Instytut Pamięci Narodowej

Aneta Kołtun, Zofia Pelczarska, Warszawa 2026, 56 s., ISBN 978-83-8376-933-2 (druk), 978-83-8376-934-9 (pdf)

Seria „Archiwum Polskich Losów”.

Bohaterką kolejnej broszury z serii „Archiwum Polskich Losów” jest Zofia Pelczarska (ur. 1897 r.), związana z Lublinem nauczycielka. W czasach II Rzeczypospolitej była kierowniczką szkoły powszechnej, a także działaczką Związku Nauczycielstwa Polskiego. Podczas II wojny światowej, w warunkach okupacyjnych, nadal kierowała szkołą, a ponadto działała w konspiracji - w ramach Armii Krajowej koordynowała prace jednej z ważnych lubelskich jednostek Wojskowej Służby Kobiet. Aresztowana przez nowe, komunistyczne władze, osadzona w więzieniu na Zamku w Lublinie, za działalność w AK i wierność Rządowi RP na Uchodźstwie już w grudniu 1944 r. została skazana na karę śmierci. Pamięć o Zofii Pelczarskiej na kilkadziesiąt lat została wymazana ze świadomości społecznej. Jej tragiczna historia została przypomniana dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX w. Po latach Sąd Najwyższy w wolnej Polsce orzekł, że zginęła niewinnie, jako ofiara komunistycznych represji.