English version
We wrześniu 1944 roku żołnierze 1. Dywizji Pancernej, dowodzona przez generała Stanisława Maczka, wyzwolili ok 60 flamandzkich miast, miasteczek i wsi. Do dziś mieszkańcy Belgii wspominają rozkaz gen. Maczka, zakazujący używania ognia artyleryjskiego w czasie walk o miasta, dzięki czemu tamtejsza ludność nie traciła życia i dobytku.
25 września 2022 o godz. 14.00 na Polskim Cmentarzu Wojennym w Lommel odbyły się uroczystości ku czci polskich żołnierzy poległych za wolności obu krajów. Nekropolia powstała w 1946 roku i jest największym polskim cmentarzem w Belgii. Uroczystości poprzedziła msza święta w intencji żołnierzy 1. Dywizji Pancernej oraz ceremonia złożenia kwiatów pod pomnikiem I I II wojny światowej.
Organizatorem wydarzenia była ambasada RP w Królestwie Belgii z ambasadorem Rafałem Siemianowskim na czele, Bob Nijs – burmistrz miasta Lommel oraz Związek Polaków w Belgii, któremu przewodniczy prezes Zennon Fabjan. Tegoroczne uroczystości miały szczególny wymiar, ze względu na obchody Roku Trzech Generałów: gen. Władysława Andersa, gen. Stanisława Maczka i gen. Stanisława Sosabowskiego – wybitnych polskich dowódców, którzy przyczynili się do zwycięstwa aliantów nad siłami Wehrmachtu.
Instytut Pamięci Narodowej reprezentował zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski, który podkreślił, że w czasie drugiej wojny światowej, polski duch wolności był jednym z najsilniejszych:
Walczyliśmy od samego początku, w szeregach armii i w podziemiu, na lądzie, morzu i w powietrzu. Walczyliśmy o niezawisłość innych narodów, za wolność naszą i waszą. Do końca wierzyliśmy w powodzenie tej misji. Tej niezłomnej postawie towarzyszyło ogromne zaangażowanie, o którym nie wolno zapomnieć.
Zastępca prezesa IPN opowiedział też o sztandarowym projekcie Instytutu „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, którego celem jest ukazanie wysiłku Polskich Sił Zbrojnych w czasie II wojny światowej podejmowanego dla uwolnienia Europy spod panowania dwóch reżimów totalitarnych, niemieckiego i sowieckiego.
„Szlaki Nadziei” to wędrówka obywateli polskich, żołnierzy i cywilów, którym przyświecała idea przywrócenia wolności światu, zniewolonemu przez III Rzeszę Niemiecką i jej sojuszników. Idea, przypomnijmy, usankcjonowana przez prawowite władze Rzeczypospolitej – mówił dr hab. Karol Polejowski.
Projekt wraz z towarzyszącą wystawą zainaugurowano w marcu tego roku. Odwiedził już kilka krajów, od RPA, Zimbabwe i Stany Zjednoczone, poprzez Włochy, od Iranu do Kanady. Dotarł już na cztery kontynenty. Niedługo będzie prezentowany w kolejnych lokalizacjach, między innymi Uzbekistanie, Gruzji i Kirgistanie. Przedsięwzięcie zakłada dużo więcej niż tylko prezentację ekspozycji. „Szlaki Nadziei” to także edukacja, upamiętnianie oraz odnawianie miejsc pamięci. Ponadto spotkania z Polonią i miejscową ludnością, która wciąż pielęgnuje wspomnienie polskich wyzwolicieli. Ogromną wagę przykładamy do pozyskiwania nowych materiałów archiwalnych oraz wsłuchiwania się w relacje osób, które pamiętają czasy wojny.
Na koniec swojego wystąpienia prezes Polejowski odniósł się do obecnej sytuacji geopolitycznej:
Po upadku komunizmu w Europie wydawać by się mogło, że reżimy totalitarne należą już do przeszłości. Niewyobrażalny rosyjski atak na Ukrainę pokazał w sposób jednoznaczny, że nie mogliśmy bardziej się mylić. Pamięć jest najważniejsza, także jeśli chodzi o naszą ocenę bieżących wydarzeń. Pamięć o dwudziestowiecznych reżimach w dużej mierze ukształtowała naszą europejską świadomość, która każe nam wszystkim przeciwstawiać się wszelkim pogwałceniom praw narodu do samostanowienia.