Nawigacja

Zapowiedzi wydawnicze IPN

 

Symon Petlura. Przywódca niepodległej Ukrainy, red. Mirosław Szumiło, IPN, Studium Europy Wschodniej UW, Warszawa 2021, 466 s., ISBN 978-83-8229-216-9              

Symon Petlura odegrał czołową rolę w ukraińskiej rewolucji narodowej w latach 1917–1921, a następnie był przywódcą ukraińskiej emigracji politycznej. Jest z pewnością symbolem walk o niepodległość. Jednakże wokół jego postaci narosło wiele mitów i stereotypów. Ich źródłem była przede wszystkim sowiecka propaganda, która przez ponad 70 lat zwalczała zaciekle Petlurę i „petlurowców” jako synonim kontrrewolucji i zaprzedania się „polskim interwentom”. Stąd też po odzyskaniu niepodległości w 1991 r. jego postać z trudem przebijała się przez pokłady negatywnej propagandy, aby zająć należne miejsce w pamięci historycznej Ukraińców.
Celem niniejszej publikacji jest zapoznanie czytelników z wybranymi zagadnieniami dotyczącymi działalności Symona Petlury jako przywódcy Ukraińskiej Republiki Ludowej w czasie walk o niepodległość i na emigracji, okolicznościami jego tragicznej śmierci i procesu zabójcy oraz procesem kształtowania jego wizerunku w oczach Ukraińców od okresu rewolucji po czasy współczesne. Kilka tekstów ma charakter podsumowania dotychczasowego stanu wiedzy, w pozostałych znajdziemy również nowe, nieznane wcześniej fakty i analizy.
Prezentowany tom powstał w ramach prac Polsko-Ukraińskiej Komisji Historyków dla Badania Relacji Wzajemnych w latach 1917–1921. Zgodnie z przyjętymi w publikacjach Komisji regułami tom ma charakter dwujęzyczny.

 

 
 

 

Arkadiusz Kutkowski, Polskie rehabilitacje. Wybrane zagadnienia polityki karnej władz PRL w latach 1953–1957, Lublin–Radom 2021, 584 s., ISBN 978-83-8229-222-0

Książka opisuje fenomen polskich rehabilitacji, które doprowadziły do oddania sprawiedliwości części ofiar bezprawia w komunistycznym państwie polskim w latach 1944–1956.

 

Sylwia Galij-Skarbińska, Wojciech Polak, „Nigdy przed mocą nie ugniemy szyi”. Obóz internowania w Potulicach 1981–1982, Gdańsk–Warszawa 2021, Wydanie 2, 412 s., ISBN 978-83-8229-229-9

Autorzy książki, w oparciu o szeroką bazę źródłową, opisują dzieje obozu internowania utworzonego w więzieniu w Potulicach niedaleko Nakła w latach 1981–1982.

 

Jan Jurkiewicz, Górnicza „Solidarność” w województwie katowickim 1980–1989, IPN, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Katowice–Zabrze–Warszawa 2021, 448 s., ISBN 978-83-8229-235-0

Książka  stanowi tom studiów poświęconych dziejom społecznym górnictwa górnośląsko-zagłębiowskiego w okresie PRL. Pozwalają one lepiej zrozumieć skomplikowaną rzeczywistość najbardziej zindustrializowanego regionu w kraju w ostatnich kilkunastu latach istnienia tzw. Polski Ludowej.

 

Mieczysław Ryba, Kościół i państwo na Kresach Południowo-Wschodnich II RzeczypospolitejLublin 2021, 368 s., ISBN  978-83-8229-258-9

W książce zostały omówione niezwykle skomplikowane relacje religijne i narodowościowe na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Autor swoje zainteresowania koncentruje na terenach, gdzie występowała zacięta rywalizacja polsko-ukraińska o sympatie miejscowej ludności. W sensie terytorialnym chodzi tu o dawną Galicję Wschodnią łącznie z zachodnią Łemkowszczyzną oraz o część dawnego zaboru rosyjskiego, tj. Wołyń, południowe Polesie, Podlasie oraz Chełmszczyznę.

 

Rafał Łatka, Urząd do spraw Wyznań – struktury, działalność, ludzie, tom 2: Struktury administracji wyznaniowej i pierwsze lata działalności Urzędu ds. Wyznań w Polsce ludowej (1945–1956)Warszawa 2021, 496 s., ISBN 978-83-8229-257-2  

Książka ma na celu opisanie struktur, działalności i pracowników aparatu wyznaniowego Polski ludowej oraz wybranych aspektów jego działalności w pierwszej dekadzie panowania w Polsce systemu komunistycznego.

 

Joachim Walther, Kontekst konspiracyjny. Literatura a służba bezpieczeństwa w NRD, Warszawa 2021, 416 s., ISBN 978-83-8229-126-1

Książka ukazuje, jaki wpływ na literaturę NRD miały kontrola i sterowanie ze strony Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego. Jest rezultatem badań, które autor przeprowadził jako pracownik naukowy w Instytucie Gaucka. Jej pierwsze niemieckie wydanie zostało zaprezentowane w 1996 r. na Targach Książki we Frankfurcie nad Menem i wywołało niemałe zainteresowanie mediów oraz dość gwałtowną debatę publiczną.

 

Paryż, Londyn, Monachium, Nowy Jork. Powrześniowa emigracja na mapie kultury nie tylko polskiej, tom 3: Wybitne postaci kobiece, red. Anna Janicka, Ewa Rogalewska, Violetta Wejs-Milewska, Białystok–Warszawa 2021, 724 s., ISBN 978-83-8229-172-8                             

Trzeci tom pracy zbiorowej Paryż, Londyn, Monachium, Nowy Jork. Powrześniowa emigracja na mapie kultury nie tylko polskiej z jednej strony stanowi kontynuację dwu poprzednich edycji poświęconych aktywności politycznej i kulturalnej wychodźstwa niepodległego po 1939 r., z drugiej zaś uzupełnia je i wzbogaca o wyraźnie sprofilowaną tematykę, co poniekąd wyjaśnia podtytuł Wybitne postaci kobiece.                    

 

Adam Hlebowicz, Podróż na Wschód,  Warszawa 2021, 512 s., ISBN 978-83-8229-264-0

Podróż na Wschód Adama Hlebowicza zawiera uporządkowane tematycznie artykuły poświęcone głównie problematyce kresowej: rozważania nad znaczeniem pojęcia „Kresy” i przywracaniem pamięci o nich oraz ilustrowany przykładami opis zagłady polskich elit i strat kultury materialnej na Wschodzie. Trzon książki stanowią reportaże o ludziach i miejscach ‒ od ziem utraconych przez Karelię, Bajkał po Kazachstan.

 

Eugeniusz Swarcewicz, Wspomnienia kresowego organisty, Warszawa 2021, 152 s., ISBN 978-83-8229-265-7

Wspomnienia Eugeniusza Swarcewicza, długoletniego organisty najpierw na Białorusi, potem na Ukrainie, świeckiego katolika bez reszty zaangażowanego w życie Kościoła katolickiego w ZSRS. Na skutek komunistycznych represji przetrzebiona inteligencja katolicka po II wojnie światowej niemal przestała istnieć, jej życie religijne i intelektualne toczyło się w ukryciu.

 

Od nadziei do niepodległości. NSZZ „Solidarność” 1980–1989/90. Studia i szkice, red. Łukasz Sołtysik, Grzegorz Waligóra, Wrocław–Warszawa 2021, 608 s., ISBN 978-83-8229-242-8

Historia NSZZ „Solidarność” od lat przykuwa uwagę badaczy różnych dyscyplin naukowych. To nie tylko dzieje politycznej batalii zorganizowanego społeczeństwa o niepodległą Polskę, ale przede wszystkim fenomen wielkiego ruchu społecznego, który na trwałe odmienił sposób myślenia, a także działania wielu osób, wywarł znaczący wpływ na inne organizacje oraz instytucje, przyczyniając się do ich reformy i odnowy. To również ruch, który przez całą dekadę lat osiemdziesiątych XX w. przykuwał uwagę światowej opinii publicznej i wyznaczał innym narodom Europy Środkowej i Wschodniej drogę do wolności.

 

Patryk Pleskot, Post po „karnawale”. Amerykańskie placówki dyplomatyczne w PRL wobec pierwszych tygodni stanu wojennego, Warszawa 2021, 552 s., ISBN 978-83-8229-223-7

Tom prezentuje wybór dokumentów: tłumaczeń raportów ambasady USA w Warszawie z pierwszych tygodni stanu wojennego, sporządzonych przez Departament II MSW (kontrywiad). Książkę można uznać za kontynuację publikacji „Karnawał” po amerykańsku, wydanej w 2020 r. (w serii OBBH Warszawa „Warszawa nie?pokonana”)

 

Michał Ceglarek, Kapelani Wojska Polskiego z okresu wojny polsko-sowieckiej 1919–1921, Warszawa 2021, 448 s., ISBN 978-83-8229-230-5 

Trwająca w latach 1919–1921 wojna polsko-sowiecka spowodowała mobilizację wielu grup społecznych. Jedną z nich było duchowieństwo. Księża diecezjalni i zakonni podjęli zadania kapelanów wojskowych. W całym okresie wojny szeregi Wojska Polskiego zasiliło 631 księży. Stanowili oni czynnik budujący i utrzymujący morale żołnierzy na pierwszej linii frontu oraz społeczeństwa będącego na terytorium pozafrontowym. 

 

Historia. Pamięć. Świadomość, red. Agnieszka Klarman, Wrocław–Warszawa 2021, 344 s., ISBN 978-83-8229-203-9

Potrzeba ujęcia w szerszym kontekście problemu historii, pamięci i świadomości zbiorowej społeczeństwa polskiego zrodziła pomysł na przeprowadzenie swego rodzaju próby ukazania mechanizmów zapamiętywania doświadczeń historycznych i ich wpływu z jednej strony na współczesny obraz dziejów narodowych, z drugiej – na psychologiczne, socjologiczne, kulturowe skutki traum narodowych, przejawiające się zarówno zbiorowo, jak i indywidualnie wśród Polaków i oddziałujące na współczesne zjawiska społeczne.

 

Marcin Jurek, W polskiej Wandei. Komunistyczna Partia Polski w województwie poznańskim w czasach II RzeczypospolitejPoznań-Warszawa 2021, 444 s., ISBN 978-83-8229-177-3

Książka jest pierwszą próbą monografii ruchu komunistycznego w regionie. Przedstawia poszczególne etapy jego rozwoju, partyjne struktury, a także sytuuje nielicznych poznańskich komunistów na tle życia politycznego województwa. Autor stara się również odpowiedzieć na pytanie, kim byli miejscowi kapepowcy, oraz w jaki sposób kreowano kult KPP i odwoływano się do jej dziedzictwa w realiach Polski Ludowej. 

 

Czesława Panek-Wierzbińska, Chmielów – nasz utracony raj, wstęp i oprac. Joanna Żelazko, Łódź–Warszawa 2021, 160 s., ISBN 978-83-8229-191-9 

Czesława Panek-Wierzbińska spisała po latach swoje wspomnienia. Ukazała w nich drogę, jaką przebyła jako dziecko z Chmielowa w woj. stanisławowskim (wysiedlona 10 lutego 1940 r.) do Nowej Zelandii. Chociaż w publikacji przeważają opisy niedoli, trudnych doświadczeń, również tych związanych ze stratą najbliższych osób, to można w niej także odnaleźć radosne akcenty. Książka została wydana w Nowej Zelandii w 2015 r. pod tytułem Chmielów. Our Paradise Lost

 

Bartłomiej P. Szyprowski, „Z moich kości i z mojej krwi powstanie prawdziwy Polak…”. II Inspektorat Zamojski Armii Krajowej (marzec 1948 – grudzień 1954 r.)Warszawa 2020, 976 s., ISBN druk 978-83-8229-069-1 

Opracowanie poświęcone II Inspektoratowi Zamojskiemu Armii Krajowej, jego powstaniu i działalności. Funkcjonował on jako zwarta struktura od marca 1948 r. do jego rozbicia przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (UBP) w kwietniu 1950 r. Później, mimo formalnego braku kierownictwa, żołnierze nadal uznawali się za członków zrzeszenia i podejmowali próby reaktywacji ośrodka dowodzenia.

Całościowy obraz działalności tej dużej antykomunistycznej organizacji, ze wskazaniem jej celów, liczby członków oraz opisem wykonywanych zadań, był dotychczas nieznany szerszemu gronu czytelników oraz badaczy historii.

 

Marcin Krzek-Lubowiecki, Wydawnictwo Myśli Nieinternowanej. Dzieje niezależnej oficyny w latach 1982–1989Kraków 2021, 304 s., ISBN  978-83-8229-228-2 

Przedmiotem książki jest niezależna oficyna wydawnicza działająca w latach 1982 –1989 w PRL. Przedstawiono w niej dzieje tytułowego wydawnictwa, a także scharakteryzowano jego dorobek drukarski i pozawydawniczy. Praca jest podzielona na dwie zasadnicze części. W pierwszej została opisana historia Wydawnictwa Myśli Nieinternowanej, w drugiej zaś omówione zostały gazety oraz druki zwarte wydane przez oficynę w latach jej funkcjonowania.

 

Attaché i przedstawiciele misji wojskowych w Wojsku Polskim II RP i Siłach Zbrojnych PRL, red. Bartosz Kapuściak, Instytut Pamięci Narodowej, Wojskowe Biuro Historyczne, Katowice–Warszawa 2021, 328 s., ISBN 978-83-8229-197-1

W prezentowanym tomie poznajemy głównie sylwetki oficerów i żołnierzy, ich działalność wywiadowczą, polityczną oraz dyplomatyczną. Publikacja jest zbiorem artykułów poświęconym attaché i przedstawicielom misji wojskowych, którzy pełnili swoje funkcje na przestrzeni XX w. zarówno w Wojsku Polskim II Rzeczypospolitej, jak i w Siłach Zbrojnych Polski Ludowej.

 

 

Magdalena Heruday-Kiełczewska, Powszechna Wystawa Krajowa z 1929 r. w źródłach historycznych, Poznań–Warszawa 2021, 488 s. + płyta CD (seria „Studia i Materiały Poznańskiego IPN”, t. 49), ISBN 978-83-8229-125-4

Powszechna Wystawa Krajowa została urządzona w Poznaniu w 1929 r., aby pokazać dorobek odrodzonej Rzeczypospolitej. Zgromadziła 4,5 miliona gości, a zaprezentowano na niej wszystkie gałęzie przemysłu, sztukę, kulturę i życie społeczne oraz dokonania polskiego rządu. Niniejsza edycja źródłowa prezentuje dokumenty, fotografie, rysunki i plany związane z jej organizacją, przebiegiem i likwidacją. Jednocześnie próbuje odtworzyć ówczesne nastroje, oddaje głos twórcom, gościom i fotografom.

 

Dariusz Węgrzyn, Księga aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku, t. 1–3, Katowice–Warszawa 2021, 1036 s. (t. 1), 1012 s. (t. 2), 1156 (t. 3); ISBN: 978-83-8229-139-1 (t. 1), ISBN: 978-83-8229-140-7 (t. 2), ISBN: 978-83-8229-141-4 (t. 3), ISBN: 978-83-8229-142-1 (komplet)

Publikacja zawiera 46 200 biogramów mieszkańców Górnego Śląska internowanych, aresztowanych i deportowanych do pracy przymusowej w ZSRR w 1945 roku. Każdy z nich został opracowany na podstawie dokumentów proweniencji polskiej, niemieckiej, rosyjskiej, oraz relacji świadków. Książka jest jednym z nielicznych przykładów upamiętnienia imiennego dużej akcji deportacyjnej okresu II wojny światowej. Zawiera personalia i krótkie biogramy około 95% wszystkich deportowanych do ZSRR Górnoślązaków, którzy w okresie od lutego do kwietnia 1945 roku trafili do łagrów w ZSRR i pracowali tam przymusowej nawet do końca 1949 roku.

 
do góry