Nawigacja

Aktualności

72. rocznica wyzwolenia KL Auschwitz i Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu

  • Brama KL Auschwitz i napis „Arbeit Macht Frei” (Praca czyni wolnym)...
    Brama KL Auschwitz i napis „Arbeit Macht Frei” (Praca czyni wolnym)...
  • Tory kolejowe wiodące do obozu. Transporty więźniów zaczęły trafiać do obozu od czerwca 1940 r.
    Tory kolejowe wiodące do obozu. Transporty więźniów zaczęły trafiać do obozu od czerwca 1940 r.
  • Wyzwoleni przez Armię Radziecką więźniowie KL Auschwitz
    Wyzwoleni przez Armię Radziecką więźniowie KL Auschwitz
  • 16 kwietnia 1947 r. na terenie byłego niemieckiego obozu w Oświęcimiu powieszony został pierwszy komendant KL Auschwitz Rudolf Höss
    16 kwietnia 1947 r. na terenie byłego niemieckiego obozu w Oświęcimiu powieszony został pierwszy komendant KL Auschwitz Rudolf Höss
  • Wyzwoleni przez US Army więźniowie KL Dachau
    Wyzwoleni przez US Army więźniowie KL Dachau

27 stycznia 1945 roku, prawdopodobnie około 15:00, sowieccy żołnierze z 60. Armii Pierwszego Frontu Ukraińskiego przekroczyli bramy obozu Auschwitz I oraz obozu Auschwitz II – Birkenau. Także żołnierze aliantów, wyzwalający spod niemieckiego panowania zachodnią Europę, odkrywali, co kryło się za niemieckim określeniem „ostateczne rozwiązanie”. W każdym miejscu zetknięcie się z cieniami ludzi, stosami trupów i doskonale zorganizowanymi „fabrykami śmierci” musiało wywoływać te same reakcje. Ale to Auschwitz stał się największym symbolem tragedii Holokaustu, a data jego wyzwolenia jest obchodzona jako Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.

Zagłada ludności żydowskiej była zaplanowanym i konsekwentnie przeprowadzanym przez III Rzeszę Niemiecką procesem masowego wymordowania Żydów na wszystkich opanowanych terenach Europy, choć zdecydowana większość ofiar pochodziła z okupowanej Polski i Europy Wschodniej. Równolegle do niej przeprowadzona została akcja ludobójstwa ludności romskiej (Porajmos).

W pierwszej kolejności przygotowywano zagładę Żydów z Generalnego Gubernatorstwa – zaplanowano ją szczegółowo i nazwano Akcją Reinhardt (Einsatz Reinhardt). W Bełżcu, Sobiborze i Treblince zamordowano (głównie w komorach gazowych) co najmniej milion Żydów.

Obóz Auschwitz mieścił się na ziemiach, które w 1939 roku zostały wcielone do Rzeszy. Jego lokalizacja nie została wybrana przypadkowo. Niemcy uznali, że położenie Oświęcimia doskonale pasuje do ich zbrodniczego planu, ze względu na bliskość Generalnego Gubernatorstwa, ale też stosunkowo dobre połączenie kolejowe z Niemcami, Austrią i południową Europą. Na dodatek w miejscu przedwojennych koszar mieścił się tu obóz jeniecki dla polskich żołnierzy, który łatwo było przekształcić w obóz koncentracyjny. Formalny rozkaz w tej sprawie wydał Heinrich Himmler w kwietniu 1940 r. Obóz przez blisko pięć lat istnienia był stale rozbudowywany, a oprócz głównego obozu istniały liczne podobozy. Pierwszym komendantem KL Auschwitz był Rudolf Höss, jego następcą – Arthur Liebehenschel. Ostatni machiną śmierci kierował Richard Baer, który jako jedyny uniknął odpowiedzialności za zbrodnie.

Do dziś historycy spierają się o łączną liczbę ofiar Zagłady, a także samego obozu w Auschwitz. Szacunki badaczy najczęściej mówią o pięciu do sześciu milionach ofiar Holokaustu. Jeśli chodzi o Auschwitz, to większość podaje liczbę ok. miliona ofiar.

W 1947 roku na mocy specjalnej ustawy powołane zostało Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

W najbliższy piątek, 27 stycznia, w 72. rocznicę wyzwolenia obozu odbędą się uroczystości pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy. Przewodnim tematem tegorocznej rocznicy będzie czas – symbolizowany przez zegarek, odnaleziony w rejonie komory gazowej podczas prac archeologicznych prowadzonych 50 lat temu, a który w tym roku powrócił do Muzeum. „Czas nieuchronnie oddala nas od dziejów Auschwitz. Pamięć jest zawsze walką z czasem. Czas jednocześnie jest tym, czego zdarza się nam brakować w naszej misji ostrzegania kolejnych pokoleń przed niebezpieczeństwem populizmu, ksenofobii, antysemityzmu, rozmaitych egotyzmów narodowych” – stwierdza na oficjalnym portalu Muzeum Auschwitz jego dyrektor Piotr M. A. Cywiński.

Główne obchody rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz rozpoczęły się się o 12:00 w budynku tzw. Sauny. O 13:30 uczestnicy uroczystości, wśród nich przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej, oddali hołd pomordowanym pod pomnikiem Ofiar.

Jarosław Tęsiorowski (IPN)

do góry