Instytut Pamięci Narodowej

https://ipn.gov.pl/pl/historia-z-ipn/215841,Pawel-Gluszek-Dom-Zolnierza-w-Poznaniu.html
28.02.2026, 00:15
Dom Żołnierza Polskiego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Poznaniu. Widok zewnętrzny budynku Domu podczas uroczystości, 19 marca 1939 r. (fot. z zasobu NAC)

Paweł Głuszek: Dom Żołnierza w Poznaniu

Dom Żołnierza im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Poznaniu otwarto 19 marca 1939 r. Był to obiekt przeznaczony dla oficerów i żołnierzy, spełniający funkcje kulturalne i rozrywkowe.

Pierwszy Dom Żołnierza powstał w Warszawie w 1919 r., następny w Wilnie. Do 1939 r. w Poznaniu tego rodzaju placówka funkcjonowała w poniemieckich koszarach przy ul. Szylinga. Powstała w 1923 r. Jednak już trzy lata później oficerowie garnizonu poznańskiego rozpoczęli zbiórkę funduszy na nowy Dom Żołnierza.

Dar społeczeństwa

W 1934 r. patronat nad budową objęli wojewoda Artur Maruszewski, prezydent miasta Erwin Więckowski, hrabia Roger Adam Raczyński, gen. Felicjan Sławoj-Składkowski i arcybiskup August Hlond. Powstał Komitet Budowy Domu Żołnierza Polskiego. Na jego czele stanął dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu Ferdynand Świtalski.

W czerwcu 1935 r. miasto przekazało pod budowę Domu Żołnierza działkę przy ul. Ratajczaka. Powstał modernistyczny projekt nowego gmachu. Jego autorem był Władysław Czarnecki. Już w listopadzie 1935 r. rozpoczęto budowę. Większość funduszy na ten cel pochodziła ze składek społeczeństwa. Dom Żołnierza miał być darem mieszkańców Poznania dla polskiej armii w podzięce za odzyskanie niepodległości, zwycięską wojnę z bolszewikami i Powstanie Wielkopolskie. Wybudowanie obiektu kosztowało ok. 300 tys. zł.

Nowy Dom Żołnierza w Poznaniu został przekazany wojsku 19 marca 1939 r., w rocznicę imienin marszałka Piłsudskiego. W uroczystości wziął udział biskup Walenty Dymek, władze miasta i województwa. Odbyła się uroczysta defilada wojskowa i msza polowa.

W Domu Żołnierza znalazła się świetlica z kinowym projektorem, sala widowiskowa na 700 miejsc, kasyno, kuchnia i stołówka oraz biblioteka. W budynku było również ponad 200 innych lokali użytkowych, m.in. biur i urzędów, w tym wojskowych i kombatanckich. W lipcu 1939 r. zaprzysiężono tutaj członków Tajnej Organizacji Konspiracyjnej, która na wypadek wojny miała prowadzić działania konspiracyjne w podziemiu przeciwko Niemcom.

Czytaj artykuł Pawła Głuszka „Dom Żołnierza w Poznaniu” na portalu przystanekhistoria.pl