Instytut Pamięci Narodowej

Rok 1919 na Górnym Śląsku. Czas eskalacji konfliktów, red. Krzysztof Gwóźdź, Sebastian Rosenbaum, IPN, Muzeum w Tarnowskich Górach, Warszawa – Katowice – Tarnowskie Góry 2021, 480 s., ISBN 978-83-8376-717-8 (pdf) 

Niniejszy tom pokonferencyjny jest kontynuacją wcześniejszego wydawnictwa Rok 1918 na Górnym Śląsku. Przełom społeczno-polityczny i jego konsekwencje (2020), zapowiada również kolejne tomy. Celem serii jest stworzenie próby monografii lat 1918–1922 na Górnym Śląsku, a więc w okresie polsko-niemieckiego konfliktu o ten region. Historia Górnego Śląska po I wojnie światowej dysponuje ogromną literaturą przedmiotu, jak może żaden inny okres w dziejach tego regionu. Publikacja zbiera głosy autorów średniego i młodszego pokolenia historyków, czynnych w rozmaitych instytucjach województw śląskiego i opolskiego – muzeach, archiwach, uniwersytetach, Instytucie Śląskim i Instytucie Pamięci Narodowej – odbijając ich zainteresowania badawcze i obszary eksploatacji naukowej. Na prezentowany tom składa się 18 tekstów opisujących różne aspekty wydarzeń na Górnym Śląsku w roku 1919. Oprócz artykułów przeglądowych, próbujących dokonać syntezy sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej w regionie, zamieszczono też studia przypadku, ukazujące wydarzenia w perspektywie lokalnej oraz w odniesieniu do wybranych problemów (szkolnictwo, sprawy kościelne, funkcjonowanie granicy i in.). Ważnym tematem jest przebieg I powstania śląskiego, ukazany w lokalnym wymiarze. Całość zamyka refleksja muzealnicza, powiązana z prezentacją ikonografii i artefaktów dotyczących tego roku, znajdujących się w ważnej dla tego tematu placówce – Muzeum Czynu Powstańczego w Górze św. Anny.