• Agnieszka Chrzanowska-Pietrzak, Mieczysław Sokołowski 

► Komiksy Wydawnictwa IPN

• Wilcze tropy cz. 1. Zygmunt
• Wilcze tropy cz. 2. Orlik
• Wilcze tropy cz. 3. Młot
• Wilcze tropy cz. 4. Zapora. Hieronim Dekutowski
• Wilcze tropy cz. 5. Żelazny
• Wilcze tropy cz. 6. Szary – Antoni Heda
• Wojenna Odyseja Antka Srebrnego 1939-1946. Zeszyt 8. Na partyzanckich ścieżkach 1946 r.
• Wojenna Odyseja Antka Srebrnego 1939-1946. Zeszyt 9. W matni.1946 r.
• Dlaczego w piwnicach praskich straszy? Seria: Seria: Aga, Adam i Hamlet na tropie tajemnic. Zeszyt 3
• Major Hubal

► Zapowiedzi wydawnicze:

• W kleszczach totalitaryzmów. Łukasz Ciepliński (1913-1951). Tom I. Prawość i męstwo

W księgarniach jest już dostępy e-book:„W kleszczach totalitaryzmów. Łukasz Ciepliński (1913-1951)”

► Podcast Wydawnictwa IPN

• Ciepliński – heroizm niedoceniony? – Podcast: Ekspres czytelniczy IPN [29]

► e-book/ audiobook [do pobrania]

• „W kleszczach totalitaryzmów. Łukasz Ciepliński (1913-1951)”
• Zdzisław Broński „Uskok”, Pamiętnik (1941– maj 1949)

► Publikacje Wydawnictwa IPN [do pobrania] 

• Danuta Siedzikówna „Inka” (1928–1946)
• Stanisław Sojczyński „Warszyc” (1910–1947)
• Major Hieronim Dekutowski „Zapora” (1918–1949)
• Mecenas Władysław Siła-Nowicki (1913–1994)
• Leszek Biały „Jakub” (1919–1945)
• Tadeusz Radwański „Kostek”. „Wyklęty” z Annopola (1925–1948)
• Jeden z „wyklętych”. Feliks Selmanowicz „Zagończyk” 1904–1946
• Józef Kuraś „Ogień” i Zgrupowanie Partyzanckie „Błyskawica”
• Ks. Władysław Gurgacz SJ – do pobrania w formacie
• Stanisław Ludzia „Harnaś”
• Lasy Janowskie – Zarzecze – Świecie 19/20–24 sierpnia 1950 r. – likwidacja oddziału Adama Kusza „Adama”
• Tadeusz Zajączkowski „Mokry” i oddział partyzancki „Błyskawica”-„Huragan”
• Rozbicie więzienia w Kielcach w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 r.
• Adam Domalik „Kowboj”, Antoni Wąsowicz „Roch”. Broszura do pobrania. Wydanie II uzupełnione
• Wojciech Frodyma „Mucha”, Ryszard Kłaput „Pomsta”, Tadeusz Kościelniak „Silny”
• Mieczysław Kozłowski ps. „Żbik”, „Bunt”
• Podporucznik Kazimierz Chmielowski „Rekin” 1925–1950
• Memoriał Zrzeszenia WiN do Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych
• Stefan Balicki „Bylina”, Stanisław Szajna „Orzeł”. Broszura edukacyjna
• Mikołaj Mazur „Pasek”, Władysław Nowak „Groźny”. Broszura edukacyjna
• „Wiarusy”. Broszura edukacyjna
• Tadeusz Gajda „Tarzan”, Wiesław Budzik „Roland”. Broszura edukacyjna
• Pod czerwonym pręgierzem. Proces krakowski WiN i PSL w 1947 roku

► Do pobrania

Biuletyn IPN

• Biuletyn IPN nr 3/2021 – Krwawa rozprawa z podziemiem
• Biuletyn IPN nr 9/2020 – Nowe spojrzenie na WiN
• Biuletyn IPN 3/2020 – Honor Polaka
• Biuletyn IPN 3/2019 – Młodzież wyklęta
• Biuletyn IPN nr 3/2018 – Powrót bohaterów
• Biuletyn IPN 3/2017 – Druga konspiracja, podziemie niepodległościowe po drugiej wojnie światowej
• "Biuletyn" nr 1–2/2008 WiN Wierni Testamentowi Polski Niepodległej

Publikacje

• Elżbieta Jakimek-Zapart, Sny wstaną... Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci
• Łukasz Pasztaleniec, Lasy Janowskie – Zarzecze – Świecie 19/20–24 sierpnia 1950 r. – likwidacja oddziału Adama Kusza „Adama”
• Dawid Golik, Roksana Szczypta-Szczęch, Ks. Władysław Gurgacz SJ
• Jacek Wołoszyn, Zapomniane ogniwo. Konspiracja młodzieżowa na ziemiach polskich 1944–56
• Dawid Golik, Maciej Korkuć, Józef Kuraś „Ogień” i Zgrupowanie Partyzanckie „Błyskawica”
• Dawid Golik, Wiarusy
• Izabela Rychert, Jeden z „wyklętych”. Feliks Selmanowicz „Zagończyk” 1904–1946
• Marcin Zwolski, Poszukiwanie i identyfikacja ofiar zbrodni systemów totalitarnych. Doświadczenia polskie w kontekście europejskim
• Karolina Wichowska, „The soldiers’ field”. The excavation and identification of communist terror victims buried in the Powązki cemetery in Warsaw
• Marzena Kruk, Edyta Wnuk, „Nie było czasu na strach...” Z Janiną Wasiłojć-Smoleńską rozmawiają Marzena Kruk i Edyta Wnuk
• Wojciech Frazik, Tomasz Łabuszewski, Memoriał Zrzeszenia WiN do Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych
• Michał Ostapiuk, Podporucznik Kazimierz Chmielowski „Rekin” 1925–1950
• Dawid Golik, Filip Musiał, Stefan Balicki „Bylina”, Stanisław Szajna „Orzeł”. Broszura edukacyjna
• Dawid Goli, Stanisław Ludzia „Harnaś”
• Przemysław Benken, Tajemnica śmierci Jana Rodowicza „Anody”
• Wojciech Frazik, Filip Musiał, Michał Wenklar, Pod czerwonym pręgierzem. Proces krakowski WiN i PSL w 1947 roku
• Marek Gałęzowski, Testament Polski walczącej. Ostatnie przesłanie Polskiego Państwa Podziemnego
• Marek Gałęzowski, Testament of fighting Poland. The Final Message of the Polish Underground State
• Tomasz Łabuszewski, Piotr Niwiński, Piotr Szubarczyk, Wyklęci Niezłomni 1944–1963

Więcej: TUTAJ

►Z serii „Patroni naszych ulic”

• Jacek Pawłowicz, Rotmistrz Witold Pilecki (1901–1948)
• Mirosław Surdej, Pułkownik Łukasz Ciepliński (1913–1951)
• Małgorzata Ptasińska, Stefan Korboński (1901–1989)
• Generał August Emil Fieldorf „Nil” (1895-1953)
• Tomasz Sudoł, Maciej Żuczkowski, Major Hieronim Dekutowski „Zapora” (1918–1949)
• Tomasz Toborek, Stanisław Sojczyński „Warszyc” (1910–1947)
• Ewa Celińska-Spodar, Jan Rodowicz „Anoda” (1923 –1949)
• Maciej Żuczkowski, Generał brygady Antoni Chruściel (1895–1960)
• Marzena Kruk, Grzegorz Berendt, Danuta Siedzikówna „Inka” (1928–1946)
• Katarzyna Minczykowska Generał brygady Elżbieta Zawacka „Zo" (1909–2009)

Więcej: Katalog publikacji Patroni naszych ulic

► Z serii „Bohaterowie Niepodległej"

• Grzegorz Makus, Henryk Lewczuk „Młot”
• Tomasz Panfil, Antoni Kopaczewski „Lew”
• Grzegorz Łeszczyński, Henryk Bąk
• Grzegorz Makus, Tadeusz Zieliński „Igła”

► Dodatki do prasy – do pobrania 

• Dodatek historyczny IPN w„Gazecie Codziennej Nowiny” poświęcony Żołnierzom Niezłomnym. 1 marca 2024
• Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – dodatek historyczny, przygotowany przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie, ukazał się 1 marca 2023 r. w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych w „Super Nowościach” i 2 marca w „Nowinach”.
• Dzień Pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej. Dodatek Oddziału IPN w Białymstoku do „Kuriera Porannego” i „Gazety Współczesnej”
• Za wolną Polskę. Żołnierze Wyklęci 1944–1963 – dodatek prasowy IPN do „Naszego Dziennika”, 1 marca 2023.
• Obława Augustowska – dodatek z 8 lipca 2022 r. do „Kuriera Porannego” i „Gazety Współczesnej”, przygotowany we współpracy z Oddziałem Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku
• Dodatek historyczny rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej z okazji Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”
• „Warszyc” – legendarny dowódca Konspiracyjnego Wojska Polskiego
• Dodatek Historyczny IPN opublikowany 1 marca 2021 r. w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych
• „Ostatnie powstanie”. Dodatek prasowy na Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – Wydawnictwo przygotowane przez Oddział IPN w Krakowie i Delegaturę w Kielcach, 26 lutego 2021
• Ofiary Obławy Augustowskiej
• Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych na Rzeszowszczyźnie – dodatek ukazał się 27 lutego 2020 w „Super Nowościach” i „Nowinach”.
• Powrót pokolenia wyklętych, „Nasz Dziennik” 2/2011 (45)
• Księża Niezłomni – „Nowe Państwo – Niezależna Gazeta Polska”, 11/2010
• Ostatni leśni KWP – „Nowe Państwo – Niezależna Gazeta Polska”, 6/2010
• Żołnierze Wyklęci – „Gazeta Polska”, 3 marca 2010
• Wierni wyklęci – „Rzeczpospolita”, 27–28.02.2010
• Najmężniejszy z mężnych (o rotmistrzu Witoldzie Pileckim) - „Rzeczpospolita”, 24-25.05.2008
• Żołnierze wyklęci – powojenne podziemie niepodległościowe - „Nasz Dziennik”, 1/2007 (1) https://przystanekhistoria.pl/pa2/biblioteka-cyfrowa/dodatki-do-prasy/25123,Zolnierze-wykleci-powojenne-podziemie-niepodleglosciowe.html
• Generał Okulicki 1898–1946 – „Nasz Dziennik”, 3/2011 (46)

► Wystawy

• Wystawa „Żołnierze Wyklęci. Podziemie niepodległościowe 1944–1963” – do pobrania PL/EN. Wystawa przygotowana przez OBEN IPN w Krakowie.
• Podziemie niepodległościowe na Lubelszczyźnie po 1944 r.: Wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Lublinie, w przystępnej formie prezentuje najważniejsze fakty z historii dramatycznych zmagań polskiego niepodległościowego podziemia na Lubelszczyźnie z komunistycznym zniewoleniem po 1944 roku.
• Witold Pilecki – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN opowiada o życiu i śmierci jednego z najdzielniejszych Polaków w historii Europy pierwszej połowy XX wieku.

• Łukasz Ciepliński – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN.
• August Emil Fieldorf – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Krakowie.
• Jan Rodowicz „Anoda” – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN.
• Leopold Okulicki – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Krakowie.
• Danuta Siedzikówna „Inka” – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Biuro Edukacji Narodowej IPN.
• Tadeusz Bór-Komorowski – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN we Wrocławiu. 
• Jan Piwnik „Ponury” – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Referat Edukacji Narodowej IPN w Kielcach.
• Waldemar Szwiec „Robot” – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Referat Edukacji Narodowej IPN w Kielcach.
• Władysław Liniarski „Mścisław” – biograficzna wystawa elementarna przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej IPN w Białymstoku. 
• Wystawa „Zapomniane ogniwo. Konspiracyjne organizacje młodzieżowe na ziemiach polskich w latach 1944/45–1956”
• Bracia Niezłomni. Leon Taraszkiewicz „Jastrząb”, Edward Taraszkiewicz „Żelazny”. Wystawa przygotowana przez Oddziałowe Biuro Edukacji Narodowej w Lublinie, została poświęcona dwóm spośród najbardziej rozpoznawalnych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego walczących na Lubelszczyźnie w latach 1945–1951.
• Wystawa „Podziemie niepodległościowe na Kielecczyźnie po 1944 r.” Wystawa elementarna przygotowana przez Referat Edukacji Narodowej w kieleckiej delegaturze Instytutu Pamięci Narodowej. Prezentuje najważniejsze informacje na temat podziemia niepodległościowego po 1944 r. w ujęciu lokalnym: drugowojenny rodowód konspiracji antykomunistycznej, działalność organizacji „Niepodległość”, Delegatury Sił Zbrojnych na Kraj oraz Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” oraz ich przywódców.

► Teki edukacyjne

• Polskie podziemie niepodległościowe 1944–1963
• Konspiracja młodzieżowa 1944–1956
• Konspiracyjne Wojsko Polskie w latach 1945–1948

► Materiały edukacyjne do wystaw

• Żołnierze Wyklęci. Podziemie niepodległościowe 1944–1963 Materiały edukacyjne do wystawy elementarnej IPN jest dodatkiem edukacyjnym do wystawy elementarnej „Żołnierze wyklęci. Podziemie niepodległościowe 1944–1963”, która prezentuje polski opór przeciwko narzuconej krajowi po II wojnie światowej przez Związek Sowiecki dyktaturze komunistycznej.

► Gry IPN

• Anoda – mobilna gra miejska

► Ulotka - do pobrania

• mjr Hieronim Dekutowski ps. „Zapora”

► Notacje: opowiedziane.ipn.gov.pl

• Wacław Sikorski – ur. 1925, żołnierz AK i WiN, powstaniec warszawski, w 1949 r. skazany na karę śmierci, zamienioną na dożywocie. Więziony w Rawiczu, Wronkach i Sztumie.
• Andrzej Ostrowski – ur. 1938 r., siostrzeniec rtm. Witolda Pileckiego. Od urodzenia do wybuchu Powstania Warszawskiego  zamieszkały w Warszawie na Żoliborzu, samodzielnie przeżył Powstanie Warszawskie, matka łączniczka w Zgrupowaniu „Róg" (Starówka) po wywózce przez obóz w Pruszkowie odnalazła go pod Krakowem.
• Jan Plebanek – ur. 1931 r., przywódca podziemnej organizacji „Orle Gniazdo”, aresztowany w 1950 r., skazany na 9 lat, więziony w Zielonej Górze i Strzelcach Opolskich.

Tag Żołnierze Wyklęci:

• Tadeusz Bieńkowicz – konspirator i żołnierz AK, Żołnierz Wyklęty, ofiara represji stalinowskich, generał brygady WP
• Mieczysław Chojnacki – żołnierz Armii Krajowej i powojennego podziemia antykomunistycznego, więzień stalinowski skazany na karę śmierci, świadek ostatnich chwil życia  mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”.
• Wojciech Grzesiakowski – kapitan rezerwy WP, członek konspiracyjnej organizacji Żołnierze Wolnej Polski, harcerz, więzień PRL, członek NSZZ Rolników Indywidualnych "Solidarność", przedsiębiorca
• Jerzy Krupa – żołnierz Polskiego Państwa Podziemnego, członek oddziału Aleksandra Rusina ps. Olek, założyciel Tajnej Organizacji Polskie Powstańcze Siły Zbrojne, Żołnierz Wyklęty.
• Włodzimierz Korsak – żołnierz Armii Krajowej ps. „Kos”. Był łącznikiem, brał udział w przyjmowaniu zrzutów i ratowaniu Żydów. Po wojnie żołnierz Pogotowia Akcji Specjalnej NSZ na miasto Lublin (ps. „Dragon”)
• Stanisław Maślanka – harcerz, konspirator AK i WiN, żołnierz 27. Wołyńskiej DP AK, Żołnierz Wyklęty, represjonowany w czasach stalinowskich
• Marian Pawełczak – żołnierz Armii Krajowej, zastępca dowódcy plutonu w oddziale Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, uczestnik akcji zbrojnych pod jego dowództwem.
• Stefan Pastewka – żołnierz Szarych Szeregów, Powstaniec Warszawski, konspirator podziemia antykomunistycznego, więzień UB i NKWD
• Jan Podhorski – generał brygady rezerwy WP, harcerz, ochotnik w wojnie obronnej 1939 r., żołnierz Organizacji Wojskowej Związek Jaszczurczy i NSZ, Powstaniec Warszawski, leśnik.
• Maria Mirecka-Loryś – należała do Młodzieży Wszechpolskiej, uczestniczka konspiracji narodowej, Komendantka Narodowej Organizacji Wojskowej Kobiet Okręgu Rzeszowskiego oraz Narodowejgo Zjednoczenia Wojskowego Kobiet, zaangażowana w działalność organizacji polonijnych w USA
• Leszek Mroczkowski – Żołnierz podziemia antykomunistycznego (IV Komenda WiN), więzień stalinowski, członek NSZZ „Solidarność”, podpułkownik WP w stanie spoczynku.
• Andrzej Pilecki – Inżynier elektronik, harcerz, syn rotmistrza Witolda Pileckiego

► Film

• Film dokumentalny „Kobiety wyklęte. Represje komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec kobiet – działaczek podziemia niepodległościowego”. 
• „Zapora” Hieronim Dekutowski – film dokumentalny [English Subtitles] Film o jednym z najbardziej niezłomnych dowódców polskiego podziemia niepodległościowego, cichociemnym – majorze Hieronimie Dekutowskim. Jest to przede wszystkim zapis wspomnień podkomendnych mjr. „Zapory”, kolegów, przyjaciół i członków rodziny.

• Ostatnia droga rotmistrza Witolda Pileckiego [fabularny film krótkometrażowy] Film ukazuje ostatnie chwile życia rtm. Witolda Pileckiego. Jednego z największych bohaterów w polskiej historii torturowanego i zamordowanego przez komunistycznych oprawców.
• Obława reż. Beata Hyż-Czołpińska – film dokumentalny.

► IPNtv

• Żołnierze wyklęci przez komunistów – Historia dla Ciebie odc. 35
• Żołnierze Wyklęci przez komunistów, Stalinogród, Dzień Kobiet w PRL – Historia dla Ciebie odc. 1
• Wielkopolscy Żołnierze Wyklęci: odc. 1 gen. Jan Podhorski
• IPNtv Bydgoszcz – 1 marca Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych – prezentacja
• Żołnierze Wyklęci w świetle źródeł historycznych –cykl Jak pisać i mówić o trudnych kartach dziejów?
• Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” – Już dopala się ogień biwaku  [PIOSENKA]
• Cześć i chwała bohaterom! – Przystanek Historia, odc. 31
• Bestie Bieruta z Rakowieckiej – Przystanek Historia odc. 73
• Mjr Hieronim Dekutowski „Zapora”. Żołnierz Niezłomny – koncert w rocznicę śmierci
• IPNtv Gdańsk: W świetle prawdy – odc. 4 Zdzisław Badocha „Żelazny”
• 10. Koncert Galowy w hołdzie Żołnierzom Wyklętym – „Niezwyciężeni”
• Spektakl muzyczny w hołdzie żołnierzom wyklętym –„Wilczy ślad. Piosenki Niezłomnych”

Playlista: IPNtv: Żołnierze Niezłomni – cykl etiud filmowych

• Hieronim Dekutowski „Zapora” – Żołnierze Niezłomni
• Żołnierze Niezłomni – Danuta Siedzikówna „Inka”
• Niezłomni – Józef Franczak „Laluś”
• Hieronim Dekutowski „Zapora” – Żołnierze Niezłomni
• Żołnierze Niezłomni – Zdzisław Broński „Uskok"
• Żołnierze Niezłomni – Edward Taraszkiewicz „Żelazny”
• Żołnierze Niezłomni – Ruta Czaplińska „Ewa”
• Żołnierze Niezłomni – Ks. Władysław Gurgacz „Sem”
• Żołnierze Niezłomni – Kazimierz Kamieński „Huzar”
• Żołnierze Niezłomni – Andrzej Kiszka „Dąb”
• Żołnierze Niezłomni – Stanisław Sojczyński „Warszyc”
• Żołnierze Niezłomni – Marian Bernaciak „Orlik”
• Żołnierze Niezłomni – Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój”
• Żołnierze Niezłomni – Władysław Łukasiuk „Młot”
• Żołnierze Niezłomni – Anatol Radziwonik „Olech”
• Żołnierze Niezłomni – Zygmunt Olechnowicz „Zygma”
• Żołnierze Niezłomni – Czesław Zajączkowski „Ragner”
• Żołnierze Niezłomni – Antoni Olechnowicz „Pohorecki”
• Żołnierze Niezłomni – Kazimierz Żebrowski „Bąk” i Jerzy Żebrowski „Konar”
• Żołnierze Niezłomni – Zygmunt Szendzielarz „Łupaszka”

Cykl etiud filmowych: „Żołnierze Niezłomni. Żołnierze Wyklęci”

Dyskusje, wykłady

• Wyklęci – fakty i mity – dyskusja
• Refleksje – Władysław Gurgacz SJ, kapelan Żołnierzy Wyklętych [DYSKUSJA o KSIĄŻCE]
• Polskie rehabilitacje. Wybrane zagadnienia polityki karnej władz PRL w latach 1953–1957
• Komendant „Bury”. Biografia kpt. Romualda Rajsa „Burego” 1913–1949 [Rozmowa o książce]

Więcej materiałów: IPNtv
Zachęcamy do korzystania z Inwentarza Archiwalnego IPN: https://inwentarz.ipn.gov.pl/

Kontakt dla mediów:

dr Rafał Kościański
rzecznik prasowy IPN
tel. +48 735 205 793
rzecznik@ipn.gov.pl

AUDIO:

• 1 marca: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych - dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, zastępca prezesa IPN, po. dyrektor Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN
• 1 marca: Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych - Paweł Sztama, Biuro Badań Historycznych IPN
• gen. August Fieldorf Nil - Stanisław Płużański, Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie