Społeczeństwo kresowe zdołało jednak zbudować prężną sieć Polskiego Państwa Podziemnego. Na Wileńszczyźnie i Nowogródczyźnie w chwili największej mobilizacji, czyli uderzenia na Wilno w ramach operacji „Ostra Brama” w dniach 7–13 lipca 1944 r., do walki przystąpiło ponad 16 tys. żołnierzy. Operacja, mająca na celu opanowanie miasta, miała być pierwszym sprawdzianem założeń akcji „Burza” – witania Armii Czerwonej na wyzwolonych ziemiach polskich przez Armię Krajową.
