W uroczystościach wzięli udział m.in. przedstawiciele władz państwowych, kombatanci oraz wojsko i harcerze. Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali zastępcy prezesa – dr hab. Karol Polejowski oraz dr hab. Krzysztof Szwagrzyk.
Obchody rocznicowe rozpoczęła Msza święta w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie, sprawowana w intencji poległych, zmarłych oraz żyjących żołnierzy Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.
Następnie, pod pomnikiem pierwszego komendanta głównego Armii Krajowej gen. dyw. Stefana Roweckiego „Grota” przy ul. Chopina, zastępcy prezesa IPN złożyli wieńce.
Punktem kulminacyjnym uroczystości był Apel Pamięci, podczas którego pod pomnikiem Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej (ul. Matejki) zostały złożone wiązanki.
Obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej zostały zorganizowane przez Urząd ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej.
* * *
Korzenie Armii Krajowej sięgają zawiązanej w nocy z 26 na 27 września 1939 r. przez grupę wyższych oficerów z gen. Michałem Karaszewiczem-Tokarzewskim na czele, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego, konspiracyjnej organizacji Służba Zwycięstwu Polski. Stała się ona zalążkiem rozbudowanego później Państwa Podziemnego. SZP została przekształcona w listopadzie 1939 r. w Związek Walki Zbrojnej.
14 lutego 1942 r. Naczelny Wódz gen. Władysław Sikorski wydał rozkaz o przekształceniu Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową. Decyzja o powstaniu AK była podyktowana koniecznością scalenia polskich konspiracyjnych oddziałów zbrojnych i podporządkowania ich rządowi RP w Londynie.
Kolejnymi dowódcami Armii Krajowej byli generałowie: Stefan Rowecki ps. Grot – do 30 czerwca 1943 r., Tadeusz Komorowski ps. Bór – do 2 października 1944 r., Leopold Okulicki ps. Niedźwiadek – do 19 stycznia 1945 r. Dowódca Armii Krajowej podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych. W ciągu II wojny światowej przez szeregi ZWZ-AK przeszło blisko 450 tys. osób.
W trakcie zrealizowanych w Polsce i na Litwie przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji prac odnaleziono i zidentyfikowano szczątki 210 żołnierzy Armii Krajowej (członków i współpracowników Związku Walki Zbrojnej, Armii Krajowej, Delegatury Sił Zbrojnych, organizacji „Wolność i Niezawisłość”).
Dowiedz się więcej:
- Piotr Niwiński: Powstanie Armii Krajowej
- Materiały o Armii Krajowej na portalu przystanekhistoria.pl
- Film dokumentalny – „Armia Krajowa – armia inna niż wszystkie”
- Wykład dr. Macieja Korkucia – „Armia Krajowa – Wojsko Polskie w konspiracji”
- Infografiki o Armii Krajowej
- Nieoficjalny hymn środowisk żołnierzy AK – Armia Krajowa
- Armia Krajowa – świadectwa Niezwyciężonych. Cykl 5 fragmentów notacji IPN
- „80/80. Bohaterowie Armii Krajowej” – Cykl infografik prezentujących wybranych 80 bohaterów Armii Krajowej, zarówno tych powszechnie znanych, jak i tych, którzy nie zapisali się w społecznej świadomości historycznej
- Nagranie dyskusji „Armia Krajowa – znana i nieznana” w ramach cyklu „Między mitem a rzeczywistością – najważniejsze wydarzenia XX wieku”
- Postacie z Armii Krajowej wśród wystaw z cyklu „Biografie elementarne”
- Nagranie dyskusji – „Siła zbrojna Polskiego Państwa Podziemnego”
Wydawnictwo IPN: